Trong quá trình lấy ý kiến đối với dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), nhiều góp ý tập trung vào mức giảm trừ gia cảnh, trong đó các nội dung đề xuất nâng mức giảm trừ gia cảnh gây nhiều chú ý, đồng thời cũng có nhiều đề xuất mở rộng thêm các khoản được tính giảm trừ.

Đề xuất nâng giảm trừ gia cảnh ở Hà Nội, TP.HCM

Đáng chú ý, trong nhóm vấn đề thuế thu nhập cá nhân (TNCN) của cá nhân cư trú đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, nhiều ý kiến cho rằng cần nâng mức giảm trừ gia cảnh khi tính thuế TNCN đối với người dân sinh sống ở các đô thị loại I.

Công ty Chứng khoán SSI và Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam đề xuất tăng mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế và người phụ thuộc nhằm phản ánh đúng chi phí sống hiện nay trong bối cảnh lạm phát và giá cả leo thang, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Theo kiến nghị của các đơn vị này, tại những địa phương không phải đô thị loại I nên áp dụng mức giảm trừ 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Tại các đô thị loại I (Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng...), mức giảm trừ cần cao hơn 20%.

Trước ý kiến cần nâng mức giảm trừ gia cảnh khi tính thuế TNCN đối với người dân sinh sống ở các đô thị loại I, Bộ Tài chính bày tỏ quan điểm không đồng tình.

Theo đó, cơ quan này cho rằng việc phân biệt mức giảm trừ gia cảnh của thành thị và nông thôn vô hình trung sẽ dẫn đến việc đánh thuế cao hơn đối với người có thu nhập thấp hơn ở địa bàn khó khăn. Ngoài ra, việc xác định mức giảm trừ gia cảnh cần căn cứ nhiều yếu tố chứ không chỉ là mức lương tối thiểu vùng. Việc áp dụng các khoản giảm trừ còn hướng tới mục tiêu loại trừ các đối tượng có thu nhập thấp ra khỏi diện phải nộp thuế TNCN. Do đó, mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế, người phụ thuộc là mức cụ thể theo mặt bằng chung của xã hội, không phân biệt người có thu nhập cao hay thấp, với nhu cầu tiêu dùng khác nhau và sống ở các địa bàn khác nhau.

Bộ Tài chính nêu quan điểm: “Mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế là mức cụ thể theo mặt bằng chung của xã hội, không phân biệt người có thu nhập cao hay thấp, với nhu cầu tiêu dùng khác nhau và sống ở các vùng khác nhau. Pháp luật về thuế TNCN ở các nước, bao gồm các nước phát triển và đang phát triển, chỉ quy định mức giảm trừ gia cảnh chung, áp dụng thống nhất, không phân biệt theo địa bàn và các bộ phận dân cư.

Đối với các cá nhân làm việc ở địa bàn khó khăn, Luật Thuế TNCN đã quy định không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN khoản trợ cấp khu vực, trợ cấp thu hút, trợ cấp chuyển vùng nhằm hỗ trợ người lao động cũng như thu hút cá nhân làm việc tại địa bàn này. Cá nhân có khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo thì pháp luật về thuế TNCN có quy định giảm thuế cho các trường hợp này.

Bộ Tài chính nhận định: “Mức giảm trừ gia cảnh cần được nghiên cứu, tính toán một cách kỹ lưỡng, đảm bảo cao hơn GDP bình quân đầu người, tiền lương tối thiểu vùng, mức chi tiêu bình quân đầu người trong một thời gian nhất định”.

Ngoài ra, Đài Truyền hình Việt Nam gửi đề xuất cơ quan soạn thảo bổ sung Đảng phí và công đoàn phí vào các khoản được giảm trừ khi tính thuế TNCN. Lý do: đây là các khoản người lao động bắt buộc phải đóng hàng tháng theo quy định. Việc bổ sung các khoản này vào diện giảm trừ sẽ giúp phản ánh chính xác hơn thu nhập thực tế chịu thuế, góp phần đảm bảo công bằng và phù hợp với thực tế chi tiêu bắt buộc của người lao động.

Bộ Tài chính cho biết sẽ ghi nhận ý kiến của Đài Truyền hình Việt Nam để nghiên cứu trong quá trình xây dựng các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật.

Cần giảm trừ thêm khoản đóng góp bảo hiểm hưu trí

Góp ý vào dự luật, nhiều tổ chức, cá nhân đề xuất khoản đóng góp bảo hiểm hưu trí nên được trừ khỏi thu nhập tính thuế TNCN với mức tương đương giảm trừ cho người phụ thuộc do hạn mức này đã không thay đổi từ năm 2013 tới nay. Trong cùng thời điểm này, lương cơ sở đã tăng từ mức 1,05 triệu đồng lên mức 2,34 triệu đồng hiện tại, tương đương mức tăng tới 122%.

