Sự kết hợp giữa các phiên livestream tiêu thụ nhãn tươi trên nền tảng số và tư duy chế biến sâu đạt chuẩn quốc tế, giảm phát thải đang tạo nên bệ phóng bền vững, nâng cao sức cạnh tranh cho đặc sản địa phương.

Sóng livestream tiêu thụ nhãn

Năm 2017 đánh dấu bước ngoặt pháp lý quan trọng khi Cục Sở hữu trí tuệ chính thức cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý "Hưng Yên" cho sản phẩm nhãn lồng.

Tiếp nối đà phát triển, năm 2019, loại quả đặc sản này được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam công nhận là loại trái cây ngon nhất và xuất sắc đứng thứ 13 trong top 50 trái cây ngon nổi tiếng của Việt Nam. Đây không đơn thuần là những danh hiệu vinh danh, mà là bảo chứng pháp lý và kinh tế quan trọng, khẳng định quyền sở hữu trí tuệ cũng như sự khác biệt vượt trội về chất lượng của sản phẩm nông nghiệp địa phương.

Tuy nhiên, nhiều năm, việc tiêu thụ nhãn lồng vẫn phụ thuộc lớn vào các kênh truyền thống như thương lái thu mua tại vườn hay bán lẻ tại các chợ đầu mối. Điều này khiến giá bán thường xuyên bị bấp bênh theo mùa vụ, nguy cơ "được mùa mất giá" luôn chực chờ.

 Nhận thức rõ thực trạng đó, các cơ quan chức năng và khu vực kinh tế tập thể tỉnh Hưng Yên đã không ngừng tìm kiếm các giải pháp đột phá nhằm thương mại hóa tối đa giá trị thương hiệu đã được bảo hộ.

Đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số toàn diện trong nông nghiệp, những ngày gần đây, Liên minh HTX tỉnh Hưng Yên đã chủ trì tổ chức chuỗi sự kiện phiên livestream quảng bá và tiêu thụ nhãn lồng. Sự kiện thu hút sự tham gia tích cực của hàng loạt HTX tiêu biểu trên địa bàn tỉnh. Không còn hình ảnh nông dân e ngại trước camera, các đại diện HTX đã trực tiếp đứng trước sóng livestream để giới thiệu về quy trình trồng trọt chuẩn VietGAP, kỹ thuật chăm sóc tỉ mỉ và câu chuyện lịch sử đằng sau từng trái nhãn lồng chính hiệu.

Điển hình tại phiên livestream vừa qua, HTX nhãn lồng Nễ Châu (xã Tân Hưng) đã tham gia quảng bá và tiêu thụ theo hình thức trực tuyến. Đây là một trong những đơn vị nòng cốt đã được Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hưng Yên cấp quyền sử dụng Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý "Hưng Yên". Nhờ lợi thế từ vùng trồng đạt chuẩn kết hợp bảo chứng uy tín từ chỉ dẫn địa lý, đại diện HTX đã trực tiếp lên sóng giới thiệu các dòng nhãn Hương Chi đặc sản chín sớm. Việc minh bạch nguồn gốc cùng nhãn hiệu chỉ dẫn địa lý đã giúp HTX Nễ Châu chốt thành công lượng lớn đơn hàng trực tuyến, chứng minh sức hút của việc đưa thương hiệu nông sản bảo hộ lên nền tảng số.

Tiếp nối đà thành công đó, sáng ngày 10/8, HTX Cây ăn quả và Nuôi trồng thủy sản Quyết Thắng (xã Tân Hưng) cũng đã tham gia phiên livestream thương mại số. Toàn bộ diện tích trồng nhãn của HTX hiện đều nằm trong vùng bảo hộ chỉ dẫn địa lý nhãn lồng Hưng Yên, đạt chứng nhận VietGAP và đã được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu.

Tại sóng trực tiếp, HTX Quyết Thắng đã chủ động chào bán các sản phẩm chất lượng cao với mức giá niêm yết công khai: giống nhãn Hương Chi ngọt đậm có giá 35.000 đồng/kg và giống nhãn siêu ngọt cùi dày có giá 50.000 đồng/kg. Sự kết hợp giữa chất lượng vượt trội của vùng chỉ dẫn địa lý và phương thức tương tác bán hàng trực tiếp đã giúp HTX tiếp cận hiệu quả hàng ngàn khách hàng trên toàn quốc. Đặc biệt, còn có những khách hàng đặt hàng HTX để đưa sản phẩm ra nước ngoài.

Thành công của các HTX tại sự kiện lần này chứng minh rằng, khi công nghệ số được kết hợp đúng lúc với giá trị thương hiệu sẵn có của chỉ dẫn địa lý, nông sản Việt hoàn toàn có thể tạo nên những bước đột phá về doanh số và hình ảnh thương hiệu.

