Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản số 165/TB-VPCP thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà về xây dựng, ban hành cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời áp mái lắp đặt tại nhà dân, cơ quan công sở, khu công nghiệp.

Theo đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc xây dựng các cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà với mục đích tự sản, tự tiêu nhằm từng bước thay thế cho các nguồn năng lượng hóa thạch là cần thiết. 

Vì vậy, trường hợp để chậm trễ trong việc xây dựng Nghị định này, Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. 

Theo Phó Thủ tướng, Quy hoạch điện VIII là quy hoạch mở, vì vậy, trường hợp cần thiết có thể huy động bổ sung nguồn điện năng lượng tái tạo thay thế cho các nguồn điện khác để bảo đảm không thiếu điện trong bất cứ trường hợp nào.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với EVN và các cơ quan liên quan sớm triển khai việc thực hiện giá điện 2 thành phần để khách hàng sử dụng điện nâng cao ý thức trong việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, góp phần cân bằng biểu đồ phụ tải của hệ thống điện, đồng thời giúp cho công tác đầu tư nguồn điện, lưới điện đạt được hiệu quả tốt hơn.

Liên quan đến việc xây dựng cơ chế giá điện hai thành phần, EVN đang báo cáo Bộ Công Thương để sớm có thể thực hiện thí điểm trong năm nay, từ đó có thể triển khai diện rộng trong năm 2025 và các năm tiếp theo.

Ông Nguyễn Minh Đức, Ban Pháp chế - Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), lý giải giá điện 2 thành phần: gồm giá công suất và giá điện năng. Nôm na nó khá giống với giá cước điện thoại cố định, tức là một số tiền cố định gọi là tiền thuê bao hàng tháng, dù không nghe gọi gì, gọi là giá công suất. Phần thứ hai là tính trên lượng điện năng tiêu thụ, gọi là giá điện năng. Như hiện nay, giá điện được tính gộp cả hai thành phần này, nhưng chỉ được nhân theo điện năng tiêu thụ.

"Cơ chế này công bằng hơn, bởi nó phản ánh chính xác chi phí phải bỏ ra để phục vụ mỗi khách hàng, là chi phí đường dây, trạm biến áp và chi phí điện năng", ông Đức cho biết.

Theo chuyên gia Nguyễn Minh Đức, giá điện hai thành phần không phải là một đề xuất mới. Từ năm 2013, Chính phủ đã có yêu cầu áp dụng cơ chế giá điện hai thành phần và giao cho Bộ Công Thương chuẩn bị lộ trình áp dụng để Thủ tướng phê duyệt.

Theo chuyên gia Minh Đức, trước mắt, nếu có thay đổi nên thay đổi ở những khách hàng phi sinh hoạt. Các khách hàng hộ gia đình chắc sẽ ở giai đoạn tiếp theo.

"Nhưng kể cả khi chỉ tác động đến khách hàng phi sinh hoạt thì cũng là sự thay đổi lớn có thể ảnh hưởng đến hàng triệu khách hàng. Có lẽ là cần thực hiện cơ chế thí điểm khách hàng mới ở một vài nơi trong một khoảng thời gian ghi nhận ý kiến phản hồi từ phía khách hàng", ông Đức nói.

Thy Lê