Tại hội thảo tham vấn cơ chế, chính sách thu hút đầu tư và khuyến khích phát triển DN trong nông nghiệp diễn ra ngày 5/9, ông Nguyễn Trí Ngọc, Tổng thư ký của Tổng hội Nông nghiệp Việt Nam, dẫn kết quả Báo cáo đánh giá thực tiễn về những vướng mắc và khó khăn của DN khi đầu tư vào nông nghiệp theo Nghị định 210/2103/NĐ-CP của Tổng hội Nông nghiệp và PTNT Việt Nam cho thấy, kết quả thu hút đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn còn rất hạn chế mặc dù Nghị định 210 đã có hiệu lực từ 4 năm nay.

DN phải thực hiện khoảng 16 bước ( có khoảng 40 văn bản có liên quan) để triển khai dự án đầu tư và nhận hỗ trợ

Cụ thể, tốc độ tăng trưởng số lượng DN đầu tư vào lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp vẫn chậm hơn so với DN ở các lĩnh vực khác. Đến tháng 9/2016 chỉ có 4.424 DN hoạt động trong lĩnh vực nông lâm nghiệp ngư nghiệp, chiếm dưới 1% tổng số DN cả nước. Trong cả 2015, số DN ngành nông nghiệp ngừng hoạt động và giải thể là 2.019 DN, cao hơn 11,3% so với DN thành lập mới. 

Trong khi đó, quy mô DN nông nghiệp chủ yếu là nhỏ và vừa với quy mô vốn phần lớn (chiếm khoảng 55%) ở mức dưới 5 tỷ đồng thậm chí còn có tới gồm 50% DN ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản có quy mô siêu nhỏ (dưới 10 tỷ đồng).

Chưa kể, DN trong lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp nhìn chung còn yếu kém về năng lực liên kết với nông dân, với các đối tác, khat năng tìm kiếm và tiếp cận thông tin thị trường, thiếu thông tin về các rào cản kỹ thuật, các quy định thương mại quốc tế.

Khả năng ứng dụng KHCN của DN nông lâm ngư nghiệp còn thấp, 75% DN đng sử dụng máy móc hết khấu hao. Các DN trong nước, đặc biệt là khu vực DN vừa và nhỏ, DN siêu nhỏ vẫn loay không thể thoát ra được những máy móc có công nghệ lạc hậu 2-3 thế hệ.

Huy động nguồn lực ngoài ngân sách cho phát triển nông nghiệp, nông thôn chưa tương xứng, đầu tư của xã hội cho nông nghiệp, nông thôn chiếm tỷ lệ rất thấp, chỉ khoảng 5,4-5,6% tổng đầu tư cả nước.

Ngân sách nhà nước giải ngân cho mục tiêu thu hút đầu tư vào nông nghiệp, nông nghiệp còn rất hạn hẹp - ngân sách trung ương 2015 hỗ trợ thí điểm được 200 tỷ đồng cho 21 địa phương thực hiện thu hút 40 dự án đầu tư với tổng mức đầu tư khoảng 6.000 tỷ đồng, tương đương với mức hỗ trợ bình quân hơn 3% và khoảng 5 tỷ đồng, tương đương với mức hỗ trợ bình quân hơn 3% và khoảng 5 tỷ đồng, tương đương với mức hỗ trợ bình quân hơn 3% và theo Nghị định 210/2013/NĐ-CP. Nhiều dự án được đề xuất nhưng không được hỗ trợ.

Năm 2016, ngân sách trung ương chỉ còn phân bỏ được 185 tỷ đồng làm nguồn vốn thực hiện các chính sách hỗ trợ theo Nghị định 210/2013/NĐ-CP và được giải ngân thông qua chương trình mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp và phòng tránh, giảm nhẹ thiên tai. 

Nguyên nhân theo ông Ngọc là vì chưa huy động được sự tham gia phù hợp các thành phần kinh tế dầu tư vào nông nghiệp, nông thôn do chỉ giới hạn đối tượng là DN trong khi các nhà đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn Việt Nam có thể gắn với rất nhiều hình thức như nhà đầu tư tư nhân, hộ kinh doanh cá thể, cơ sở sản xuất, tổ nhóm trang trại...

Một số quy định tại Nghị định 210 chưa phù hợp thực tế gây khó khăn cho DN. Đặc biệt, điều kiện được thụ hưởng chính sách của Nghị định khó khả thị do nhiều tiêu chí có định mức quá cao hoặc khó xác định nên DN khó tiếp cận chính sách như để dự án được hưởng ưu đãi, hỗ trợ, một trong các điều kiện là sản phẩm chế biến phải tăng giá trị 2 lần so với giá trị nguyên liệu thô ban đầu, quy định sử dụng tối thiểu 60% nguyên liệu và 30% lao động đạt mức tăng tỷ lệ giá trị chế biến trên 2 lần; DN phải sử dụng cả nguyên liệu của các địa phương khác và lao động tại địa phương chưa đáp ứng được đầy đủ yêu cầu chuyên môn, tay nghề để làm việc tại DN.

Cùng với đó, quy mô dự án lớn, DN nhỏ không tiếp cận được như điều kiện về quy môt để dự án chăn nuôi được hỗ trợ là rất cao và không tương xứng với quy mô tại nghị định số 66 về điều kiện đầu tư kinh doanh về bảo vệ và kiểm dịch thực vật, giống cây trồng, nuôi động vật rừng thông thường.

Về thủ tục hành chính, DN phải thực hiện khoảng 16 bước ( có khoảng 40 văn bản có liên quan) để triển khai dự án đầu tư và nhận hỗ trợ, nhất là thủ tục hành chính như xây dựng, đất đai, môi trường, hỗ trợ đầu tư... còn phức tạp, như xin chủ trương đầu tư, cấp phép xây dựng, thực hiện quy hoạch tỷ lệ 1/500 thủ tục về lập báo cáo đánh giá tác động môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường và đặc biệt là các giấy phép con vẫn còn tồn tại khá nhiều trong ngành nông nghiệp.

"Những hạn chế và vướng mắc này đã và vẫn đang tạo ta những rào cản, khó khăn để Nghị định 210 thực sự đi vào cuộc sống, không đáp ứng được những kỳ vọng đặt ra của Chính phủ khi xây dựng chính sách này", ông Ngọc nói. 

Lê Thuý