Quản lý tài nguyên nước, chuyển đổi sản xuất: Giải pháp “sống còn” chống hạn mặn
Hạn hán, xâm nhập mặn đã và đang diễn ra khốc liệt tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), Tây Nguyên, Nam Trung bộ và được dự báo sẽ còn gay gắt hơn trong những tháng tới. Quản lý hiệu quả nguồn tài nguyên nước và chuyển đổi sản xuất là giải pháp sống còn, để ứng phó với thiên tai khốc liệt mang hình thái thời tiết biến đổi khí hậu (BĐKH) khó lường.
Cây khát cháy, người khát khô, gia súc, thủy sản cũng ảnh hưởng nặng bởi hạn hán xâm nhập mặn là thực trạng đang diễn ra tại nhiều tỉnh thành thuộc khu vực ĐBSCL, Tây Nguyên, Nam Trung bộ. Theo ông Cao Văn Trọng - Chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre, 1 trong 13 tỉnh của khu vực ĐBSCL.
Cây khát cháy, người khát khô
Bến Tre đang chịu ảnh hưởng nặng nề của tình trạng xâm nhập mặn. Tỉnh không có nước ngọt ngầm, nên việc ứng phó với xâm nhập mặn vô cùng khó khăn. Toàn tỉnh có 14.774 ha lúa, trong đó có 14.754 ha Đông Xuân bị hư hỏng hoàn toàn.
Người dân thường có thói quen thu hoạch lúa để lấy rơm cho bò, nhưng giờ lúa hỏng, nông dân Bến Tre phải mua rơm từ Đồng Tháp chở về, mất trắng 2,5 triệu đồng/ha tiền rơm.
Bên cạnh thiệt hại về lúa, ngành thủy sản cũng “thiệt đơn thiệt kép”. Độ mặn quá cao tại vùng ven biển khiến việc nuôi nghêu, hàu bị ảnh hưởng rất lớn, có khoảng 475 ha nuôi nghêu, hàu bị ảnh hưởng.
Để giải cơn khát, tỉnh đã tập trung chỉ đạo chở nước bằng xà lan để cấp cho các nhà máy sản xuất thực phẩm, nhà máy sử dụng nồi hơi, bệnh viện, trường học, khách sạn 3 sao trở lên chủ yếu phục vụ khách quốc tế, với công suất cấp nước 500 m3/ngày.
Đối với các hộ nghèo và cận nghèo, đây là đối tượng đang chịu tác động nhiều nhất trong đợt hạn mặn lịch sử này, tỉnh đang vận động các nguồn xã hội hóa để chia sẻ khó khăn, đầu tư máy lọc mặn để khắc phục tình trạng thiếu nước trước mắt.
Với sản xuất, thay vì ba vụ lúa hàng năm, Bến Tre quyết định sản xuất hai vụ là vụ Hè Thu và Đông Xuân, cố gắng kết thúc trước 31/12, đồng thời tỉnh đề xuất xin chuyển một số diện tích có nguy cơ làm lúa hai vụ không chắc ăn sang trồng dừa, kéo dài chuỗi sản xuất dừa để tăng thu nhập cho người dân; chuyển khoảng 5.000 ha diện tích trồng lúa sang trồng cỏ để nuôi bò.
Trong khi đó, tại Ninh Thuận, địa phương khô hạn nhất Việt Nam với lượng mưa chỉ khoảng 700 mm/năm, từ năm 2014 đến nay, tỉnh này gánh chịu hạn hán khốc liệt nhất trong vòng 10 năm trở lại đây.
Cần xây dựng các công trình trữ nước ngọt cho kế hoạch lâu dài
Cần giải pháp dài hạn, căn cơ
Theo ông Trần Quốc Nam - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Thuận, tính đến thời điểm đầu năm 2016, tổng lượng nước trong các hồ chứa chiếm chưa tới 40% dung tích thiết kế. Hiện nay, dung tích hồ chứa còn khoảng 25%, tương ứng 50 triệu m3. Hiện có hai hồ chứa cạn kiệt nguồn nước. Nếu thời tiết vẫn cứ tiếp diễn như hiện nay, dự báo 2 tháng nữa toàn bộ 20 hồ chứa sẽ hoàn toàn cạn kiệt.
Vụ Đông Xuân 2016, trên 6.000 ha đất nông nghiệp không có nước sản xuất. Vụ Hè Thu tới, toàn tỉnh có 10.000 ha sẽ phải dừng sản xuất do thiếu nước. Hiện nay, có trên 6.000 khẩu thiếu nước sinh hoạt hàng ngày. Công tác phòng chống ứng phó hạn hán cấp bách, tỉnh huy động cả hệ thống vào cuộc, tập trung vận chuyên nước sinh hoạt cho điểm dân cư thiếu nước.
Theo lãnh đạo Bộ NN&PTNT, các biện pháp hỗ trợ các tỉnh chịu ảnh hưởng xây dựng đập tạm để ngăn mặn, xây trạm bơm nước ngọt, xây dựng cấp bách hệ thống dẫn nước cho dân và đồng thời hỗ trợ tiền mua giống lúa cho dân vụ lúa sau với vùng bị thiệt hại thời gian qua chỉ là giải pháp mang tính tình thế. Để bảo đảm lâu dài và bền vững trước xu thế BĐKH ngày càng rõ rệt, cần thực thi các biện pháp dài hạn và đồng bộ, không chỉ là việc điều chỉnh lại cơ cấu mùa vụ, chọn loại cây - con phù hợp, chuyển đổi sang các ngành nghề phi nông nghiệp mà còn xây dựng các công trình trữ nước ngọt cho kế hoạch lâu dài, bền vững…
Trước tình hình thiên tai nghiêm trọng diễn ra ở Việt Nam nhiều tổ chức quốc tế cũng hiến kế cho Chính phủ giải pháp ứng phó với tình trạng này. Đại diện ngân hàng ADB đưa ra 3 giải pháp về vấn đề hạn hán nhất là khu vực miền Trung, Tây Nguyên như về nguồn vốn, về thiết kế kỹ thuật và về thể chế.
