Theo con số vừa được Tổng cục Thống kê đưa ra, tăng trưởng kinh tế đạt 6,68%. Đây là con số tăng trưởng đạt ở mức cao nhất trong 8 năm qua, kể từ năm 2008 đến nay, trong điều kiện chỉ số giá tiêu dùng (CPI) giảm mạnh, chỉ có 0,6%.

Theo Uỷ ban giám sát tài chính quốc gia, động lực chính cho tăng trưởng trong năm 2015 là công nghiệp với chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 9,8-10% so với năm 2014 (năm 2014 tăng 7,6%). Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng (đã loại trừ yếu tố giá) tăng khoảng 10,6-10,8%, là mức cao nhất trong 5 năm qua…

Năm 2016, kinh tế Việt Nam được đánh giá sẽ có những cơ hội tốt từ quá trình hội nhập quốc tế, kinh tế vĩ mô dần ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế cơ bản được bảo đảm…

Bức tranh với nhiều gam màu sáng

Năm 2015 cũng là năm kiểm soát lạm phát thành công ngoài kỳ vọng, lạm phát thấp nhất trong vòng 14 năm, ở mức 0,6%. Lạm phát thấp trong năm 2015 không phản ánh tổng cầu yếu khi tiêu dùng gia tăng do giá hàng hóa thế giới giảm mạnh. Các chuyên gia khẳng định, vấn đề là nhu cầu, tổng cầu của xã hội đang tăng rất mạnh, kinh tế của Việt Nam đang trên đà hồi phục, không có biểu hiện nào của giảm phát. Điều này cho thấy, bức tranh kinh tế vĩ mô đẹp hơn cả mong đợi khi vượt qua nỗi lo giá dầu giảm.

Tiếp đó, về tái cơ cấu kinh tế, dù chưa bằng lòng với những gì làm được, nhưng tái cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch đúng hướng, nâng cao dần sức cạnh tranh. Theo rất nhiều chỉ số được các tổ chức quốc tế công bố, năng lực cạnh tranh quốc gia của Việt Nam đã tăng lên 19 bậc, nhiều chỉ số khác về vĩ mô cũng đang tiến tới những con số tốt hơn rất nhiều so với những năm trước, góp phần cải thiện về chất nền kinh tế Việt Nam.

Một điểm sáng nữa là hoạt động DN có những chuyển biến tích cực, số DN đăng ký thành lập mới và số vốn tăng cao. Năm 2015, số DN thành lập mới tăng 26,6% và số vốn tăng tới trên 39%; số DN phục hồi trở lại cũng tăng rất cao. Đây là hệ quả của những chính sách tốt như Luật DN (sửa đổi) và Luật Đầu tư (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ tháng 7/2015.

Đặc biệt, 2015 cũng là năm của “hội nhập”, các hiệp định thương mại được kí kết bao gồm: TPP, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh kinh tế Á – Âu, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Hàn Quốc, giúp mở rộng thị trường cho xuất khẩu.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh khó khăn, chúng ta vẫn bảo đảm được các vấn đề về an sinh xã hội. Giải quyết việc làm năm 2015 tăng 1,6% so với năm 2014; tỉ lệ thất nghiệp ở mức thấp, dưới 4%; tỉ lệ hộ nghèo giảm còn dưới 4,5%, riêng các huyện nghèo giảm còn 28%; tỉ lệ lao động qua đào tạo cuối năm 2015 ước đạt 51,6%, trong đó, tỉ lệ lao động qua đào tạo được cấp chứng chỉ là 21,9%. Việt Nam được quốc tế vinh danh là một trong những quốc gia thực hiện tốt các Mục tiêu Thiên niên kỷ, đặc biệt là trong giảm nghèo.

Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Bùi Quang Vinh đánh giá, những kết quả đạt được tuy mới là bước đầu song trong bối cảnh kinh tế phải khắc phục những hậu quả của bất ổn vĩ mô để phục hồi tăng trưởng và lấy lại được sự tăng trưởng cao trong 2 năm gần đây, nhất là năm 2015, thì đây là một cố gắng rất lớn.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cũng nêu rõ, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém cần tập trung khắc phục. Trong đó, nổi lên là chất lượng tăng trưởng bền vững chưa cao vì vẫn phải dựa vào vốn, phụ thuộc vào tăng trưởng từ nguồn lao động giá rẻ, tăng trưởng nhờ đầu tư trực tiếp nước ngoài. Ngoài ra, tái cấu trúc nền kinh tế mới chỉ đạt được kết quả bước đầu, chưa đi vào chiều sâu, nhất là vấn đề về tăng năng suất lao động. Hơn nữa, số lượng doanh nghiệp còn rất mỏng và ít so với yêu cầu; nông nghiệp còn manh mún, nhỏ lẻ…

Năm 2016, kinh tế Việt Nam được đánh giá sẽ có những cơ hội tốt từ quá trình hội nhập quốc tế, kinh tế vĩ mô dần ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế cơ bản được bảo đảm… để đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế 2016 khoảng 6,7%; lạm phát dưới 5%; tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu khoảng 10%; nhập siêu dưới mức 5% kim ngạch xuất khẩu…

Thách thức cho kinh tế 2016

Nhưng, bên cạnh đó, chúng ta cũng phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Thách thức lớn nhất là phải khai thác hiệu quả những cơ hội từ hội nhập khi đã tham gia Cộng đồng ASEAN và các hiệp định thương mại tự do.

Ông Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, cho rằng khi các Hiệp định thương mại bắt đầu có hiệu lực, hội nhập sẽ làm tăng cạnh tranh gay gắt hơn. Do đó, DN phải nâng cao sức cạnh tranh, nếu không hàng ngoại tràn vào nhiều, sẽ khó cạnh tranh ngay cả ở thị trường trong nước.

Đồng thời, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cũng đánh giá rằng sự mở cửa nền kinh tế càng rộng thì lại càng phải đối mặt với nhiều cạnh tranh. Nền kinh tế không nâng cao được khả năng cạnh tranh của mình, sản phẩm không cạnh tranh hơn, vẫn sản xuất manh mún, làm ăn như cũ thì sẽ bị thua ngay chính trên sân nhà.

Cùng với thách thức từ hội nhập, dự báo, năm 2016, giá dầu thô tiếp tục giảm; nếu xuống 30-35 USD/thùng sẽ có những ảnh hưởng nhất định đến nền kinh tế, thu ngân sách từ dầu thô và các khoản thu có liên quan sẽ giảm. Tiếp đó là nợ công, nếu không kiểm soát tốt, nợ công sẽ dễ dàng vượt qua ở mức trần cho phép, gây hậu quả khó lường. Nợ xấu của ngân hàng cũng vẫn là rào cản cho các DN tiếp cận vốn để mở rộng và phát triển sản xuất…

Để khắc phục những khó khăn trong nền kinh tế hiện nay, Ts. Nguyễn Bích Lâm cho rằng cần theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động điều hành đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ linh hoạt, hiệu quả; phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa, bảo đảm ổn định thị trường tiền tệ, tỷ giá, bảo đảm an toàn hệ thống.

Đặc biệt, ông Lâm dự báo, năm 2016, lạm phát của Việt Nam sẽ gặp nhiều thách thức. Đầu tiên là giá điện sẽ vẫn tiếp tục tăng, giá dịch vụ y tế, giáo dục sẽ có thể tăng kịch trần, lương cơ bản tăng tiếp 5% kể từ 1/5/2016.

Cuối cùng, cần khắc phục nhanh tình trạng năng suất lao động thấp so với khu vực và thế giới, gây ra bất lợi và giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế. Vì vậy, theo các chuyên gia, cải cách thể chế kinh tế sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế năm 2016 và giai đoạn tới.

Lê Thúy