Năm 2013, mặc dù ngân sách khó khăn nhưng Chính phủ, Quốc hội vẫn quyết tâm phát hành hơn 53 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ để thực hiện dự án cải tạo nâng cấp QL 1A từ Hà Nội đến Cần Thơ.

Tuy nhiên, thay vì thực hiện tiết kiệm nguồn vốn, thì Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) và các đơn vị có liên quan đã lập, phê duyệt tổng mức đầu tư không chính xác, lập tăng cao về khối lượng và đơn giá, lập tăng cao về chi phí đền bù giải phóng mặt bằng, tăng chi phí dự phòng khối lượng và chi phí khác, bổ sung hạng mục ngoài danh mục… lên đến gần 1.900 tỷ đồng.

Tăng chi phí nhiều hạng mục

Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai cho biết, trong năm 2015, Bộ Tài chính đã tiến hành thanh tra công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng đối với 8 dự án đầu tư xây dựng công trình mở rộng QL1A sử dụng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ tại 8 tỉnh, thành phố gồm: Quảng Bình, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, có tổng chiều dài của 8 dự án trên là 438km, với tổng mức đầu tư là 27.832 tỷ đồng.

Tuy nhiên, kết quả thanh tra cả 8 dự án đều có nhiều sai phạm, việc lập, phê duyệt tổng mức đầu tư chưa chính xác, với số tiền lên đến 1.866 tỷ đồng. Trong đó, bổ sung một số hạng mục công trình chưa đúng với chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ: 192,6 tỷ đồng; việc lập, phê duyệt dự toán thiết kế bản vẽ thi công không đúng: 330,1 tỷ đồng; dự toán lập có khoản phụ cấp không ổn định sản xuất 10% chưa đủ căn cứ pháp lý: 122,4 tỷ đồng; nghiệm thu thanh toán tăng không đúng: 274,1 tỷ đồng; sử dụng khoản kinh phí dự phòng chi hỗ trợ tái định cư chưa đủ căn cứ pháp lý: 237 tỷ đồng.

Theo kết luận thanh tra của Bộ Tài chính, về đơn giá đền bù đất, diện tích đất, hỗ trợ, tái định cư…_được Bộ GTVT “đội vốn” có tổng số tiền là gần 570 tỷ đồng._

Riêng dự án giải phóng mặt bằng ở Phú Yên (do Ban Quản lý dự án (BQLDA) Thăng Long quản lý và thực hiện) có tổng mức đầu tư lập tăng không đúng lên tới 136 tỷ đồng, kế tiếp là Bình Thuận (BQLDA 1): 115 tỷ đồng, Khánh Hòa (BQLDA 7): 107 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, nhiều dự án cũng đã lập tăng cao về chi phí đền bù giải phóng mặt bằng sau khi thanh tra lên tới 567,7 tỷ đồng do tính sai đơn giá đền bù đất; tính sai diện tích đất đền bù; tính trùng kinh phí thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng; đền bù di dời công trình điện, thông tin liên lạc không đúng chế độ quy định.

Ngoài ra, ban quản lý các dự án, các chủ đầu tư còn lập, trình, thẩm định và phê duyệt bổ sung một số hạng mục ngoài danh mục theo chỉ đạo của Thủ tướng và quy định về sử dụng vốn trái phiếu Chính phủ nhưng lại chưa báo cáo Thủ tướng. Số tiền sai sót ở đây là 192,6 tỷ đồng.

Thêm vào đó việc tăng sai về chi phí dự phòng trượt giá, dự phòng khối lượng… cũng diễn ra phổ biến ở 8 dự án trên. Tổng chi phí tăng sai ở các dự án là gần 360 tỷ đồng, trong đó, BQLDA đường Hồ Chí Minh và BQLDA Thăng Long là những đơn vị “đứng đầu” về tính sai (mỗi đơn vị tính sai trên 117 tỷ đồng). Cả 8 dự án trên cũng đã tính sai 122 tỷ đồng trong việc phê duyệt dự toán khoản phụ cấp không ổn định sản xuất 10%.

Dự án mở rộng quốc lộ 1A bị đội vốn lên đến gần 1.900 tỉ đồng

Làm rõ trách nhiệm

Trao đổi về những sai phạm tại dự án mở rộng quốc lộ 1A, tại họp báo thường kỳ Chính phủ tháng 5, Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai cho biết: “Trách nhiệm trong việc để xảy ra các sai phạm trên thuộc về các Ban quản lý dự án đại diện Chủ đầu tư quản lý và thực hiện dự án, đơn vị tư vấn thiết kế và các nhà thầu thi công”

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai, sau khi có kết luận thanh tra, Bộ đã có văn bản gửi Bộ GTVT đề nghị chỉ đạo các đơn vị, BQLDA và chủ đầu tư thực hiện điều chỉnh giảm tổng mức đầu tư của các dự án với số tiền là 1.866 tỷ đồng.

Đồng thời,_Bộ Tài chính cũng đề nghị Bộ GTVT làm việc với Bộ Xây dựng để xác định định mức sản xuất bê tông nhựa liên quan 8 dự án này và đồng thời làm việc với Bộ Xây dựng để thống nhất về khoản phụ cấp không ổn định 10%, vì đây là vấn đề đang gây tranh cãi và chưa rõ ràng.

Theo chuyên gia giao thông, Ts Phạm Sanh, các dự án đội vốn “khủng” có nguyên nhân chính là do chưa nghiên cứu kỹ về mục tiêu, phạm vi dự án; không nắm vững công nghệ; chưa tính kỹ hiệu quả nên đưa ra tổng mức đầu tư chiếu lệ, lập dự toán thấp. Sau khi chọn được nhà thầu và thi công thì đi từ thay đổi này đến bổ sung khác để tăng mức đầu tư. Thế nên, hiện tượng hàng loạt dự án công đội vốn “khủng” như trên là rất bất thường. Điều đó cho thấy việc quản lý chi phí xây dựng đầu tư công đang có vấn đề và hậu quả là ngân sách nhà nước phải chịu.

Huyền Anh