Còn đại diện ngân hàng Thế giới (WB) cho rằng cần nhìn nhận vấn đề ở đa chiều. Cần đánh giá mang tính toàn diện, chiến lược về những gì đang diễn ra chứ không phải vụ việc, những ứng phó đáp trả của chúng ta. Phải có cái nhìn dài hơi để xem xét kế hoạch sử dụng tài nguyên nước. Có hướng đầu tư vào dự án thích ứng BĐKH khu vực ĐBSCL, vấn đề quản lý nông nghiệp, môi trường, vùng duyên hải…
Thu Hường
Ngành dầu khí 2026: Thượng nguồn trở lại đường đua tăng trưởng
Cá tra Việt Nam duy trì triển vọng tích cực giữa nhiều sức ép cạnh tranh
Đầu tư công tăng tốc, nhóm cổ phiếu hạ tầng hưởng lợi ra sao trong năm 2026?
Không ngại khó, thanh niên nông thôn tự tin làm giàu từ cây trồng bản địa
Trồng nấm dưới mái pin mặt trời: Mô hình “2 trong 1” mở hướng nông nghiệp xanh
Việt Nam sắp có trung tâm đổi mới sáng tạo về nông nghiệp thông minh tại Lạng Sơn
Bài toán thực chiến từ doanh nghiệp Nhật tìm lời giải của startup Việt
Cùng chuyên mục
Nông nghiệp bền vững làm “đầu tàu” xây dựng nông thôn mới ở Sơn La
Sơn La đang chuyển mình mạnh mẽ từ phương thức canh tác truyền thống sang nền nông nghiệp bền vững. Trong đó, các HTX ứng dụng công nghệ cao, sản xuất xanh, tuần hoàn không chỉ đóng vai trò là "bà đỡ" cho nông dân mà còn là động lực cốt lõi để hoàn thành các tiêu chí khó trong xây dựng Nông thôn mới.
Cách tiếp cận mới trong xây dựng nông thôn mới tỉnh An Giang
Trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, An Giang đang cho thấy một cách tiếp cận nhất quán và bền vững khi lấy kinh tế hợp tác làm trụ cột tổ chức sản xuất, HTX và tổ hợp tác làm “bệ đỡ” để nông dân chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang làm ăn bài bản theo chuỗi giá trị.
'Vị ngọt' nông thôn mới trên những đồi chè
Xã Vô Tranh (Thái Nguyên) đang chuyển mình mạnh mẽ trong hành trình xây dựng nông thôn mới (NTM) nâng cao nhờ phát huy tối đa tiềm năng thế mạnh của cây chè. Trong đó, mô hình HTX đã dẫn dắt kinh tế nông thôn, nâng cao giá trị cây chè truyền thống, từ đó tạo nên diện mạo mới hiện đại và bền vững cho địa phương.
Thay đổi tư duy để phát triển kinh tế nông thôn ở Thái Nguyên
Xây dựng nông thôn mới không chỉ là làm đường, xây nhà văn hóa, mà cốt lõi là tổ chức lại sản xuất và nâng cao thu nhập cho người dân. Tại Thái Nguyên, sự trỗi dậy của các HTX kiểu mới đang cho thấy, chỉ khi thay đổi tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế, nông thôn mới mới có thể phát triển bền vững.
Nông thôn mới Vĩnh Long nhìn từ quyết tâm 'muốn đi xa phải đi cùng nhau'
Xây dựng nông thôn mới ở Vĩnh Long không chỉ là câu chuyện của hạ tầng hay danh hiệu, mà là quá trình chuyển đổi toàn diện về tổ chức sản xuất, phát triển sinh kế và chất lượng sống của người dân nông thôn.
Từ công nghiệp không khói đến những ‘ngòi nổ’ trong nông thôn mới Lào Cai
Quá trình xây dựng nông thôn mới ở Lào Cai những năm gần đây cho thấy một bức tranh chuyển động mạnh mẽ, trong đó kinh tế hợp tác với nòng cốt là các HTX, tổ hợp tác đang từng bước khẳng định vai trò trung tâm trong tổ chức sản xuất, tạo sinh kế, bảo tồn văn hóa và thúc đẩy phát triển bền vững.
Tin ảnh
Hà Nội: Làng quất Tứ Liên chạy nước rút vào vụ Tết
Những ngày này, làng quất Tứ Liên bước vào quãng thời gian bận rộn nhất trong năm. Trên khắp các khu vườn, người trồng quất tất bật uốn cành, chỉnh thế, giữ dáng cho từng cây, chạy đua với thời gian để kịp đưa ra thị trường vào dịp Tết.
Đừng bỏ lỡ
Ba ba gai Cát Thịnh “mỏ vàng” mới từ kinh tế ao nuôi
Dưới những ao nuôi được kè bờ chắc chắn ở thôn Văn Hưng, xã Cát Thịnh, tỉnh Lào Cai, những con ba ba gai thương phẩm đang được HTX Chăn nuôi ba ba gai Cát Thịnh chăm sóc cẩn trọng. Mỗi con có giá từ 3 đến 5 triệu đồng, chưa kể hàng vạn con giống...
