Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, KTTT bao gồm Tổ hợp tác (THT) và Hợp tác xã (HTX) trong những năm qua phát triển cả về số lượng, chất lượng, từng bước vượt qua tình trạng yếu kém kéo dài, có nhiều tín hiệu phát triển trong tương lai. Đóng góp của khu vực HTX vào GDP của cả nước trung bình khoảng 4%.

Đến nay, cả nước có 101,4 nghìn THT (58,5 nghìn THT trong lĩnh vực nông nghiệp và 42,9 nghìn THT phi nông nghiệp), tăng 587 THT so với năm 2003, thu hút 1,34 triệu thành viên tham gia, tăng khoảng 57,3% so với năm 2003. Số lao động thường xuyên trong THT khoảng 1,1 triệu lao động, tăng 11,2% so với năm 2003. Doanh thu bình quân của 1 THT là 408 triệu đồng, tăng 75,7% so với năm 2003. Lãi bình quân của 1 THT là 61,2 triệu đồng/năm, tăng 127,5% so với năm 2003. Thu nhập bình quân của 1 lao động thường xuyên trong THT là 26 triệu đồng/năm, tăng 21% so với năm 2003.

Về HTX, hiện nay cả nước có 22.861 HTX (13.856 HTX nông nghiệp, 1.183 Quỹ Tín dụng nhân dân và 7.822 HTX phi nông nghiệp), thu hút gần 6 triệu thành viên tham gia. Số lượng HTX tăng 8.513 HTX so với năm 2003. Có thể thấy, trong 5 năm trở lại đây, từ khi có Luật HTX năm 2012, số lượng HTX thành lập mới tăng nhanh qua các năm, nếu như ở năm 2003 chỉ có 969 HTX thành lập mới thì đến 2018 cả nước đã có 2.521 HTX thành lập mới (tăng gấp 2,6 lần so với năm 2003). Số HTX thành lập mới chủ yếu trong lĩnh vực nông nghiệp. Số lao động làm việc trong HTX là 1,2 triệu người, tăng 157 nghìn người so với năm 2003.

Doanh thu bình quân của một HTX năm 2018 đạt 4.477,3 triệu đồng/HTX, tăng 3.622,7 triệu đồng, gấp khoảng 5,2 lần so với năm 2003, trong đó doanh thu bình quân của HTX với thành viên cũng tăng từ 698,6 triệu đồng/năm năm 2003 lên 3.280,7 triệu đồng/năm năm 2018, tăng 2.582,1 triệu đồng, gấp khoảng 4,7 lần so với năm 2003.

Tại cuộc họp, các nhà báo đánh giá cao sự phát triển cả về số lượng và chất lượng hoạt động sản xuất, kinh doanh của các HTX sau 15 năm triển khai thực hiện Nghị quyết TW 5, khoá IX về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả KTTT. Số lượng HTX tăng theo từng năm, phát triển khá đồng đều trên khắp các vùng miền, chất lượng hoạt động được nâng lên. Các HTX từng bước hoạt động đúng bản chất, ngày càng tập trung hơn vào việc hỗ trợ kinh tế hộ thành viên thông qua cung cấp các dịch vụ hoặc việc làm cho thành viên, nhất là HTX nông nghiệp. Quy mô, vốn và các lĩnh vực hoạt động của HTX được mở rộng, nhiều HTX có quy mô toàn xã, huyện. Điều này cho thấy sự quan tâm, chỉ đạo sát sat của Chính phủ, sự vào cuộc tích cực của các bộ, ngành và nhất là Liên Minh HTX Việt Nam cũng như sự vươn lên của các HTX.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, các HTX phát triển chưa tương xứng với tiềm năng. Nhiều HTX, THT vẫn ở trong tình trạng khó khăn, năng lực nội tại của các HTX còn yếu, cơ sở vật chất nghèo nàn, trình độ công nghệ lạc hậu; năng lực, trình độ cán bộ quản lý trong khu vực HTX còn hạn chế, khó đáp ứng được nhiệm vụ sản xuất kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường.

Một số HTX thực hiện đăng ký lại còn hình thức, phương thức hoạt động không thay đổi, hoạt động sản xuất kinh doanh còn thụ động, chưa đáp ứng được các quy định của Luật HTX năm 2012. Sự liên kết, hợp tác giữa các HTX chưa chặt chẽ, hiệu quả thấp, vai trò của liên hiệp hợp tác xã chưa được phát huy. Công tác kế toán, tài chính của HTX chưa được thực hiện nghiêm túc, bài bản, do đó chế độ báo cáo của HTX chưa thường xuyên. Việc xây dựng báo cáo tài chính, phương án sản xuất kinh doanh còn hạn chế.

Về những vấn đề mà báo chí quan tâm như: HTX kiểu mới hoạt động như thế nào cho hiệu quả, những khó khăn, vướng mắc và kết quả đạt được trong thời gian qua, hướng tháo gỡ của các cơ quan chức năng; làm gì để HTX tiếp cận nguồn vốn ưu đãi; chính sách hỗ trợ đất đai để các HTX xây dựng trụ sở, nhà kho; phát triển HTX du lịch như thế nào cho xứng với tiềm năng, lợi thế... cũng được quan tâm và trả lời thoả đáng.

Phát biểu kết thúc buổi họp báo, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Thành Thống cho biết, những khó khăn, hạn chế, vướng mắc sẽ được ghi nhận và có báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong ngày 14/10, là ngày tổ chức Hội nghị Tổng kết toàn quốc 15 năm về Kinh tế tập thể và Diễn đàn Kinh tế hợp tác, hợp tác xã 2019 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia để có hướng tháo gỡ.

Phạm Duy