Những phiên livestream như thế này là minh chứng rõ nét cho thấy chiến lược khai thác bài bản các chỉ dẫn địa lý đang trở thành trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế tập thể tại địa phương.

Tạo tài sản trí tuệ từ chế biến

Nếu như việc đưa nhãn tươi lên sóng livestream là giải pháp đột phá cho bài toán tiêu thụ ngắn hạn trong mùa thu hoạch rộ, thì chế biến sâu kết hợp với bảo hộ sở hữu trí tuệ chính là "chìa khóa" chiến lược để gia tăng giá trị và kéo dài chuỗi đời sản phẩm.

Năm 2020 đánh dấu mốc quan trọng khi Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký Nhãn hiệu chứng nhận "Long nhãn Hưng Yên". Trên cơ sở pháp lý này, tỉnh Hưng Yên cùng các đơn vị liên quan đã tập trung xây dựng, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn chất lượng, quy trình sản xuất - chế biến khắt khe; ban hành quy chế quản lý, sử dụng nhãn hiệu, logo, tem nhãn và hệ thống kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Các HTX và hộ sản xuất được hướng dẫn áp dụng quy trình an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP), đóng gói bao bì thống nhất và có mã QR truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Việc quản lý bài bản nhãn hiệu chứng nhận đã giúp nâng cao giá trị thương hiệu long nhãn sau khi bảo hộ tăng từ 20- 40% so với trước.

Điểm sáng tiêu biểu trong việc phát huy hiệu quả nhãn hiệu chứng nhận "Long nhãn Hưng Yên" chính là HTX Sản xuất, Thương mại và Dịch vụ Nông nghiệp Hồng Nam (xã Phương Nam).

Không dừng lại ở quy mô hộ gia đình hay công nghệ thô sơ, HTX Hồng Nam đã có bước đột phá lớn khi đưa toàn bộ quy trình sản xuất đạt tiêu chuẩn HACCP – hệ thống quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm uy tín toàn cầu.

Bà Nguyễn Thị Mỵ, Giám đốc HTX Hồng Nam chia sẻ, sau khi được cấp quyền sử dụng nhãn hiệu chứng nhận "Long nhãn Hưng Yên", HTX có rất nhiều thuận lợi trong tiêu thụ sản phẩm, tạo điều kiện để nông sản tiếp cận rộng rãi hơn với các kênh phân phối hiện đại. Hiện, HTX tập trung chế biến 2 dòng sản phẩm chủ lực là long nhãn sấy và long nhãn ôm sen.

Đặc biệt, HTX Hồng Nam là đơn vị tiên phong chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng kinh tế xanh, giảm phát thải khí nhà kính. Nếu như trước đây, phương thức sấy truyền thống bằng than bùn hay sấy cải tiến bằng củi đều phát thải lượng lớn khí nhà kính và gây ô nhiễm môi trường, thì HTX Hồng Nam đã đầu tư phương thức sấy điện hiện đại.

Quy trình sản xuất của HTX được thiết kế khép kín theo nguyên tắc một chiều, phân khu chức năng rõ ràng. Khâu bóc tách vỏ, tách hạt và đóng gói được thực hiện nghiêm ngặt trong phòng sạch, thành phẩm được bảo quản tại kho lạnh chuyên dụng.

Việc kết hợp giữa công nghệ sấy điện, quy trình khép kín và tiêu chuẩn HACCP không chỉ bảo đảm an toàn lao động cho người sản xuất, giữ trọn vẹn chất lượng ATVSTP cho người tiêu dùng mà còn góp phần giảm phát thải, bảo vệ môi trường – đáp ứng đúng xu hướng tiêu dùng xanh hiện nay.

Bứt phá từ các phiên livestream tiêu thụ quả tươi cho đến tư duy chế biến sâu đạt chuẩn HACCP, giảm phát thải của các HTX đã cho thấy, giá trị sở hữu trí tuệ chỉ thực sự phát huy tối đa khi đi liền với công nghệ số và tư duy quản trị hiện đại.

Với quy mô diện tích nhãn toàn tỉnh khoảng 5.800 ha, việc bảo vệ, khai thác hiệu quả Chỉ dẫn địa lý và Nhãn hiệu chứng nhận không chỉ giúp bảo vệ uy tín danh xưng "Nhãn lồng Hưng Yên", mà còn là đòn bẩy chiến lược để khu vực kinh tế tập thể nâng tầm giá trị nông sản, nâng cao thu nhập bền vững cho hàng ngàn hộ nông dân trên địa bàn.

Tùng Lâm