HTX Nam Hà ra đời năm 2009. Sau nhiều lần chuyển đổi từ trồng tiêu, hoa màu, chăn nuôi đều không thành công, HTX đã lựa chọn gấc là cây để phát triển. Khi đó, gấc là cây trồng hoàn toàn mới với bà con nơi đây.

Sản xuất theo chuỗi

Lựa chọn gấc là cây trồng chủ đạo vì đây là cây dễ trồng, ít bệnh, có thể trồng ngay trên những vùng đất bạc màu. Gấc cũng chính là cây trồng để HTX tiến hành sản xuất theo chuỗi và giải quyết việc làm cho nhiều lao động địa phương.

HTX tiến hành đào hố trồng gấc theo hàng cách hàng 4,5m và tiến hành bắc giàn bằng dây thép và đỡ bằng cọc bê tông chắc chắn. Điều cần lưu ý là gấc là cây cần đủ ẩm để phát triển, nhưng lại không chịu được ngập úng. HTX đã tiến hành xây dựng hệ thống mương thoát nước xung quanh vườn trồng. Hệ thống mương thoát nước đã hạn chế được nhiều loại sâu bệnh do mưa ngập, nên cây sinh trưởng và cho năng suất 20 tấn/ha, với giá bán khoảng 6 triệu đồng/tấn.

Ông Trần Văn Định - Giám đốc HTX Nam Hà, cho biết: Hiệu quả từ cây gấc đã giúp HTX có thêm động lực để sản xuất, đồng thời cho thấy cây gấc phù hợp với vùng đất bạc màu, cằn cỗi nhưng hay ngập úng của địa phương.

Để các thành viên và người dân yên tâm sản xuất, HTX đã đứng ra làm đơn vị thu mua toàn bộ gấc của các hộ gia đình. Bên cạnh đó, HTX tiến hành hỗ trợ 50% chi phí giống, phân bón vi sinh cho các thành viên và hộ dân. Riêng hộ nghèo, HTX hỗ trợ 100% vốn, sau khi làm ăn, có thu nhập mới phải hoàn vốn.

Nhận thấy ổn đầu ra là cách để phát triển bền vững, HTX đã ký hợp đồng với công ty TNHH Sản xuất Dịch vụ - Thương mại gấc Tây Nguyên. Toàn bộ diện tích gấc được trồng theo tiêu chuẩn cung cấp nguồn nguyên liệu sạch phục vụ cho chế biến thực phẩm chức năng, dược phẩm, mỹ phẩm. 

Sự thành công của HTX đã thu hút nhiều hộ gia đình đăng ký liên kết sản xuất. Đến nay, đã có 150 hộ gia đình liên kết cùng HTX sản xuất gấc.

Cây gấc đang trở thành hướng làm giàu bền vững cho người dân Chư Jút

Phát triển bền vững

Gấc là cây lâu năm nên chỉ cần trồng một lần có thể cho thu hoạch trong 20 năm, thậm chí là lâu hơn nếu chăm sóc tốt. Khi được chăm sóc, 1 ha sẽ đạt năng suất trung bình 18 tấn trong năm thứ nhất, sang năm thứ hai lên đến 36 tấn và tiếp tục tăng lên cao trong những năm tiếp theo...

Bên cạnh đó, quy trình trồng gấc cũng đơn giản, không sử dụng nhiều phân bón, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) nên giúp HTX tiết kiệm chi phí đầu vào.

Để tăng thêm thu nhập và tận dụng diện tích đất, HTX đã thực hiện mô hình “trên gấc dưới gừng”. Với giá bán 25 ngàn đồng/kg tại vườn, sau khi trừ chi phí, mọi người có thể thu thêm 30 triệu/vụ từ gừng. Nhiều người còn tận dụng nguồn phân từ chăn nuôi, ủ hoai mục bón cho gừng nên tiết kiệm tối đa chi phí.

Được sự tin tưởng của doanh nghiệp, HTX đang mở rộng liên kết với các hộ trồng gấc ở huyện Chư Jút, Đăk Mil và Tp.Buôn Ma Thuật để mở rộng vùng nguyên liệu lên 300 ha.

HTX tiến hành xây dựng nhà xưởng, nhà sơ chế. Sau khi thu hoạch, gấc sẽ được HTX sấy khô, sau đó bán lại cho các công ty để xuất khẩu. “Việc này đòi hỏi phải đầu tư bài bản nhưng lại mang về nguồn thu cao hơn khi bán thô. Đây cũng là hướng đi lâu dài của HTX”, ông Định cho biết.

Mô hình sản xuất của HTX Nam Hà được đánh giá là có hướng phát triển hợp lý, vì tận dụng được nguồn đất đai bạc màu, hoang hóa của địa phương để phát triển theo chuỗi, giúp người dân xóa đói giảm nghèo. HTX Nam Hà cũng được đánh giá là mô hình kinh tế hợp tác tiêu biểu trong phát triển nông nghiệp.

Như Yến