Đối với các khoản đóng góp bảo hiểm hưu trí, Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham) và Công ty TNHH Tư vấn thuế Deloitte Việt Nam kiến nghị nâng mức giảm trừ từ 1 triệu đồng/tháng lên 3 triệu đồng/tháng đối với quỹ hưu trí tự nguyện, bảo hiểm hưu trí hoặc bảo hiểm nhân thọ.

Deloitte còn đề xuất mở rộng chính sách này cho các quỹ thành lập ngoài Việt Nam, phù hợp với pháp luật nước sở tại. Một số ý kiến cá nhân đề nghị nâng mức giảm trừ này ngang bằng với mức giảm trừ cho người phụ thuộc.

Việc nâng mức giảm trừ đối với bảo hiểm hưu trí nhằm đảm bảo mức đóng góp bắt kịp với chi phí sinh hoạt thực tế, nhất quán với các chính sách an sinh xã hội nói chung của Việt Nam.

Bộ Tài chính cho biết Dự thảo luật đã được giao cho Chính phủ quy định mức này. Trong quá trình xây dựng nghị định sẽ nghiên cứu, báo cáo các cấp có thẩm quyền xem xét quy định mức phù hợp, thống nhất với mức quy định tại pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Đề xuất thời điểm áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới vào kỳ tính thuế năm 2025

Bên cạnh đó nhiều ý kiến nhiều ý kiến chuyên gia, đại biểu Quốc hội và địa phương cho rằng nên áp dụng mức giảm trừ mới càng sớm càng tốt để người dân không phải chịu thêm một kỳ tính thuế "không còn phù hợp thực tiễn".

Hiện nay, dự thảo đề xuất áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026. Như vậy, người nộp thuế sẽ thực hiện hồ sơ cho kỳ tính quyết toán thuế thu nhập cá nhân này vào đầu năm 2027.

PGS.TS Phan Hữu Nghị, Phó viện trưởng Viện Ngân hàng - Tài chính (Đại học Kinh tế Quốc dân), đề xuất áp dụng mức giảm trừ mới "càng sớm càng tốt" trong bối cảnh giá cả tăng, tiền đồng dần mất giá.

Ông cho biết giá USD đã tăng lên khoảng 26.000 đồng từ mức 23.000 đồng vào đầu năm nay, ngay cả khi chỉ số đồng USD giảm xuống so với các đồng ngoại tệ khác. "Điều đó cho thấy tiền đồng đang mất giá. Lạm phát được công bố chưa ở mức hai con số nhưng giá cả nhiều mặt hàng ngoài thị trường đã biến động nhiều", ông nói.

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị cho rằng việc áp dụng mức giảm trừ mới từ kỳ tính thuế 2026 là chưa phù hợp, vì kỳ tính thuế với cá nhân cư trú tính theo năm vẫn chưa tới hạn quyết toán. Mặt khác, Nhà nước chưa điều chỉnh giảm trừ gia cảnh từ năm 2020 khiến chỉ số này không còn phản ánh đúng mức sống cơ bản của người dân và nhiều bất cập.

"Việc áp dụng mức giảm trừ mới ngay từ kỳ tính thuế 2025 là cần thiết, thể hiện sự quan tâm kịp thời của Nhà nước, đồng thời sớm tạo động lực tiêu dùng và thúc đẩy phát triển kinh tế", các đại biểu Quốc hội nêu quan điểm.

Tương tự, đại biểu từ tỉnh Cao Bằng đề nghị không chờ đến năm 2026 như lộ trình hiện nay bởi việc chậm trễ sẽ khiến "chính sách đi sau thực tế, gây thiệt thòi cho người nộp thuế". Ngược lại, đây sẽ là động thái hỗ trợ kịp thời cho người làm công ăn lương.

Còn theo Đoàn đại biểu TP Hà Nội, nếu 2026 mới áp dụng mức mới thì "người nộp thuế sẽ phải chịu thêm ít nhất một kỳ tính thuế với mức thuế không còn phù hợp thực tiễn". Đại biểu tỉnh Gia Lai còn cho rằng lộ trình Bộ Tài chính đưa ra "không hợp lý" bởi nếu trình Uỷ ban Thường vụ Quốc hội thông qua cũng phải vài tháng nữa mới đến kỳ quyết toán thuế 2025.

Phản hồi, Bộ Tài chính cho biết việc quy định hiệu lực áp dụng từ kỳ tính thuế năm sau là theo đúng quy định tại Luật TNCN. Luật quy định khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động trên 20% so với thời điểm luật có hiệu lực hoặc thời điểm điều chỉnh gần nhất thì Chính phủ trình Uỷ ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh, để áp dụng cho kỳ tính thuế tiếp theo.

Thanh Hoa