Theo Thống đốc Lê Minh Hưng, thời gian qua, NHNN đã áp dụng đồng bộ các giải pháp điều hành cả về thị trường nội tệ, ngoại tệ… để đảm bảo sự ổn định và kiểm soát lạm phát. Chính nhờ các giải pháp “trúng” như vậy nên chủ trương chống đô-la hóa, chống vàng hóa đã đi vào thực tế.

Cần có chính sách huy động USD

Theo một số chuyên gia, chính sách lãi suất tiền gửi 0% với USD đang bộc lộ một số bất cập. Vì vậy, NHNN cần sớm áp dụng trở lại lãi suất với USD để tránh nguy cơ “chảy máu ngoại tệ”, nhất là trong bối cảnh tỷ giá đang chịu một số áp lực nhất định.

Mới đây, tại buổi làm việc với NHNN, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng yêu cầu NHNN sớm triển khai việc huy động nguồn lực ngoại tệ trong dân, nhất là USD.

“Nguồn USD trong dân rất lớn, thay vì gửi lãi suất 0% ở ngân hàng như hiện nay, cần có chính sách huy động để hòa vào huy động khác phục vụ đầu tư. Đó là một trong số tiêu chí để phấn đấu hạ lãi suất”, Bộ trưởng Mai Tiến Dũng nhấn mạnh.

Có thể nói, thời gian qua, không còn hiện tượng người dân đổ xô đi mua vàng, tiết kiệm nguồn ngoại tệ, đồng thời chuyển hóa tiền mua vàng, đô-la vào nền kinh tế, tiết kiệm rất nhiều nguồn lực.

Năm 2016, NHNN mua vào gần 10 tỷ USD để tăng dự trữ ngoại hối, trong đó thặng dư thanh toán chỉ chiếm một phần nhỏ, còn chủ yếu là nguồn ngoại tệ nắm giữ trong dân đã được chuyển hóa sang đồng Việt Nam thông qua việc gửi tiền vào hệ thống ngân hàng.

Tăng trưởng tín dụng không ngừng được nâng lên. Theo báo cáo của NHNN, đến tháng 6/2017, tín dụng đối với nền kinh tế đã tăng 9,46%, cùng kỳ năm 2016 chỉ tăng 8,21% và cùng kỳ năm 2015 tăng 7,6%.

Đặc biệt, Thống đốc cho biết, cơ cấu tín dụng tốt, tập trung chủ yếu vào sản xuất – kinh doanh, trong đó có một số ngành kinh tế trọng điểm tăng cao hơn mức tăng chung của toàn hệ thống như: nông nghiệp nông thôn tăng 9,9%, công nghiệp tăng 10,3%. Những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro được kiểm soát chặt thông qua giám sát và cảnh báo từ xa.

Năm 2016, NHNN đã mua vào gần 10 tỷ USD để tăng dự trữ ngoại hối

Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, mỗi năm Việt Nam phải mua thêm lượng trái phiếu quốc tế lớn, với giá cao khoảng 4,8%, trong khi đó, lượng USD trong dân vẫn còn nhiều. Nếu huy động được lượng này sẽ tiết giảm được một nguồn vốn lớn để đưa vào nền kinh tế. Vì vậy, khi điều kiện đã thuận lợi, NHNN nên có cơ chế về lãi suất để “hút” huy động vốn này.

Chuyên gia tài chính, Ts. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng hiện nay, lãi suất tiền gửi bằng USD của nhiều ngân hàng trên thế giới đã tăng lên, nếu hệ thống ngân hàng của Việt Nam không tăng lãi suất USD sẽ dẫn đến nguy cơ “chảy máu ngoại tệ”.

Có nên tăng lãi suất ngoại tệ?

“Hiện nay, khoảng cách đã rất lớn, sẽ không có lợi cho Việt Nam và nếu cứ giữ mức 0% như thế này, chắc chắn sẽ có sự chuyển dịch USD ra nước ngoài. Mỗi lần Fed tăng lãi suất lại tạo áp lực lên tiền gửi USD tại Việt Nam”, ông Hiếu nói.

Đồng quan điểm, Ts. Cấn Văn Lực cũng cho rằng NHNN nên xem xét huy động ngoại tệ này bằng cách nâng trần lãi suất huy động từ 0% lên khoảng 0,25%.

“Hiện nay, nền kinh tế của chúng ta vẫn có nhu cầu cho vay ngoại tệ rất lớn. Chỉ tính riêng nửa đầu năm 2017, nhu cầu cho vay ngoại tệ đã tăng khoảng 5% trong khi cùng kỳ năm 2016, tỷ lệ này chỉ tăng từ 1,5 – 2%. Mặt khác, các ngân hàng Việt Nam đang phải đi vay USD tại nước ngoài với lãi suất 2,5%/năm.

Vậy tại sao chúng ta không huy động USD ngay trong dân với lãi suất 0,25%, rẻ hơn rất nhiều so với việc đi vay bên ngoài mà không phải chịu hàng loạt điều kiện ràng buộc. Động thái này sẽ góp phần giảm lãi suất đầu vào lẫn đầu ra đối với đồng USD, mà vẫn tránh được tình trạng đô-la hóa”, ông Lực phân tích.

Chuyên gia kinh tế, Ts Bùi Quang Tín nhận định, biểu lãi suất huy động USD hiện tại ở nhiều nước đều phổ biến 0,5 – 1%/năm, thậm chí một số quốc gia huy động USD qua chứng chỉ tiền gửi với mức lãi suất 2%/năm. Trong khi đó, ở Việt Nam, các ngân hàng thương mại vẫn huy động USD ở mức 0%/năm. Vì vậy, nếu NHNN tiếp tục duy trì lãi suất huy động USD ở mức 0%, các ngân hàng sẽ khó huy động được USD trong dân.

“Đối với Đề án chống đô-la hóa, vàng hóa, theo chỉ đạo của Chính phủ, NHNN vẫn đang khẩn trương lấy ý kiến các bộ, ngành để tổng hợp; trong đó có các giải pháp rất cụ thể cả về vĩ mô cũng như liên quan đến trách nhiệm của các bộ, ngành. NHNN cũng có những giải pháp chuyển hóa các nguồn lực đó để đưa vào đầu tư”, Thống đốc nói.

Huyền Anh