Hồi sinh nghề truyền thống giúp cải thiện mưu sinh cho đồng bào Pa Kô, Vân Kiều ở Đakrông
Việc gìn giữ, hồi sinh các nghề truyền thống như thổ cẩm, chổi đót với vai trò quan trọng của các mô hình kinh tế hợp tác ở các xã A Bung, Đakrông thuộc huyện Đakrông (tỉnh Quảng Trị) không chỉ giúp cho đồng bào Pa Kô và Vân Kiều ở địa phương có điều kiện để vươn lên trong cuộc sống, cải thiện mưu sinh mà còn bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa đặc sắc.
Người Vân Kiều và Pa Kô là hai nhóm dân tộc thiểu số sinh sống chủ yếu ở huyện Đakrông. Hiện nay, nhiều nghề truyền thống của họ đã được khôi phục, phát huy như: dệt thổ cẩm, chổi đót, rượu men lá, rượu cần, đan lát, rèn…
Khôi phục nghề dệt thổ cẩm
Trong đó, một số nghề đã được định hình trong tâm trí khách hàng gắn liền với những miền quê cụ thể ở Đakrông, như: dệt thổ cẩm (xã A Bung), chổi đót (xã Đakrông).
Không còn mang tính tự cung, tự cấp, các sản phẩm truyền thống do bà con Vân Kiều và Pa Kô làm ra đã đến được với khách hàng trong và ngoài nước. Từ đây, nghề truyền thống mang lại thu nhập ổn định, bà con có thêm động lực mới để tiếp tục làm nghề truyền thống và truyền dạy cho con cháu.
Điển hình là nghề dệt thổ cẩm từ lâu đã gắn liền với cuộc sống sinh hoạt, mang đậm nét văn hóa của đồng bào Vân Kiều, Pa Kô ở Đakrông. Sau một thời gian dài tưởng chừng mai một, nghề này đã “hồi sinh” và đang ngày càng phát triển, tạo ra việc làm cho người lao động, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
Đơn cử như xã A Bung là địa phương có nghề dệt thổ cẩm phát triển nhất huyện. Để giữ nghề truyền thống, xã đã tập hợp, thành lập được 4 tổ sản xuất chuyên dệt vải thổ cẩm của người PaKô, với sự tham gia của 25 phụ nữ ở các thôn Cu Tài 1, Cu Tài 2 và Ti Nê…
Chị Kăn Mèo ở thôn Ti Nê (xã A Bung) nói rằng: Dệt thổ cẩm là nghề truyền thống ngày xưa của dân tộc mình. Bản thân tôi đang cùng mọi người nỗ lực chung tay bảo vệ, cố gắng không để mất đi nghề này.
Trước đây nghề dệt thổ cẩm xã A Bung làm ra chủ yếu tự cung, tự cấp phục vụ trong gia đình. Qua thời gian, nghề dệt thổ cẩm của phụ nữ Pa Kô xã A Bung dần mai một, chỉ còn lại khoảng hơn 10 hộ biết dệt thổ cẩm cơ bản. Từ cách đây 3 năm, Tổ hợp tác Dệt thổ cẩm A Bung được thành lập nhằm khôi phục nghề truyền thống này.
Đến nay Tổ hợp tác Dệt thổ cẩm A Bung không chỉ sản xuất các sản phẩm truyền thống phục vụ đồng bào Pa Kô mà đã mở rộng ra sản xuất trang phục truyền thống của đồng bào Vân Kiều, tạo thêm việc làm cho nhiều chị em phụ nữ.
Giữ gìn nghề chổi đót
Bên cạnh nghề dệt, việc đào tạo cắt, may các sản phẩm bằng máy cho các thành viên tổ hợp tác này cũng được chú trọng. Nhờ đó giúp chị em phụ nữ dễ dàng phục vụ tốt các nhu cầu khác nhau của khách hàng.
Nhờ được đào tạo nghề truyền thống mà Tổ hợp tác Dệt thổ cẩm A Bung có đủ khả năng dệt và may các sản phẩm với hoa văn và họa tiết tinh xảo như: áo ghi lê, cà vạt, áo dài, váy, túi xách, ví... cho cả 54 dân tộc anh em, chứ không chỉ gói gọn trong đồng bào dân tộc Pa Kô như trước. Thu nhập của chị em phụ nữ làm nghề dệt thổ cẩm cũng được cải thiện đáng kể.
Để phát huy nghề truyền thống, chính quyền địa phương đang nỗ lực để Tổ hợp tác Dệt thổ cẩm A Bung trong thời gian tới sẽ chuyển đổi thành HTX. Ai cũng quyết tâm góp sức giúp những trang phục do chị em dệt ra trở thành sản phẩm OCOP.
Cũng như A Bung, xã Đakrông là địa phương lưu giữ nhiều nghề truyền thống trong huyện. Đặc biệt là nghề làm chổi đót tìm được hướng đi đúng và đang hồi sinh, giúp cho người dân Vân Kiều trong xã rất phấn khởi.
