Khi giá bạc liên tiếp xác lập những cột mốc lịch sử mới trong năm 2025, thị trường không chỉ chú ý đến các yếu tố tài chính ngắn hạn như lãi suất hay tỷ giá. Ẩn phía sau là câu chuyện dài hơi hơn về tài nguyên, địa chính trị và vai trò của một số quốc gia đang nắm giữ phần lớn “kho bạc” của thế giới. 

Những “ông lớn” bạc

Giá bạc trong năm 2025 có một đà tăng hiếm thấy. Chỉ riêng trong tháng 12, hợp đồng bạc kỳ hạn đã có thời điểm vượt ngưỡng 80 USD/ounce, mức cao nhất trong lịch sử giao dịch. Tính chung cả năm, giá bạc tăng khoảng 160%, bỏ xa tốc độ tăng của vàng và nhiều kim loại quý khác.

Động lực trước mắt của đợt tăng này đến từ môi trường kinh tế - chính trị toàn cầu đầy bất ổn. Căng thẳng địa chính trị kéo dài, đồng USD suy yếu và tâm lý tìm kiếm tài sản trú ẩn đã khiến dòng tiền quay trở lại với bạc, vốn thường được nhiều người ví von là “vàng của người nghèo”. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào các yếu tố tài chính ngắn hạn, bức tranh vẫn chưa đầy đủ.

Một yếu tố nền tảng khác đang ngày càng được giới đầu tư quan tâm là trữ lượng bạc toàn cầu. Theo Báo cáo Tóm tắt Hàng hóa Khoáng sản do Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) công bố tháng 1/2025, tổng trữ lượng bạc đã được xác định trên toàn thế giới ước đạt khoảng 641.400 tấn. 

Điểm đáng chú ý là sự phân bổ trữ lượng bạc không hề đồng đều. Một số quốc gia và khu vực đang nắm giữ phần lớn nguồn tài nguyên, trong khi nhiều nền kinh tế tiêu thụ lớn lại phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu. Sự mất cân đối này khiến thị trường bạc nhạy cảm hơn trước các cú sốc chính sách, gián đoạn khai thác hoặc căng thẳng địa chính trị.

Nổi bật nhất trong bức tranh trữ lượng là Peru. Quốc gia Nam Mỹ này đang sở hữu khoảng 140.000 tấn bạc, tương đương gần 22% tổng trữ lượng toàn cầu. Với tỷ trọng áp đảo như vậy, Peru giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong chuỗi cung ứng bạc thế giới, nhất là khi việc phát hiện và phát triển các mỏ mới ngày càng khó khăn và tốn kém.

Không chỉ riêng Peru, Nam Mỹ nói chung đang nổi lên như một “trung tâm bạc” của thế giới. Khu vực này hiện nắm giữ khoảng 30% tổng trữ lượng bạc toàn cầu, củng cố vị thế chiến lược trên thị trường kim loại quý. Điều này cũng lý giải vì sao những biến động chính trị, môi trường hay chính sách khai khoáng tại Nam Mỹ thường có tác động nhanh và mạnh đến giá bạc quốc tế.

Theo sau Peru là nhóm các quốc gia có trữ lượng lớn nhưng phân bổ tương đối đồng đều hơn, bao gồm Úc, Nga và Trung Quốc. Mỗi nước sở hữu từ 70.000 đến 94.000 tấn bạc và cộng lại chiếm khoảng 40% tổng trữ lượng toàn cầu. 

Sự hiện diện của nhiều “ông lớn” giúp nguồn cung bạc mang tính đa cực hơn, song đồng thời cũng khiến thị trường chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố địa chính trị khác nhau.

Khoảng cách cung - cầu và xu hướng dài hạn

Một khía cạnh quan trọng khác của thị trường bạc là sự khác biệt giữa trữ lượng và sản lượng khai thác. Mexico hiện là quốc gia sản xuất bạc lớn nhất thế giới, nhưng trữ lượng đã được xác định chỉ vào khoảng 37.000 tấn, tương đương 6% tổng trữ lượng toàn cầu. Điều này cho thấy ngành bạc của Mexico đang dựa nhiều vào việc khai thác thâm canh các mỏ hiện hữu.

Mô hình này mang lại lợi thế ngắn hạn về sản lượng, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro trong dài hạn. Khi các mỏ cũ dần cạn kiệt, chi phí khai thác sẽ tăng lên, trong khi số lượng dự án mới có trữ lượng đã được xác nhận lại không nhiều. Nếu nhu cầu bạc tiếp tục tăng nhanh, nguồn cung từ các quốc gia khai thác chủ lực có thể chịu áp lực lớn.

Ở chiều ngược lại, triển vọng nhu cầu đang là yếu tố củng cố mạnh mẽ xu hướng tăng giá của bạc. Ngoài vai trò truyền thống trong đầu tư và sản xuất công nghiệp, bạc ngày càng trở nên quan trọng trong các lĩnh vực công nghệ cao và chuyển đổi năng lượng. Điều này khiến kim loại này không còn chỉ là tài sản trú ẩn, mà còn là nguyên liệu chiến lược.

Lĩnh vực năng lượng mặt trời là ví dụ điển hình. Nhu cầu bạc cho sản xuất tấm pin mặt trời đã tăng vọt trong thập kỷ qua, từ dưới 50 triệu ounce lên khoảng 160 triệu ounce vào năm 2023. Sự mở rộng nhanh chóng của điện mặt trời tại nhiều nền kinh tế lớn đang tạo ra lực cầu ổn định và dài hạn đối với bạc.

Không dừng lại ở đó, sự phát triển của xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng và các thiết bị điện tử công suất cao cũng đang kéo theo mức tiêu thụ bạc ngày càng lớn. Với đặc tính dẫn điện và dẫn nhiệt vượt trội, bạc khó có vật liệu thay thế hoàn toàn trong nhiều ứng dụng quan trọng, khiến nhu cầu khó suy giảm trong trung và dài hạn.

Trong khi đó, chi phí khai thác bạc có xu hướng tăng do yêu cầu môi trường khắt khe hơn, chất lượng quặng suy giảm và áp lực đầu tư vào công nghệ khai thác. Những yếu tố này khiến việc mở rộng nguồn cung trở nên chậm chạp, không theo kịp tốc độ tăng của nhu cầu.

Tổng hợp các yếu tố trên cho thấy đà tăng mạnh của giá bạc trong năm 2025 không chỉ là hiện tượng nhất thời. Đây là kết quả của những thay đổi mang tính cấu trúc trong cung - cầu, sự phân bổ không đồng đều của trữ lượng và vai trò ngày càng lớn của bạc trong nền kinh tế xanh. 

Trong bối cảnh đó, các quốc gia nắm giữ nguồn tài nguyên lớn, đặc biệt là Peru và khu vực Nam Mỹ, đang trở thành những mắt xích không thể thiếu trong câu chuyện của thị trường bạc toàn cầu.

Tiến Anh