Đến khu tập trung các xưởng chế tác đá của xã Ninh Vân, nhiều người có cảm giác như bị chìm vào bầu không khí ngột ngạt bởi bụi đá và tiếng ồn từ các loại máy cưa, máy cắt đang hoạt động.

Lơ là từ chủ đến thợ

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Ninh Vân, làng nghề đá mỹ nghệ có từ hàng trăm năm nay. Từ năm 1990, mô hình sản xuất cá nhân phát triển ngày càng mạnh và tạo nhiều việc làm cho người nông dân. Năm 2004, địa phương đã tiến hành quy hoạch 23 ha xây dựng khu sản xuất của làng nghề. Năm 2013, quy hoạch giai đoạn 2 khu sản xuất này đang tiếp tục được triển khai.

Hiện nay, xã có khoảng trên 80 DN, HTX, cơ sở sản xuất, thu hút 3.000 lao động (chiếm 53% tổng số lao động của địa phương) làm việc trong lĩnh vực này với mức thu nhập từ 100.000 - 500.000 đồng/người/ngày.

Mặc dù cho nguồn thu nhập cao hơn hẳn so với nghề làm ruộng, nhưng nghề đá tiềm ẩn không ít rủi ro với những NLĐ ở xã này. Các nhà xưởng ở đây thường không tuân thủ những quy định về an toàn lao động (ATLĐ), ít quan tâm đến việc tạo điều kiện để NLĐ được khám sức khỏe định kỳ. Khi được hỏi về việc chủ sử dụng lao động (SDLĐ) có quy định hay chế độ nào liên quan đến việc bảo vệ sức khỏe cho NLĐ hay không, hầu hết những NLĐ được hỏi đều cho biết: “Ai sợ bụi, sợ xây xước tay chân thì tự mua khẩu trang, găng tay, quần áo bảo hộ lao động (BHLĐ) cho mình”.

Cảnh NLĐ ít mang các phương tiện BHLĐ như khẩu trang, găng tay diễn ra phổ biến ở tất cả các cơ sở sản xuất. Ngay chuyện đeo khẩu trang, một thao tác vô cùng đơn giản giúp bảo vệ sức khỏe của chính mình, nhưng không phải NLĐ nào cũng thực hiện. “Xưởng không có quy định NLĐ khi làm việc phải đeo khẩu trang, găng tay bảo hộ, nên ai thích đeo thì đeo, ai không thích đeo thì thôi”, một lao động trẻ cho biết.

Mới chỉ quan tâm mở rộng quy mô

Không chỉ thờ ơ với việc trang bị BHLĐ, người làng nghề còn thiếu quan tâm đến các quyền lợi của mình trong trường hợp gặp TNLĐ.

Đánh giá về công tác ATVSLĐ ở làng nghề sau một chuyến khảo sát, Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Bùi Hồng Lĩnh cho biết: Công tác bảo đảm ATVSLĐ của các DN, HTX, cơ sở sản xuất còn nhiều điểm chưa tốt. Môi trường lao động của các cơ sở sản xuất đều bị ô nhiễm. NLĐ hiện đang phải làm việc trong điều kiện lao động có nhiều yếu tố bất lợi, có nguy cơ làm gia tăng TNLĐ, BNN. Sức khỏe NLĐ bị giảm sút nghiêm trọng. Hầu hết các con đường trong xã đều bị người dân biến thành nhà xưởng để sản xuất đá mỹ nghệ.

Trước nhu cầu ngày càng cao về mặt bằng sản xuất, UBND tỉnh Ninh Bình đã quyết định dành 15 ha để mở rộng quy mô nhà xưởng cho làng nghề. Có thể nói, đây là những tín hiệu đáng mừng, nhưng cũng kéo theo mối lo ngày một lớn đối với đời sống người dân ở đây nói chung và những người thợ đá nói riêng. Bởi thực tế, chính quyền và các DN, HTX, cơ sở sản xuất mới chỉ quan tâm đến việc mở rộng quy mô làng nghề, chứ chưa có phương án nào nhằm bảo vệ sức khỏe cho NLĐ trực tiếp làm nghề và người dân trong xã.

Mạnh Minh