Nếu như năm ngoái, nỗi sợ giữ tiền mặt và bỏ lỡ cơ hội (FOMO) bị đẩy lên đỉnh điểm thì hiện nay, trạng thái ngược lại đang dần chiếm ưu thế. Khi các kênh đầu tư truyền thống từ chứng khoán, bất động sản đến những loại hình mang tính đầu cơ cao như tiền số hay vàng đều gặp khó khăn, dòng tiền bắt đầu tìm đường quay trở lại nơi trú ẩn an toàn nhất.

Thời của tâm lý "phòng thủ" lên ngôi

Báo cáo gần đây của Công ty CP Quản lý quỹ đầu tư SGI (SGI Capital)  đã chỉ ra một thực tế khách quan rằng chu kỳ tiền rẻ đã thực sự kết thúc. Kể từ đầu năm đến nay, hầu hết các kênh tài sản lớn đều suy giảm cả về thị giá lẫn tính thanh khoản. Trong bối cảnh lãi suất tăng và thanh khoản hệ thống ngày càng thắt chặt, các chuyên gia tại đây cho rằng tiền mặt sẽ dần lên ngôi. Đây không chỉ là sự thay đổi nhất thời mà là một xu hướng củng cố bởi những chuyển động vĩ mô lớn.

Trong lúc chờ đợi các kênh đầu tư như chứng khoán, bất động sản, vàng tăng trở lại, việc gửi tiết kiệm với lãi suất đang có xu hướng tăng tiếp tục là lựa chọn tối ưu cho giai đoạn ưu tiên bảo toàn vốn hiện nay.

Thực tế này phản ánh rõ nét qua hành vi của các nhà đầu tư cá nhân. Chị Thúy, một nhà đầu tư tại Hà Nội, chia sẻ rằng chị đã quyết định chốt lời cổ phiếu ngay khi tài khoản đạt mục tiêu và chuyển sang giữ tiền mặt. Dù liên tục tìm kiếm cơ hội mới, chị vẫn chưa thấy mã cổ phiếu nào đủ an toàn để giải ngân trở lại.

Ngay cả khi chuyển hướng sang các quỹ mở, chị nhận thấy các quỹ này cũng đang duy trì tỷ lệ tiền mặt rất cao. Vì vậy, trong lúc chờ đợi cơ hội đầu tư mới chị Thuý đã gửi tiết kiệm để hưởng lợi với mức lãi suất lên đến hơn 8%/năm.

Phân tích sâu hơn về cấu trúc dòng tiền, ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright chỉ ra một thay đổi quan trọng khi tiền gửi cá nhân hiện đã cao gấp khoảng 1,1 lần tiền gửi của tổ chức. Điều này phản ánh việc các doanh nghiệp không còn duy trì nhiều tiền mặt nhàn rỗi mà chuyển sang tiền gửi có kỳ hạn hoặc gặp khó khăn về thanh khoản. Trong khi đó, dòng tiền cá nhân có xu hướng chảy về khu vực có lãi suất hấp dẫn hơn.

Bên cạnh việc chuyển dịch dòng tiền vào kênh gửi tiết kiệm, chuyên gia cho rằng nhiều người vẫn chọn giữ tiền mặt lúc này. TS. Lê Xuân Nghĩa, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, mang đến một góc nhìn sâu sắc hơn về dòng chảy của tiền trong dân cư. Ông nhận định rằng dù lãi suất huy động có giai đoạn ở mức thấp, nhưng việc tăng cường quản lý thuế và kiểm soát tài sản đã tác động mạnh đến hành vi nắm giữ tài sản của người dân.

Điểm đáng chú ý là dù khối ngoại liên tục bán ròng, thị trường chứng khoán vẫn trụ vững nhờ dòng tiền nội tại mạnh mẽ. Điều này chứng minh rằng đang tồn tại một lượng vốn rất lớn ngoài hệ thống ngân hàng, không còn mặn mà với gửi tiết kiệm truyền thống mà đang trực chờ cơ hội ở các kênh sinh lời cao hơn.

