Theo báo giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quy hoạch, quản lý và sử dụng đất ở đô thị (2013 - 2018) của Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh, hiện cả nước có 1.390 dự án điều chỉnh quy hoạch từ một đến 6 lần, có dự án tới 9 lần. Trong đó phần lớn là cơi nới tầng, chia nhỏ diện tích căn hộ, giảm diện tích cây xanh hoặc bổ sung chức năng nhà ở vào các lô đất thương mại... làm tăng mật độ dân số, gây hệ luỵ về hạ tầng kỹ thuật, xã hội.

“Hiện tượng tắc nghẽn giao thông tại Hà Nội, TP HCM là dẫn chứng điển hình cho sự thiếu đồng bộ, thiếu kết nối giữa quy hoạch xây dựng đô thị với hạ tầng kỹ thuật, xã hội. Tỷ lệ đất dành cho giao thông chỉ đạt 9%, tỷ lệ đất bãi đỗ xe trên đất xây dựng đô thị dưới 1%...”, ông Thanh thông tin.

Dẫn ví dụ từ dự án 8B Lê Trực (Ba Đình, Hà Nội), ông Thanh cho rằng đây là trường hợp điển hình của việc điều chỉnh quy hoạch theo đề xuất của chủ đầu tư, gây hệ lụy lớn về hạ tầng giao thông, hạ tầng xã hội, ảnh hưởng đến lợi ích người dân.

Ngoài ra, tình trạng xây dựng sai quy hoạch, sai giấy phép xây dựng diễn biến phức tạp. Một số khu vực như Đầm Bông, Đầm Sòi (quận Hoàng Mai, Hà Nội) được quy hoạch là đất cây xanh, nhưng thực tế lại "mọc" lên các khu dân cư. Nhiều dự án đô thị chậm tiến độ; một số nhà đầu tư có biểu hiện giữ đất, trì hoãn bằng cách xin điều chỉnh quy hoạch, điều chỉnh chủ trương đầu tư để chờ đủ điều kiện mới thực hiện hoặc chờ chuyển nhượng dự án.

Phát biểu tại phiên họp Quốc hội sáng nay (27.5), đại biểu Đinh Duy Vượt (Đoàn Gia Lai) cho rằng, những con số trên đáng suy nghĩ. Bởi không chỉ gây ra hệ luỵ, tổn thất về kinh tế, mà còn gia tăng sự bức xúc không nhỏ cho xã hội và người dân. Thậm chí ông Vượt cảnh báo, những hệ luỵ xấu này trước mắt xảy ra ở các thành phố lớn, trong tương lai sẽ là tất cả các đô thị.

Quá trình tiếp xúc cử tri, đại biểu cho biết, hầu hết các ý kiến cử tri hy vọng, các trụ sở cũ của các cơ quan ban ngành khi quy hoạch sẽ trở thành vườn hoa, công viên cây xanh, các công trình công cộng, tiện ích chứ không phải là nhìn thấy toà nhà chung cư cao trọc trời trên mảng đất đó, thách thức cùng dư luận.

Ngoài ra, cử tri vẫn thấy hoài nghi có hay không lợi ích nhóm, sân trước sân sau, lợi dụng cơ chế chính sách chưa đồng bộ chỉ thích chọn phương án chỉ định chủ đầu tư dự án có sử dụng đất thay cho đấu giá quyền sử dụng đất.

Đồng thời lợi dụng cơ chế vừa đá bóng vừa thỏi còi trong định giá đất, quyết định giá đất rẻ như bèo để cổ phần hoá doanh nghiệp, làm thiệt hại lựoi đến lợi ích của nhà nước, nhân dân, tác đụng không nhỏ đến những doanh ngiệp làm ăn minh bạch.

Do đó, ông Vượt kiến nghị, Quốc hội cần bịt lỗ hổng này, có chế tài xử phạt nghiêm. Cùng với đó, thực hiện đấu giá đất. "Cần thắt chặt kỷ cương trong quản lý quy hoạch, đồng thời phải thường xuyên kiểm tra giám sát xử lý nghiêm trách nhiệm nhằm chặn đứng các hành vi trên", đại biểu nhấn mạnh.

Ngoài ra, trong báo cáo của Chính phủ cần bổ sung cảnh báo thực trạng nguyên nhân, cảnh báo cơn sốt đất từ cuối năm 2018, nhất là trong năm nay giá đất đã tăng ở hầu khắp các địa phương trên cả nước vượt tầm kiểm soát để cử tri cả nước biết.

Đối với các doanh nghiệp được giao đất đã và đang phát huy lợi thế về đất đai làm giàu cho đất nước và địa phương, tạo ra các công trình văn minh hiện đại, cùng với nhà nước giải quyết các vấn đề an cư để lạc nghiệp, giải quyết việc làm, nâng cao đời sống người dân trong vùng cần biểu dương làm gương.

Đề cập đến việc triển khai thực hiện các dự án quy hoạch chuyên ngành còn chậm, thiếu đồng bộ, thiếu kết nối theo như báo cáo của Chính phủ. Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho biết, thực trạng này đã diễn ra lâu nay nhưng vẫn chưa có giải pháp xử lý dứt điểm. Đó là các dự án nhà ở thương mại, dịch vụ không đáp ứng nhu cầu về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Nhà cao tầng ở các đô thị lớn phát triển quá nhanh gây quá tải, tăng dân số cơ học, gây ách tắc giao thông, khuôn viên, khu vui chơi giải trí, bãi đậu xe bị lấn chiếm gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân.

Từ thực trạng trên, đại biểu Hoà kiến nghị Chính phủ thực hiện nghiêm, công khai, minh bạch việc giao đất, cho thuê đất để thực hiện các dự án kinh tế xã hội thông qua đánh giá việc sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất; có cơ chế tuân thủ đất đai trong quy hoạch, đảm bảo hài hòa đất ở đất giao thông, đất công cộng, khu vui chơi giải trí... quản lý chặt chẽ việc điều chỉnh quy hoạch để không tăng mất độ xây dựng, quy mô dân số đô thị, đảm bảo cây xanh, công viên, bãi đỗ xe; các hạ tầng xã hội khác.

Đồng thời, Chính phủ, Quốc hội cần chỉ đạo các cơ quan xây dựng cơ chế giá đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính đất đai minh bạch, quyền sử dụng đất là hàng hóa, phải tuân theo quy luật cung cầu của thị trường để thực hiện tài chính đất đai; Nhà nước chỉ có thể ban hành khung pháp lý về giá đất, công bố công khai nghiêm túc khi thực hiện thực hiện.

Hoàng Hà