Điểm đáng chú ý của chương trình là chuyển trọng tâm từ hỗ trợ trước mắt sang tạo sinh kế lâu dài, giúp người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số và các hộ nghèo, từng bước làm chủ sản xuất, tham gia chuỗi giá trị và nâng cao thu nhập.

Theo thỏa thuận, hai bên phối hợp triển khai 8 nội dung trọng tâm, từ đổi mới phương thức hỗ trợ nhân đạo, phát triển sinh kế gắn với tổ hợp tác, HTX đến thí điểm, nhân rộng mô hình sinh kế nhân đạo; phòng ngừa rủi ro, phục hồi năng lực sản xuất, bảo đảm an sinh xã hội, vận động nguồn lực, chuyển đổi số, kết nối thị trường và mở rộng hợp tác nhân đạo.

Trong chương trình phối hợp, Liên minh HTX tỉnh đảm nhiệm vai trò tư vấn mô hình sinh kế, hướng dẫn tổ chức sản xuất, kết nối các tổ hợp tác, HTX với thị trường, đồng thời xây dựng, thí điểm và nhân rộng những mô hình phù hợp. Chương trình kéo dài đến hết ngày 31/12/2031.

Một hướng đi cụ thể được giới thiệu tại sự kiện là sáng kiến sinh kế gắn với HTX Điều hữu cơ TrueCoop, phường Phan Rang, dự kiến triển khai trước hết tại hai địa bàn Anh Dũng và Bác Ái Đông.

Mô hình ưu tiên đồng bào dân tộc thiểu số, hộ nghèo, hộ cận nghèo, các gia đình có hoàn cảnh khó khăn và thanh niên mong muốn lập nghiệp từ nông nghiệp ngay trên quê hương.

Điểm khác biệt của sáng kiến nằm ở cách tiếp cận, hỗ trợ không dừng lại ở việc trao tặng vật tư, mà hướng đến xây dựng năng lực sản xuất và đưa người dân tham gia chuỗi giá trị.

Trước hết, HTX đề xuất phát triển vùng điều hữu cơ gắn với nhu cầu thị trường và khả năng thích ứng biến đổi khí hậu. Trên cơ sở phối hợp với chính quyền và cộng đồng, HTX sẽ lựa chọn những hộ có nhu cầu, đủ điều kiện tham gia để hỗ trợ phù hợp về giống, cải tạo vườn, kỹ thuật canh tác và tổ chức sản xuất.

Tùy điều kiện đất đai, các hộ có thể nghiên cứu xen canh cây ăn quả, cây thảo mộc nhằm đa dạng hóa nguồn thu, hạn chế phụ thuộc vào một loại nông sản và tăng sức chống chịu trước biến động thời tiết, giá cả.

Từ phiên chợ số đến 'con đường mới' cho nông sản vùng cao

Cùng với đó, mô hình “Vườn ươm cộng đồng” gắn với chương trình nông dân trẻ hữu cơ được đề xuất nhằm tạo nguồn cây giống, đồng thời hình thành không gian học nghề, thực hành kỹ thuật và trao truyền kinh nghiệm giữa các thế hệ.

Quan trọng hơn cả là khâu kết nối “từ vườn đến thị trường”. HTX dự kiến đồng hành cùng người dân trong hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức sản xuất, thực hiện chứng nhận phù hợp, truy xuất nguồn gốc, thu mua, chế biến và tiêu thụ trên cơ sở những thỏa thuận cụ thể.

Từ chương trình phối hợp tại Khánh Hòa, bài toán sinh kế được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ giữa hỗ trợ nhân đạo và phát triển kinh tế tập thể. Cứu trợ giúp người dân vượt qua khó khăn trước mắt, nhưng liên kết sản xuất, tổ chức thị trường và chia sẻ lợi ích mới tạo nền tảng để họ đứng vững lâu dài.

Đưa các hộ sản xuất riêng lẻ vào HTX, vì vậy, không chỉ là vận động tham gia một mô hình kinh tế, mà còn là mở đường để đồng bào chuyển từ sản xuất manh mún sang làm ăn có tổ chức, từ lo đầu ra từng vụ sang chủ động tham gia chuỗi giá trị, từng bước giảm nguy cơ bị ép giá và nâng cao giá trị lao động trên chính quê hương mình.

Trung Phong