Theo ông, sự dịch chuyển của dòng vốn này là nguồn lực đáng kể giúp gia tăng tổng cầu của nền kinh tế, hỗ trợ cho nhiều lĩnh vực từ công nghiệp, thương mại đến hạ tầng. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao để chuyển hóa nguồn tài sản tích lũy khổng lồ đó, bao gồm cả vàng, thành nguồn vốn phục vụ đầu tư phát triển. Hiện tại, tỷ lệ đầu tư toàn xã hội của Việt Nam đang ở mức 34% GDP và cần phải nâng lên gần 40% để đạt được các mục tiêu tăng trưởng cao trong tương lai.

Áp lực thanh khoản “ngắt” đà giảm lãi suất tiết kiệm?

Lãi suất tiết kiệm ngân hàng nào cao nhất?

Đối với thị trường bất động sản, ông Nghĩa lạc quan rằng nguy cơ đóng băng diện rộng là khó xảy ra do nguồn cung đang dần được cải thiện nhờ các chính sách tháo gỡ pháp lý. Nhu cầu ở thực và đầu tư vẫn rất cao, nhất là khi các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm đang được đẩy mạnh. Dù vậy, ông cũng cảnh báo rằng thị trường sẽ có sự phân hóa rõ nét và khó có những đợt tăng giá nóng 20-30% trên diện rộng như trước đây vì dòng vốn hiện nay được phân bổ dàn trải cho nhiều lĩnh vực sản xuất kinh doanh khác nhau.

Áp lực lên hệ thống ngân hàng và điều hành vĩ mô

Số liệu cho thấy một nghịch lý khi tín dụng tăng trưởng khá mạnh nhưng tổng cung tiền lại được kiểm soát chặt chẽ. Hệ số cho vay trên huy động vốn (LDR) của nhiều ngân hàng đã vượt ngưỡng 100%, tạo áp lực khiến mặt bằng lãi suất huy động phải tăng lên để cạnh tranh thanh khoản. 

Ông Thành cho rằng đây là một bài toán khó cho nhà điều hành khi vừa phải hỗ trợ tăng trưởng, vừa phải ổn định tỷ giá và lạm phát. Có thể Việt Nam sẽ phải chấp nhận để đồng nội tệ điều chỉnh giảm giá ở một mức độ hợp lý nhằm tránh thắt chặt tiền tệ quá mức, đồng thời duy trì lãi suất đủ hấp dẫn để giữ chân người gửi tiền.

Đồng quan điểm về việc thiếu nơi để dòng tiền chảy vào hiệu quả, ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Chứng khoán SHS, dẫn chứng rằng thu ngân sách 5 tháng đầu năm đạt mức rất cao nhưng chi ngân sách lại chậm. Nguồn lực tài chính quốc gia vẫn còn lớn nhưng chưa được giải ngân hiệu quả do những vướng mắc pháp lý và niềm tin của doanh nghiệp còn yếu. Trong bối cảnh xung đột thương mại và biến động toàn cầu, nhiều doanh nghiệp chọn chiến lược phòng thủ, giữ tiền thay vì mở rộng đầu tư.

Báo cáo mới nhất từ UOB dự báo Ngân hàng Nhà nước sẽ giữ lập trường thận trọng trước áp lực lạm phát đang tiệm cận mục tiêu 4,5%. Dù có áp lực nâng lãi suất huy động từ các ngân hàng thương mại để cạnh tranh vốn, nhưng lãi suất điều hành có khả năng sẽ được giữ nguyên để hỗ trợ doanh nghiệp.

Về mặt tỷ giá, những động thái can thiệp kịp thời của cơ quan quản lý đã giúp thiết lập một ngưỡng trần hiệu quả, neo giữ kỳ vọng của thị trường và hạn chế các hoạt động đầu cơ.

Thanh Hoa