Nhiều nội dung quan trọng về xử lý nợ xấu đã được bổ sung tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các TCTD, trong đó quy định luật hóa quyền thu giữ TSĐB của TCTD, như hoàn trả TSĐB là vật chứng trong các vụ án hình sự để ngân hàng xử lý, các TCTD được quyền thu giữ tài sản bảo đảm trong trường hợp có thỏa thuận đồng ý giữa khách vay và TCTD. Tài sản của bên phải thi hành án đang được sử dụng làm TSĐB cho khoản nợ xấu chỉ bị kê biên trong trường hợp thi hành bản án, quyết định về cấp dưỡng, bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khỏe hoặc được sự đồng ý của các TCTD.

Trước đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu rà soát kỹ lưỡng các quy định liên quan đến điều kiện để có quyền thu giữ TSBĐ của khoản nợ xấu; làm rõ vai trò, trách nhiệm, cơ chế phối hợp giữa Ủy ban nhân dân cấp xã và cơ quan Công an cấp xã bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thu giữ TSBĐ và các bên có liên quan. Đồng thời, đề nghị Chính phủ tiếp tục kế thừa 02 quy định trong Nghị quyết số 42/2017/QH14 ngày 21/6/2017 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD.

Báo cáo, giải trình của Chính phủ cho biết, dự thảo Luật chỉ quy định sự tham gia của Ủy ban nhân dân cấp xã và cơ quan Công an cấp xã trong quá trình thu giữ TSBĐ. Do vậy, về cơ bản đã phù hợp với định hướng về sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Chính phủ tiếp thu việc kế thừa 2 quy định trong Nghị quyết số 42 và chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng bổ sung điều kiện “TSBĐ không phải là tài sản tranh chấp trong vụ án đã được thụ lý nhưng chưa được giải quyết hoặc đang được giải quyết tại Tòa án có thẩm quyền”; đồng thời, bổ sung hình thức công khai thông tin “niêm yết văn bản thông báo tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi bên bảo đảm đăng ký địa chỉ theo hợp đồng bảo đảm và trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có TSBĐ” trước khi tiến hành thu giữ TSBĐ là bất động sản. Tuy nhiên, đối với TSBĐ là động sản, do tính “động”, dễ di chuyển của tài sản là động sản, Chính phủ xin được giữ nguyên về hình thức công khai thông tin theo dự thảo Luật đã trình Ủy ban Thường Quốc hội cho ý kiến.

Ngoài ra, để đảm bảo thủ tục thu giữ TSBĐ được thực hiện một cách chặt chẽ để vừa tháo gỡ vướng mắc, vừa giảm thiểu các ảnh hưởng có thể phát sinh, Chính phủ đề xuất chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng bổ sung quy định “TSBĐ được thu giữ phải đáp ứng điều kiện theo quy định của Chính phủ".

Chính phủ cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp với các cơ quan, Bộ, ngành có liên quan (Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao,...) để nghiên cứu điều kiện của TSBĐ của khoản nợ xấu mà TCTD được quyền thu giữ nhằm cụ thể hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68-NQ/TW.

Dự thảo Luật cũng quy định TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức mua bán, xử lý nợ phải thực hiện thủ tục công khai thông tin, xây dựng và ban hành quy định nội bộ về trình tự, thủ tục thực hiện thu giữ tài sản bảo đảm, bao gồm cả quy định khi thực hiện việc ủy quyền thu giữ TSBĐ.

Bên cạnh đó, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc hoàn trả TSBĐ là vật chứng trong vụ án hình sự theo đề nghị của bên nhận bảo đảm nếu hợp đồng bảo đảm có thỏa thuận về việc bên bảo đảm đồng ý cho bên nhận bảo đảm có quyền thu giữ TSBĐ của khoản nợ xấu khi xảy ra trường hợp xử lý TSBĐ theo quy định của pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.

Theo đó, Chính phủ tiếp thu và bỏ nội dung liên quan đến hoàn trả tang vật, phương tiện hành chính trong vụ việc vi phạm hành chính tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các TCTD để quy định tập trung tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Về hiệu lực thi hành của Luật, để có đủ thời gian nghiên cứu, xây dựng Nghị định của Chính phủ quy định về điều kiện của TSBĐ của khoản nợ xấu và đảm bảo việc triển khai thi hành Luật, Chính phủ đề xuất thời gian có hiệu lực của Luật là từ ngày 15/10/2025.

Một nội dung đáng chú ý khác là sửa đổi, bổ sung thẩm quyền quyết định cho vay đặc biệt. Cụ thể, chuyển thẩm quyền quyết định cho vay đặc biệt có lãi suất 0%/năm và không có TSBĐ từ Thủ tướng Chính phủ về NHNN.

"NHNN quyết định cho vay đặc biệt có tài sản bảo đảm, không có TSBĐ đối với TCTD. TSBĐ của khoản vay đặc biệt từ NHNN theo quy định của Thống đốc NHNN. Lãi suất cho vay đặc biệt của NHNN là 0%/năm", theo Luật các TCTD sửa đổi.

Giải trình tiếp thu trước khi Quốc hội bấm nút, Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết Chính phủ đã điều chỉnh lại quy định này, nhằm đảm bảo việc cho vay đặc biệt của ngân sách nhà nước chỉ được thực hiện khi TCTD rơi vào trạng thái khó khăn về thanh khoản, hoặc để thực hiện phục hồi, chuyển giao bắt buộc với mục tiêu đảm bảo an toàn hệ thống, quyền lợi người gửi tiền.

Thanh Hoa