Văn phòng SPS Việt Nam cho hay, theo quy định của Nghị định thư do Trung Quốc và Việt Nam ký kết, trước khi bắt đầu giao thương, phía Trung Quốc sẽ tiến hành rà soát việc tuân thủ Nghị định thư đối với các doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam sang Trung Quốc.

Kể từ ngày 15/7 - 4/9/2022, Hải quan Trung Quốc đã tiến hành đánh giá kiểm định các video qua hình thực trực tuyến về vườn trồng và cơ sở đóng gói.

Sau khi xem xét, đánh giá, phía Trung Quốc cho rằng các vườn sầu riêng và cơ sở đóng gói của Việt Nam về cơ bản có thể tiến hành trồng, sản xuất, chế biến theo đúng yêu cầu của Nghị định thư, công tác kiểm dịch, giám sát đã được thực hiện tốt. Hệ thống phòng ngừa và kiểm soát dịch COVID-19 của các doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn, về cơ bản có thể đảm bảo rằng sầu riêng Việt Nam đáp ứng các yêu cầu vệ sinh nhập khẩu và an toàn thực phẩm của Trung Quốc.

Tuy nhiên, phía Trung Quốc đã phát hiện các vấn đề như trong quá trình kiểm tra: Một số vườn trồng còn lẫn các loại cây khác ngoài sầu riêng như ngô, cà phê, ổi... không có biện pháp ngăn chặn sự lây nhiễm chéo và lây lan của sâu bệnh giữa các loài khác nhau; một số vườn cây ăn quả không thực hiện theo dõi dịch hại, tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu của quy trình.

Nếu nhiều vườn không theo dõi ruồi đục quả, hoặc chỉ treo bảng vàng hoặc bẫy, hoặc sử dụng bẫy không đúng cách, hoặc chỉ sử dụng đèn bẫy thì khả năng xác định dịch hại của người quản lý vườn vẫn cần được tăng cường; một số vườn cây ăn trái chưa thực hiện giám sát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thậm chí có tham gia dự án giám sát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật nhưng kết quả giám sát chưa rõ.

Bên cạnh đó, phía Trung Quốc cũng đánh giá trình độ quản lý của các cơ sở đóng gói còn có sự chênh lệch lớn, một số nhà xưởng đã cũ, mặt bằng không đủ cứng, vệ sinh môi trường tổng thể kém, khu vực nhà máy gần với khu sinh hoạt, không có cách ly về mặt vật lý; một số nhà máy đóng gói không vệ sinh bụi và sinh vật gây hại khi cọ rửa bề mặt sầu riêng, nhận dạng, có thể gây ô nhiễm thứ cấp và việc giám sát dịch hại không được thực hiện.

Về các biện pháp phòng chống COVID-19, một số nhà máy và vườn cây ăn quả không có phương tiện rửa tay, chỉ khử trùng.

Sau khi đánh giá toàn diện bởi các chuyên gia Trung Quốc kết hợp với kiểm tra video và xem xét tài liệu, trong số 126 vườn trồng và 44 cơ sở đóng gói do Việt Nam đề xuất, đã xác định được 51 vườn trồng và 25 cơ sở đóng gói đáp ứng các yêu cầu của Nghị định thư và được chấp thuận đăng ký.

Văn phòng SPS cho biết, số còn lại 50 vườn trồng và 11 cơ sở đóng gói chưa đáp ứng yêu cầu và phía Việt Nam cần yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp tài liệu xác minh sau khi hoàn thành việc rà soát, khắc phục để xem xét đánh giá thêm; 26 vườn trồng và 8 cơ sở đóng gói đã tự nguyện từ bỏ các tiêu chuẩn khuyến nghị và sẽ không được xem xét để đăng ký phê duyệt lần này.

Phía Trung Quốc cũng đã công bố danh sách các doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đáp ứng yêu cầu trên trang web chính thức của Tổng cục Hải quan Trung Quốc: http://dzs.customs.gov.cn/dzs/2747042/3995819/sg38/3974291/index.html.

Hiện nay, sầu riêng đang được tiêu thụ ngày càng nhiều trên thế giới. Tại Trung Quốc, nhu cầu về sầu riêng ngày càng tăng, mỗi năm quốc gia này nhập khẩu trên 600 nghìn tấn và dự báo trong những năm tới sẽ lên hơn 1 triệu tấn/năm. Hiện, 90 - 95% sầu riêng được nhập khẩu vào Trung Quốc đến từ Thái Lan.

Theo Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT), việc được xuất khẩu sầu riêng tươi sang Trung Quốc đã mở ra cơ hội và tạo thêm dư địa tăng trưởng cho một ngành hàng thế mạnh của Việt Nam, góp phần cải thiện thu nhập của hàng trăm nghìn bà con nông dân, nhất là vùng Tây Nguyên, Đông Nam bộ, Đồng bằng sông Cửu Long.

N. Linh