Hầu hết các doanh nghiệp đều khẳng định, ngoài TPP, họ còn nhiều cơ hội với các hiệp định thương mại khác. 

Tổng thống mới đắc cử Donald Trump cho biết Mỹ sẽ rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vào ngày đầu tiên ông nhậm chức.

Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cho rằng không có TPP thì Việt Nam vẫn có thể mở rộng xuất khẩu sang Mỹ, song để đưa hàng hoá vào được thị trường này, doanh nghiệp phải vượt qua được hàng rào kỹ thuật khắt khe hơn.

Lách “cánh cửa” hẹp

Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, việc Mỹ rút khỏi TPP sẽ có tác động đến xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là ở các lĩnh vực mũi nhọn như dệt may, da giày…

Chiếm tỷ trọng cao nhất là giày dép, tính riêng 10 tháng đầu năm 2016, xuất khẩu sang Mỹ đạt 3,7 tỷ USD, tương đương 12% tỷ trọng về các mặt hàng. Kế đến là mặt hàng điện thoại các loại và linh kiện với giá trị tiêu thụ tháng 10/2016 đạt 346 triệu USD, con số lũy kế tương đương 1,5 tỷ USD.

Ngoài ra còn có mặt hàng gỗ và các sản phẩm từ gỗ với giá trị nhập khẩu từ Việt Nam trong tháng 10 và 10 tháng lần lượt đạt 266 triệu và 2,3 tỷ USD.

Đưa ra dự báo về tác động ảnh hưởng khi Mỹ rời TPP, ông Lê Tiến Trường, Tổng giám đốc Tập đoàn dệt may, cho biết sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam sang hai thị trường lớn là EU và Mỹ trong năm 2017.

Ông Herb Cochran, Giám đốc điều hành Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham), đánh giá rằng dù Mỹ có tham gia TPP hay không thì Việt Nam vẫn tiếp tục quá trình hội nhập toàn cầu, thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Mỹ vẫn tăng nhờ hỗ trợ kỹ thuật từ Mỹ (như hỗ trợ thông qua dự án liên minh tạo thuận lợi thương mại Việt Nam - Vietnam Trade Facilitation Alliance). “Thương mại và đầu tư giữa Mỹ và Việt Nam sẽ tiếp tục tăng nhanh”, ông Herb Cochran đánh giá.

Tuy nhiên, để làm được điều này, vị giám đốc Amcham cho rằng “các công ty Việt Nam phải tham gia được chuỗi cung ứng toàn cầu, và Chính phủ Việt Nam phải cải cách thủ tục hành chính”.

Dự kiến thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Mỹ trong năm 2016 đạt mức 52 tỉ USD, tăng hơn gấp hai lần so với mức 25 tỉ USD vào năm 2012, và có thể sẽ vượt qua mức 80 tỉ USD vào năm 2020. Trong đó, xuất khẩu vào thị trường Mỹ đến năm 2020 sẽ đạt 33%.

Không để tình trạng “ba bó một giạ”

Theo nhận định của các chuyên gia, có thể thời gian tới, khi lên nắm quyền, Tổng thống mới đắc cử sẽ gia tăng các hàng rào kỹ thuật, áp dụng các biện pháp bảo hộ, chống bán phá giá, gây khó khăn cho doanh nghiệp Việt.

Chia sẻ về vấn đề này, TS. Lê Quốc Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương), cho rằng: “Điều này sẽ không đáng lo ngại nếu doanh nghiệp Việt biết nâng cao năng lực cạnh tranh, chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, giá cả hợp lý thì vẫn có thể đẩy mạnh được xuất khẩu, cho dù không được mạnh mẽ như khi có TPP”.

Thực tế, để chuẩn bị cho TPP, bản thân các doanh nghiệp cũng đã đầu tư để đón đầu cơ hội từ TPP, như dệt may đầu tư vào chuỗi bông, sợi, nhuộm, vải...

Tuy vậy, hầu hết các doanh nghiệp đều khẳng định, ngoài TPP, họ còn nhiều cơ hội với các hiệp định thương mại khác. Họ cân nhắc nhiều phía và không để tình trạng “ba bó một giạ”.

Bà Nguyễn Phương Chi, Giám đốc phát triển chiến lược tại Công ty cổ phần Sợi Thế Kỷ (STK), chia sẻ: nếu Mỹ thông qua được TPP, đây sẽ là một cú hích lớn, nhưng nếu hiệp định này không được thông qua, công ty vẫn theo kế hoạch kinh doanh như hiện nay.

“Tuy nhiên, chúng tôi cũng cần thời gian để đánh giá xem liệu chính phủ mới của Mỹ có động thái gì hạn chế tự do thương mại quốc tế và các động thái đó có ảnh hưởng gì tới nhu cầu của các khách hàng của công ty tại thị trường Hàn Quốc, Thái Lan, Việt Nam hay không”, bà Chi nói.

Nhìn TPP dưới góc độ chính trị, TS. Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách, đánh giá: Bản thân Mỹ cũng thấy TPP quan trọng, nó như sợi dây kết nối giữa Mỹ và Việt Nam cũng như các nước khác. Bởi vậy, có thể xem TPP như một mạng lưới giăng ra cân bằng sức mạnh với Trung Quốc ở khu vực châu Á Thái Bình Dương. Cho nên, nếu không có TPP, sẽ có một thứ khác tương tự như TPP, thậm chí còn có thể còn mạnh mẽ hơn để giữ thế cân bằng.

Đại diện một doanh nghiệp sản xuất dệt may khẳng định: “Đến giờ phút này, chúng tôi không bi quan nếu Mỹ rời TPP. Theo tôi, nếu “sân chơi” TPP thiếu Mỹ, bức tranh kinh tế của Việt Nam cũng không chuyển thành màu xám”.

Thanh Hoa