Việc hạ một bậc xếp hạng tín dụng nội tệ và ngoại tệ trong dài hạn của Trung Quốc từ AA3 xuống A1 của Moody’s diễn ra đúng thời điểm nước này đang phải đối mặt với rủi ro tài chính ngày càng nghiêm trọng, sau nhiều năm “dựa dẫm” vào liều thuốc kích thích tín dụng.

Thậm chí, hệ quả của nó sẽ tồn tại dai dẳng và cho dù công cuộc cải cách đã và đang thay đổi dần cơ cấu kinh tế Trung Quốc, thì gánh nặng nợ của toàn bộ nền kinh tế cũng như của chính phủ vẫn sẽ chưa ngừng tăng.

Vẫn đáng để đầu tư

Cũng may cho Trung Quốc là dù việc bị đánh tụt hạng tín nhiệm có thể làm tăng chi phí vay của chính phủ và khối doanh nghiệp nhà nước, nước này vẫn nằm trong nhóm “đáng để đầu tư” (từ mức BBB đến AAA).

Ngoài ra, Moody’s cũng đưa mức đánh giá chung về Trung Quốc về lại mức ổn định, sau khi hạ chỉ tiêu này xuống mức tiêu cực, hồi tháng 3/2016, vì nghi ngại quyết tâm và khả năng thực hiện cải cách của chính phủ.

Dù đồng loạt bị cả Moody’s và trước đó là Standard & Poor hạ bậc xếp hạng, nhưng với đặc thù là nhà nước kiểm soát tất cả các ngành quan trọng, Trung Quốc tự tin vẫn có thể gánh được nhiều nợ hơn trong một thời gian nữa. Trung Quốc cũng đã tăng cường các biện pháp hạn chế rủi ro về tín dụng và nhà ở trong vài tháng qua.

Dữ liệu gần đây cho thấy, kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng bớt nóng hơn với tỷ lệ 6,9% trong quý I/2017. Tuy nhiên, Moody’s nhận định tốc độ này có khả năng sẽ giảm xuống 5% trong những năm tới, nhưng không rơi đột ngột mà điều chỉnh dần, nếu tiếp tục được bơm thêm các gói kích thích tài chính.

Đây cũng một chủ đề nhạy cảm ở Trung Quốc mà không phải báo chí hay dư luận trong nước “muốn nói gì thì nói”. Còn nhớ đầu năm ngoái, câu chuyện suy thoái của Trung Quốc còn được đem ra bàn luận sôi nổi, nhưng không lâu sau đó “chìm nghỉm” luôn, để nhường chỗ cho các vấn đề chính trị Âu Mỹ.

Phản ứng về quyết định của Moody’s, Bộ Tài chính Trung Quốc cho rằng, hãng đánh giá tín nhiệm đã thổi phồng rủi ro của kinh tế nước này và áp dụng phương pháp đánh giá “không phù hợp”.

Thông cáo của Bộ này cũng không đồng tình với kết luận của Moody’s, rằng nợ phi tài chính của Trung Quốc sẽ tăng nhanh và chính phủ sẽ vẫn dựa dẫm vào các gói kích thích để tiếp tục duy trì tăng trưởng, hay đánh giá thấp năng lực của chính phủ Trung Quốc trong việc cải cách cơ cấu nguồn cung và tăng tổng cầu.

Việc hạ một bậc xếp hạng tín dụng của Moody’s diễn ra đúng thời điểm Trung Quốc đang phải đối mặt với rủi ro tài chính ngày càng nghiêm trọng sau nhiều năm dựa dẫm vào liều thuốc kích thích tín dụng.

Rủi ro tài chính, bong bóng tài sản

Đồng quan điểm với Bộ Tài chính, Ủy ban Cải cách và Phát triển quốc gia Trung Quốc (NDRC) khẳng định các rủi ro tín dụng hoàn toàn có thể kiểm soát được nhờ duy trì tăng trưởng kinh tế từ mức trung bình đến cao và các biện pháp giảm đòn bẩy doanh nghiệp đạt được những kết quả bước đầu.

Bản thân Trung Quốc cũng đã xác định, việc hạn chế các rủi ro tài chính và bong bóng tài sản là ưu tiên hàng đầu trong năm nay; đồng thời giữ vững tăng trưởng kinh tế thông qua tăng lãi suất ngắn hạn kết hợp với thắt chặt công tác giám sát quản lý.

Nhìn lại quá khứ, có thể thấy chính sách kích thích tín dụng chính là động lực chủ đạo cho tăng trưởng của Trung Quốc trong những năm gần đây, nhưng kèm theo đó là khoản nợ khổng lồ tương đương tới 300% tổng sản phẩm quốc nội. Các biện pháp xử lý nợ như chuyển nợ thành vốn cổ phần tại doanh nghiệp nhà nước vẫn chưa đủ “đô” để giải quyết rốt ráo vấn đề.

Đấy là chưa kể tăng trưởng tín dụng quá mức làm tăng nguy cơ khủng hoảng ngân hàng trong vòng 3 năm tới, đòi hỏi một gói cứu trợ khổng lồ. Moody’s đã hạ xếp hạng nợ dài hạn và nợ không có bảo đảm cao cấp của Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc từ A1 xuống A2.

Hải Châu