Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hà Công Tuấn vừa có chia sẻ với báo chí về tình hình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp ngành gỗ.

Thời gian qua, dịch Covid-19 đã có những tác động đến các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu gỗ, cũng như người trồng gỗ. Thứ trưởng có thể cho biết những khó khăn với ngành gỗ hiện nay?

- Dịch Covid-19 đã ảnh hưởng to lớn tình hình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp (DN) ngành gỗ. Đối với thị trường xuất khẩu (XK), đến tháng 4 này khoảng 80% các đơn hàng bị tạm dừng, chưa tìm được đơn hàng mới. Các thị trường lớn như Mỹ chiếm 51% kim ngạch XK gỗ gần như đóng băng; EU khoảng 39% cũng đã đóng băng; Nhật Bản chiếm 12%, Hàn Quốc 7% thì chỉ có những đơn hàng lác đác. Trung Quốc chiếm 8% (chủ yếu 90% là dăm gỗ), nhưng trong những tháng đầu năm do ảnh hưởng của dịch Covid-19, giờ mới bắt đầu được phục hồi nên cần một thời gian nữa mới có thể bình thường.

XK gỗ có thể nói là ngừng trệ, do không có đơn hàng nên các DN chế biến gỗ buộc phải tạm dừng sản xuất và cho lao động nghỉ, đã có nhiều DN cho nghỉ 40 – 80% số lao động (hoặc giãn thời gian làm việc). Hiện chỉ có 7% DN trong ngành gỗ vẫn hoạt động bình thường, còn lại trên 90% DN phải tạm dừng hoặc luân chuyển một bộ phận lao động, điều này tạo ra sự đứt gãy toàn chuỗi.

Đối với thị trường trong nước, hiện nay có 2 sản phẩm chính, một là sản phẩm của các làng nghề truyền thống có đến 70 – 80% sản phẩm không tiêu thụ được, phải tạm dừng hoạt động sản xuất. Hai là sản phẩm chế biến cao cấp cho các công trình lớn (khách sạn, công sở) giảm 90% doanh thu so với cùng kỳ.

Điều này cho thấy dịch Covid -19 đã tác động đến nhiều khâu của chuỗi cung ứng ngành gỗ, cả người trồng rừng và doanh nghiệp. Bộ NN&PTNT đã có giải pháp gì để hỗ trợ trong giai đoạn khó khăn này?

- Trong giai đoạn thực hiện giãn cách xã hội, Bộ NN&PTNT vẫn duy trì thông tin nắm bắt tình hình; có văn bản liên quan tới các bộ ngành, Chính phủ về các chính sách hỗ trợ ngành công nghiệp chế biến gỗ trong giai đoạn khó khăn này.

Vừa qua, đáng mừng là Chính phủ đã ban hành Nghị định 41/2020/NĐ-CP về gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất. Theo đó, đồng ý cho kéo dài thêm 5 tháng đối với các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp (trong đó có doanh nghiệp chế biến gỗ) được chậm nộp thuế như thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân...; cho phép chậm nộp 5 tháng đối với tiền thuê đất đợt 1/2020.

Riêng gói hỗ trợ này đã cho phép các doanh nghiệp tạm thời được đình hoãn nộp khoảng 180 nghìn tỷ đồng tiền thuế, tiền thuê đất (trong đó có các doanh nghiệp chế biến gỗ đã được bổ sung vào diện được hưởng chính sách hỗ trợ).

Bên cạnh đó, đối với các doanh nghiệp trong ngành gỗ có dư nợ tín dụng với các ngân hàng, hiện Ngân hàng Nhà nước đã có Thông tư 01 ngày 3/3/2020, theo đó đã có gói tín dụng khoảng 285 nghìn tỷ đồng cho việc giãn, hoãn nợ cũ, áp dụng các cơ chế cho vay có điều kiện đảm bảo thuận lợi hơn đối với các doanh nghiệp, với lãi suất thấp để hỗ trợ cho các doanh nghiệp...

Vừa qua, Chính phủ tiếp tục có gói hỗ trợ lên tới 62 nghìn tỷ đồng nhằm hỗ trợ cho người lao động do tác động của dịch Covid -19. Đây cũng sẽ là gói hỗ trợ nhằm giúp người lao động hoạt động trong ngành gỗ giảm bớt khó khăn do phải nghỉ việc, giãn việc bởi dịch Covid-19...

Nhà nước đã có chính sách hỗ trợ, vậy Thứ trưởng có nhắn nhủ gì tới cộng đồng doanh nghiệp trong ngành gỗ?

- Trước hết, tôi mong các DN phải năng động, sáng tạo, cùng Nhà nước vượt qua giai đoạn khó khăn này. DN không nên đánh giá tình hình quá bi quan, bây giờ không phải là lúc DN nghĩ đến chuyện đóng cửa rồi phá sản mà phải có tư tưởng tìm cơ trong nguy, ổn định duy trì phát triển trong tương lai.

Thị trường chủ chốt khó khăn thì tìm thị trường khác và đẩy mạnh phân phối tại thị trường nội địa. Hiện đang thực hiện giãn cách xã hội, đương nhiên chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng, các DN khác làm được thì DN gỗ cũng phải làm được, chuyển sang bán hàng online, không chỉ cho trước mắt mà cả lâu dài, giúp DN ứng dụng công nghệ trong bán hàng.

Bộ NN&PTNT cũng giao cho Tổng cục Lâm nghiệp làm việc với các hiệp hội, làng nghề, ngay sau khi nới lỏng giãn cách, hết dịch thì phải khôi phục sản xuất ngay không được kéo dài, nếu kéo dài tình trạng tạm ngừng như hiện nay sẽ dẫn đến đình trệ.

Còn giải pháp lâu dài, mặc dù khó khăn nhưng ngành vẫn có dư địa phát triển tốt, tiềm năng nâng cao chuỗi giá trị. Hiện nay, nếu dịch Covid-19 sớm được khống chế ở các thị trường chủ chốt thì khả năng chúng ta vẫn đạt được mục tiêu 12 tỷ USD kim ngạch XK trong năm nay.

Về lâu dài, cơ cấu sản phẩm gỗ phải thay đổi, XK chủ yếu sang Mỹ, EU là bàn trang điểm, dụng cụ phòng bếp, phòng tắm chiếm 60%; trong khi đồ ngoại thất, văn phòng chỉ chiếm 40%, đây là dư địa lớn.

Vai trò của hiệp hội, liên kết của hiệp hội cũng rất quan trọng, Nhà nước có định hướng Bộ NN&PTNT xúc tiến để có một "nhạc trưởng" trong các hiệp hội, chứ hiện nay hoạt động còn rời rạc.

Đối với tiêu thụ trong nước vốn đã quan trọng giờ càng quan trọng hơn, hiện nay, thị trường trong nước đã trị giá 3 tỷ USD và sẽ tăng lên. Thị trường 97 triệu dân phải có hệ thống siêu thị, phân phối sản phẩm vì người dân đã có điều kiện sử dụng sản phẩm gỗ chất lượng cao.

Đặc biệt, ngành công nghiệp gỗ cũng phải chú trọng XK tại chỗ cho các doanh nghiệp FDI có nhu cầu.

Lê Thúy (ghi)