Trước hết, tôi đánh giá rất cao công tác chuẩn bị tài liệu của Ban soạn thảo đối với hai văn kiện trình Hội nghị, đặc biệt là dự thảo Điều lệ Liên minh HTX Việt Nam (sửa đổi). Các tài liệu được chuẩn bị công phu, nghiêm túc, bám sát chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước, thể hiện tinh thần đổi mới, cầu thị.

Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao, tôi xin tham gia một số ý kiến góp ý, tập trung chủ yếu vào dự thảo Điều lệ.

Về tổng thể dự thảo Điều lệ:

So với Điều lệ hiện hành (được phê duyệt theo Quyết định số 1238, gồm 8 chương, 29 điều), dự thảo Điều lệ lần này vẫn giữ kết cấu 8 chương, nhưng đã nâng lên 32 điều. Như vậy, số chương không thay đổi, song nội dung từng điều được bổ sung, chỉnh sửa và cụ thể hóa khá nhiều; đồng thời có thêm một số điều mới, trong đó có quy định về chức danh Tổng Thư ký và việc sắp xếp, cấu trúc lại một số chương, điều theo hướng khoa học, logic hơn.

Quan điểm chung, chúng tôi hoan nghênh tinh thần quy định cụ thể, rõ ràng trong Điều lệ, nhằm tránh những vướng mắc, lúng túng trong quá trình tổ chức thực hiện sau này. Dự thảo Điều lệ đã bám sát Điều lệ mẫu, đồng thời thể chế hóa kịp thời các chủ trương, quy định mới của Đảng, pháp luật của Nhà nước có liên quan đến Liên minh Hợp tác xã Việt Nam.

Đặc biệt, dự thảo đã cập nhật, lồng ghép các quy định mới, trong đó có Kết luận số 20 của Bộ Chính trị và Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vừa được Quốc hội thông qua, thể hiện sự chủ động, nghiêm túc trong công tác thể chế hóa.

Về tinh thần chung, chúng tôi ủng hộ dự thảo Điều lệ lần này.

Một số nội dung cần tiếp tục rà soát, làm rõ:

Bên cạnh những điểm tích cực, dự thảo Điều lệ cũng còn một số nội dung mới, thay đổi lớn, cần được tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm tính chặt chẽ, khả thi trong thực tiễn.

Thứ nhất, về quản lý tài sản, tài chính. Dự thảo đã quy định khá rõ về quản lý tài sản, tài chính của Liên minh HTX Việt Nam và của cơ quan Liên minh HTX Việt Nam. Tuy nhiên, cần phân định thật rạch ròi giữa tài sản của tổ chức Liên minh với tài sản của cơ quan giúp việc. Theo cách hiểu của cá nhân tôi, tài sản của Liên minh là tài sản chung của Liên minh; cơ quan Liên minh chỉ là bộ phận thay mặt, thực hiện nhiệm vụ quản lý, sử dụng theo quy định. Nội dung này cần được thể hiện thật rõ trong Điều lệ để tránh cách hiểu khác nhau sau này.

Thứ hai, về hội viên và cơ cấu nhân sự lãnh đạo. Dự thảo hiện quy định Ban Chấp hành bầu chung số lượng thành viên. Tuy nhiên, cần làm rõ đối tượng hội viên: liệu có bao gồm hội viên cá nhân hay chỉ là hội viên tổ chức? Trong các quy định tiếp theo về bầu Ban Thường vụ, các chức danh lãnh đạo, Chủ tịch…, thuật ngữ “thành viên” đang được sử dụng nhưng chưa thật rõ là thành viên tổ chức hay cá nhân.

Trên thực tế, Liên minh có những cán bộ lãnh đạo được điều động, phân công đảm nhiệm các chức danh lãnh đạo. Do đó, chúng tôi đề nghị nghiên cứu, quy định rõ về hội viên cá nhân (nếu có), hoặc cách thức xác định tư cách tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ cho phù hợp với thực tiễn tổ chức và cán bộ.

Thứ ba, về quy định nhiệm vụ, quyền hạn. Dự thảo Điều lệ đã quy định rất cụ thể, chi tiết về nhiệm vụ, quyền hạn của từng cấp, từng chức danh. Đây là điểm tích cực. Tuy nhiên, cũng cần cân nhắc mức độ chi tiết, bởi nếu quá chi tiết, đôi khi lại khó bao quát hết các tình huống phát sinh trong thực tiễn. Chúng tôi thống nhất với tinh thần là quy định rõ, phân định rành mạch, đồng thời trong quá trình thực hiện sẽ tiếp tục tổng kết, hoàn thiện.

Về quy trình thông qua và phê duyệt Điều lệ:

Dự thảo Điều lệ cần được Ban Chấp hành Liên minh HTX Việt Nam xem xét, quyết định thông qua trước khi trình cấp có thẩm quyền. Ban Chấp hành là chủ thể chịu trách nhiệm chính đối với Điều lệ của Liên minh.

Một vấn đề nữa là thẩm quyền trình và phê duyệt Điều lệ. Trước đây, Liên minh có Đảng đoàn, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Hiện nay, cơ cấu tổ chức đã thay đổi, không còn Đảng đoàn mà là Đảng ủy. Đồng thời, Liên minh trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Do đó, cần làm rõ quy trình: Ai là cơ quan trình, ai là cơ quan thẩm định, ai trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Quan điểm cá nhân chúng tôi là Bộ Nội vụ, với tư cách cơ quan quản lý nhà nước về tổ chức hội, sẽ là cơ quan trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Điều lệ. Nội dung này cần được thể chế hóa rõ trong quá trình sửa đổi Nghị định 126.

Trước khi trình, Liên minh cần báo cáo, xin ý kiến và được sự thống nhất của Ban Thường trực Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, bảo đảm đúng quy trình, thẩm quyền.

Tóm lại, chúng tôi nhất trí và ủng hộ dự thảo Điều lệ Liên minh Hợp tác xã Việt Nam (sửa đổi). Đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát kỹ thuật câu chữ, nội dung, nhất là những quy định mới, có tác động lớn đến tổ chức và hoạt động của Liên minh.

Trong quá trình hoàn thiện, chúng tôi sẵn sàng tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Liên minh HTX Việt Nam để hoàn thiện và trình phê duyệt Điều lệ theo đúng quy định.

Nhân dịp đầu Xuân mới, xin kính chúc các đồng chí đại biểu sức khỏe, hạnh phúc và thành công. Chúc Liên minh HTX Việt Nam với vai trò là tổ chức đại diện nòng cốt của khu vực kinh tế tập thể ngày càng phát triển, phát huy tốt hơn nữa sứ mệnh và vai trò trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Tạ Tấn

Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức phi chính phủ, Bộ Nội Vụ