Ông Nguyễn Kim Ngọc - Chủ tịch UBND xã Tam Hồng, cho biết: “Tảo Phú được công nhận làng nghề năm 2006. Vào thời điểm 2009 - 2010, làng nghề phát triển mạnh, với hơn 80% người dân làm nghề, doanh thu hằng năm từ 15 - 20 tỷ đồng, cung cấp việc làm cho hàng trăm lao động trong và ngoài địa phương với thu nhập trên 3 triệu đồng/người/tháng”.

Quá khứ huy hoàng

Nghề kéo tơ nhựa để sản xuất dây thừng, dây chạc tại Tảo Phú đã hình thành và phát triển từ năm 1990. Sau hơn 15 phát triển, làng nghề đem lại hiệu quả kinh tế cao, tạo việc làm ổn định cho người dân địa phương. Năm 2006, làng nghề vinh dự được UBND tỉnh Vĩnh Phúc công nhận là làng nghề.

Ông Chu Văn Học - Trưởng thôn Tảo Phú, cho biết: “Sản phẩm chủ yếu của làng nghề là các loại tơ nhựa được tái chế từ bao tải cũ và các vỏ nhựa phế thải, để sản xuất các loại dây thừng với kích cỡ, chất lượng, mẫu mã đa dạng. Trong gần 20 năm phát triển, nghề kéo tơ nhựa đã làm thay đổi bộ mặt kinh tế của người dân địa phương”.

“Nhờ có nghề tơ nhựa, Tảo Phú trở thành một trong những mũi nhọn kinh tế của xã. Thu nhập bình quân luôn đạt gần 20 triệu đồng/người/năm. Có gần 30 DN có vốn đầu tư trên 500 triệu đồng, mỗi DN thu hút từ 10 - 15 công nhân làm việc. Các gia đình đều có nhà kiên cố, đồ dùng sinh hoạt, phương tiện đi lại đầy đủ... Đường làng, ngõ xóm được bê tông hóa. Hàng chục hộ buôn bán trở thành tỷ phú, có xe tải riêng để vận chuyển hàng hóa, nguyên liệu”, ông Học nói.

Anh Chu Văn Dũng - chủ cơ sở sản xuất tơ nhựa lớn nhất Tảo Phú hiện tại, chia sẻ: “Các sản phẩm dây thừng sản xuất từ tơ nhựa tại Tảo Phú rất đa dạng và phong phú, với gần 150 loại to nhỏ khác nhau. Các sản phẩm được tiêu thụ tại nhiều thị trường trong nước và đặc biệt là xuất khẩu sang Trung Quốc. Hiện tại, các chợ đầu mối tại Thổ Tang và Bắc Giang là những điểm tiêu thụ chính”.

Làng nghề tơ nhựa Tảo Phú đang đối diện với nguy cơ “chết yểu”

Hiện thực khốn khó

Trải qua một thời “vang bóng”, là điển hình cho các địa phương khác học tập, tuy nhiên đến nay, do nhiều nguyên nhân, làng nghề Tảo Phú đang phải đối diện với nguy cơ mai một, mất nghề. Hiện tại, làng nghề Tảo Phú chỉ còn hơn 30 hộ duy trì nghề, trong đó, có 3 hộ sản xuất tơ nhựa, 10 hộ buôn bán dây thừng, chạc và gần 20 hộ sản xuất mây tre đan giả nhựa.

Nói về nguyên nhân của thực trạng này, trưởng thôn Chu Văn Học, nhận định nguyên nhân là do các hộ làm nghề thiếu mặt bằng sản xuất, hình thức sản xuất manh mún, lạc hậu, thiếu quy hoạch. Sự cạnh tranh gay gắt của thị trường khiến người làm nghề không thể thích nghi…

“Nhưng quan trọng nhất vẫn là vấn đề ô nhiễm môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sức khỏe của các hộ làm nghề và dân cư địa phương. Các sơ sở với các hoạt động thu gom, phân loại phế thải, sản xuất tơ nhựa diễn ra xen kẽ trong khu dân cư gây ô nhiễm nghiêm trọng. Ô nhiễm cộng hưởng với các lý do khác đã dẫn đến thực trạng ngày hôm nay”, ông Chu Văn Học nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Kim Ngọc - Chủ tịch UBND xã Tam Hồng, cho biết vào năm 2009, để mở rộng phát triển làng nghề chế biến tơ nhựa tái sinh tại làng nghề Tam Hồng, tỉnh Vĩnh Phúc đã quy hoạch cụm công nghiệp làng nghề rộng 2,5ha, với số vốn đầu tư dự kiến hàng chục tỷ đồng, để nâng cao chất lượng sản xuất và giảm thiểu ô nhiêm môi trường.

Tuy nhiên, đến nay, các dự án vẫn chỉ nằm trên giấy và làng nghề Tảo Phú thì ngày càng đi xuống, với nguy cơ mai một. Hiện tại, với lòng yêu nghề, một số hộ dân vẫn đang nỗ lực duy trì, giữ nghề truyền thống. Tuy nhiên, nếu không được các cấp chính quyền quan tâm, đầu tư phục hồi, giải quyết những khó khăn, nguy cơ làng nghề Tảo Phú “chết yểu” chỉ còn là vấn đề thời gian.

Văn Hiến