Những năm gần đây, MTNT đang chịu nhiều áp lực khi lượng rác thải đang ngày một gia tăng. Không đơn thuần chỉ là rác thải sinh hoạt, mà chất thải là bao bì hóa chất bảo vệ thực vật (BVTV), chất thải từ các hoạt động sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp, chất thải từ các cụm làng nghề... khiến việc xử lý ô nhiễm môi trường trở nên khó khăn, phức tạp.

Bảo đảm vệ sinh an toàn môi trường nông thôn từ những việc làm nhỏ

Ý thức BVMT chưa cao

Rác thải do người dân không có ý thức vứt ra khắp nơi nào là túi ni lon, xác động vật chết, đường thôn, ấp, ngõ xóm đến kênh, mương, ao hồ, sông... chỗ nào tiện và gần cũng có thể vứt rác, đổ chất thải sinh hoạt. Trong khi đó, dịch vụ vệ sinh môi trường ở nông thôn hiện chưa phát triển đúng mức.

Nguyên nhân của tình trạng trên là do ý thức BVMT của mọi người không cao, tất cả mọi người đều thản nhiên vứt rác bừa bãi ở bất cứ chỗ nào họ cảm thấy tiện. Vấn đề này hiện rất đáng báo động, do mọi người coi việc giữ gìn BVMT không phải là việc của cá nhân mình mà là việc của xã hội. Ngoài ra, còn một bộ phận nhỏ có tư tưởng rất thiển cận “sạch riêng, bẩn chung”, môi trường phải chịu. Một vấn đề nữa là đa phần người dân không tự xử lý phân loại rác, nên việc chôn lấp, thu gom, xử lý gặp nhiều khó khăn trong khi vùng dân cư nông thôn chưa có cơ sở thu gom xử lý rác thải.

Song song đó, vấn đề mất vệ sinh môi trường nông thôn hiện nay một phần do lượng lớn rác thải các chợ vùng nông thôn cũng là nơi sinh ra đủ các loại rác mà chưa có biện pháp thu gom xử lý, chủ yếu quét dọn lại một chỗ rồi để khô đốt hoặc cho phân hủy tự nhiên, nên ảnh hưởng nặng nề cho môi trường xung quanh và công tác BVMT chung.

Đó là chưa kể lượng rác, chất thải trong chăn nuôi ngày càng nhiều do nhu cầu phát triển kinh tế của người dân đang mở rộng quy mô nhưng lại không thay đổi phương thức chăn nuôi, đa phần vẫn làm theo kiểu cũ, phân và nước cùng thức ăn dư thừa của gia súc, gia cầm không qua xử lý cứ vô tư thải ra rãnh nước đường làng, mương máng, sông, ao hồ.

Đây chính là môi trường thuận lợi để ruồi, muỗi, các ký sinh trùng gây bệnh phát sinh, phát tán vào không khí và nguồn nước, nước thải ngấm vào nguồn nước ngầm, do vậy, nguy cơ phát sinh các loại dịch bệnh là rất cao. Chính tập quán chăn nuôi phân tán, xen lẫn trong các khu dân cư là nguyên nhân dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường sống.

Mặc dù đã có những hộ dân thực hiện các dự án khí sinh học giảm thiểu ô nhiễm trong chăn nuôi nhưng chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Vì vậy, việc giải quyết chất thải trong chăn nuôi tại khu vực nông thôn đang là vấn nạn chưa thể giải quyết triệt để. Hiện, tỷ lệ chất thải rắn ở nông thôn được xử lý đạt khoảng 40%. Điều đó đồng nghĩa với việc 60% lượng chất thải rắn còn lại, người dân phải “tự lo”.

Cần sự quan tâm đúng mức

Hiện nay, từ môi trường nông thôn cho đến thành thị, còn bị đe dọa bởi tình trạng lạm dụng hóa chất trong nông nghiệp như phân bón hóa học, thuốc BVTV và việc sử dụng phân tươi, nhất là trong sản xuất các loại rau xanh. Điều này rất có hại cho sức khỏe con người, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống của chúng ta trong hiện tại cũng như lâu dài. Điều đáng lo ngại là dư lượng thuốc BVTV nếu không sớm giải quyết, sẽ dần ngấm vào đất, gây ô nhiễm mạch nước ngầm, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân.

Trước tình trạng ô nhiễm môi trường khu vực nông thôn ngày càng trầm trọng, các ngành chức năng cần quyết liệt, trách nhiệm hơn nữa trong công tác quản lý, xử lý. Giải pháp để BVMT nông thôn thông dụng nhất hiện nay mà các hộ gia đình cần làm đó là nên có thùng chứa rác và tự phân loại rác, chôn lấp hoặc bỏ đúng nơi quy định để đội vệ sinh mang đi chôn lấp hoặc xử lý tập trung để làm phân hữu cơ bón cho cây, hoặc đồng ruộng. Nước thải và phân trong chăn nuôi cần được xử lý bằng cách xây hầm biogas, phân phải được ủ trước khi sử dụng, không thải trực tiếp nước, phân và chất thừa thải thẳng ra môi trường.

Trong sản xuất nông nghiệp, nên hạn chế sử dụng thuốc BVTV, hãy thu vỏ chai, lọ, vỏ bao đựng đến nơi quy định để xử lý. Nên tăng cường sử dụng phân xanh, phân hữu cơ tại chỗ kết hợp với phân hóa học, không nên dùng phân tươi bón trực tiếp cho rau xanh, hoa mầu để phát tán ra môi trường.

Cùng với sự phát triển không ngừng của nền kinh tế, kinh tế nông thôn cũng đang trong giai đoạn chuyển mình để phát triển. Sự phát triển đó đã tạo sức ép không nhỏ đối với môi trường. Do vậy, vấn đề rác thải nông thôn đang rất cần đến sự quan tâm đúng mức của các cấp quản lý trong việc chỉ đạo thu gom, xử lý rác thải, bảo đảm vệ sinh an toàn môi trường nông thôn và cho người dân.

Thành An