Trong đó phải kể đến Tổ hợp tác làm chổi đót ở thôn Ku Pua (xã Đakrông) đã đi vào hoạt động có hiệu quả, thu hút nhiều phụ nữ Vân Kiều tham gia để cải thiện mưu sinh. Chổi của chị em làm rất tốt, được kết bền và chắc chắn, cọng đót vàng óng và bóng, cán chổi thẳng và nhẹ, được mọi người ưa chuộng. Sản phẩm chổi đót của tổ hợp tác làm ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó, nhiều tiểu thương ở Quảng Trị thu mua với giá phù hợp.
Mô hình tổ hợp tác chổi đót đã khôi phục lại nghề truyền thống. Chị em Vân Kiều ở thôn Ku Pua bao đời nay sinh sống chủ yếu dựa vào cái nương, cái rẫy thì nay, ngoài thời gian lên rẫy đã có việc làm ổn định, đã tự tin, mạnh dạn hơn trước.
Ngoài ra, trong thôn Kua Pua còn có Tổ sản xuất chổi đót của người khuyết tật là đồng bào Vân Kiều được thành lập cách đây 2 năm, gồm có 23 thành viên.
Anh Hồ Ê Nót được mọi người tín nhiệm bầu làm tổ trưởng tổ sản xuất. Nghề làm chổi đót khá phù hợp với những người khuyết tật. Anh cho biết: Mỗi tháng, làm việc tập trung 4 ngày, vào thứ 2 hằng tuần để mọi người có thể học tập, hỗ trợ lẫn nhau. Trong quá trình sản xuất, mỗi người đảm trách một công đoạn phù hợp.
Từ ngày gắn bó với nhóm và tham gia sản xuất chổi đót, các thành viên của tổ sản xuất chổi đót như đã tìm được hướng đi mới cho cuộc đời mình. Vì thế, ai cũng hăng say, chăm chỉ lao động, sản xuất. Không chỉ làm việc tập trung, họ còn đem dụng cụ, vật liệu về nhà làm để lấp đầy những khoảng thời gian rảnh rỗi. Nhờ đầu ra ổn định nên thu nhập của các thành viên ngày càng được nâng lên.
Bảo tồn giá trị văn hóa bản địa đặc sắc
Trong nhóm người khuyết tật sản xuất chổi đót xã Đakrông, ông Hồ Văn Nươi là một trong những thành viên có hoàn cảnh khó khăn nhất. Nhờ chăm chỉ làm chổi đót, ông Nươi có thu nhập ổn định để phần nào trang trải cho gia đình và chăm sóc người vợ đau ốm. Đặc biệt, từ ngày tham gia nhóm sản xuất, tinh thần ông như được vực dậy. Ông Nươi vui vì được quen biết, cùng làm việc với những người đồng cảnh và có cơ hội góp sức đưa sản phẩm truyền thống của người Vân Kiều đi xa.
Bên cạnh nghề làm chổi đót, người khuyết tật trong tổ sản xuất còn có kỹ năng đan lát gắn với những vật dụng trong sinh hoạt hàng ngày từ mây tre như a chói, a đư, rổ, rá…
Việc mở các lớp đào tạo nghề truyền thống phù hợp đã giúp người khuyết tật ở xã Đakrông có điều kiện để vươn lên trong cuộc sống, nhất là khả năng độc lập về tài chính cho bản thân.
Tính ra, đến nay trên toàn xã Đakrông có khoảng 30 hộ làm chổi đót. Từ ngày đồng bào Vân Kiều quay lại với nghề truyền thống làm chổi, họ được tạo điều kiện vay vốn để phát triển nghề. Bên cạnh đó, nghề làm chổi đã tạo cho chị em phụ nữ Vân Kiều có được công việc ổn định, với nguồn thu nhập đáng kể.
Với vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ nghề truyền thống cho đồng bào dân tộc thiểu số nói chung và đồng bào Vân Kiều, Pa Kô ở Đakrông nói riêng, thời gian qua Liên minh HTX Việt Nam và Liên minh HTX tỉnh Quảng Trị đã giúp các HTX và tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nghề truyền thống tiếp cận các nguồn lực, công nghệ, thông tin, thị trường, từ đó nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh.
Nhất là tổ chức các sự kiện, hội chợ, triển lãm, sử dụng các kênh truyền thông để quảng bá sản phẩm, thương hiệu của các HTX và tổ hợp tác, giúp sản phẩm nghề truyền thống của đồng bào Vân Kiều, Pa Kô ở Đakrông tiếp cận thị trường rộng rãi hơn.
Bên cạnh đó, Liên minh HTX Việt Nam và Liên minh HTX tỉnh Quảng Trị còn tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn về kỹ thuật, quản lý, kinh doanh cho các thành viên của các HTX và tổ hợp tác, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng quản lý cho đồng bào Vân Kiều, Pa Kô trong các nghề truyền thống.
Mặt khác, chính quyền huyện Đakrông xác định việc quan trọng là sẽ tiếp tục tuyên truyền để khơi dậy tình yêu những giá trị tốt đẹp, ý thức bảo tồn văn hóa bản địa đặc sắc của đồng bào Vân Kiều, Pa Kô để niềm tin vào con đường cải thiện mưu sinh của họ đối với nghề truyền thống sẽ ngày thêm vững chắc.
Thanh Loan
Ngành dầu khí 2026: Thượng nguồn trở lại đường đua tăng trưởng
Cá tra Việt Nam duy trì triển vọng tích cực giữa nhiều sức ép cạnh tranh
Đầu tư công tăng tốc, nhóm cổ phiếu hạ tầng hưởng lợi ra sao trong năm 2026?
Không ngại khó, thanh niên nông thôn tự tin làm giàu từ cây trồng bản địa
Trồng nấm dưới mái pin mặt trời: Mô hình “2 trong 1” mở hướng nông nghiệp xanh
Việt Nam sắp có trung tâm đổi mới sáng tạo về nông nghiệp thông minh tại Lạng Sơn
Bài toán thực chiến từ doanh nghiệp Nhật tìm lời giải của startup Việt
Cùng chuyên mục
Nông nghiệp bền vững làm “đầu tàu” xây dựng nông thôn mới ở Sơn La
Sơn La đang chuyển mình mạnh mẽ từ phương thức canh tác truyền thống sang nền nông nghiệp bền vững. Trong đó, các HTX ứng dụng công nghệ cao, sản xuất xanh, tuần hoàn không chỉ đóng vai trò là "bà đỡ" cho nông dân mà còn là động lực cốt lõi để hoàn thành các tiêu chí khó trong xây dựng Nông thôn mới.
Cách tiếp cận mới trong xây dựng nông thôn mới tỉnh An Giang
Trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, An Giang đang cho thấy một cách tiếp cận nhất quán và bền vững khi lấy kinh tế hợp tác làm trụ cột tổ chức sản xuất, HTX và tổ hợp tác làm “bệ đỡ” để nông dân chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang làm ăn bài bản theo chuỗi giá trị.
'Vị ngọt' nông thôn mới trên những đồi chè
Xã Vô Tranh (Thái Nguyên) đang chuyển mình mạnh mẽ trong hành trình xây dựng nông thôn mới (NTM) nâng cao nhờ phát huy tối đa tiềm năng thế mạnh của cây chè. Trong đó, mô hình HTX đã dẫn dắt kinh tế nông thôn, nâng cao giá trị cây chè truyền thống, từ đó tạo nên diện mạo mới hiện đại và bền vững cho địa phương.
Thay đổi tư duy để phát triển kinh tế nông thôn ở Thái Nguyên
Xây dựng nông thôn mới không chỉ là làm đường, xây nhà văn hóa, mà cốt lõi là tổ chức lại sản xuất và nâng cao thu nhập cho người dân. Tại Thái Nguyên, sự trỗi dậy của các HTX kiểu mới đang cho thấy, chỉ khi thay đổi tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế, nông thôn mới mới có thể phát triển bền vững.
Nông thôn mới Vĩnh Long nhìn từ quyết tâm 'muốn đi xa phải đi cùng nhau'
Xây dựng nông thôn mới ở Vĩnh Long không chỉ là câu chuyện của hạ tầng hay danh hiệu, mà là quá trình chuyển đổi toàn diện về tổ chức sản xuất, phát triển sinh kế và chất lượng sống của người dân nông thôn.
Từ công nghiệp không khói đến những ‘ngòi nổ’ trong nông thôn mới Lào Cai
Quá trình xây dựng nông thôn mới ở Lào Cai những năm gần đây cho thấy một bức tranh chuyển động mạnh mẽ, trong đó kinh tế hợp tác với nòng cốt là các HTX, tổ hợp tác đang từng bước khẳng định vai trò trung tâm trong tổ chức sản xuất, tạo sinh kế, bảo tồn văn hóa và thúc đẩy phát triển bền vững.
Tin ảnh
Hà Nội: Làng quất Tứ Liên chạy nước rút vào vụ Tết
Những ngày này, làng quất Tứ Liên bước vào quãng thời gian bận rộn nhất trong năm. Trên khắp các khu vườn, người trồng quất tất bật uốn cành, chỉnh thế, giữ dáng cho từng cây, chạy đua với thời gian để kịp đưa ra thị trường vào dịp Tết.
Đừng bỏ lỡ
Ba ba gai Cát Thịnh “mỏ vàng” mới từ kinh tế ao nuôi
Dưới những ao nuôi được kè bờ chắc chắn ở thôn Văn Hưng, xã Cát Thịnh, tỉnh Lào Cai, những con ba ba gai thương phẩm đang được HTX Chăn nuôi ba ba gai Cát Thịnh chăm sóc cẩn trọng. Mỗi con có giá từ 3 đến 5 triệu đồng, chưa kể hàng vạn con giống...
