Về khó khăn của ngành dệt may trong phát triển thị trường sau dịch Covid-19, ông Lê Tiến Trường - Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) chia sẻ, có lẽ khó khăn nhất chính là dự báo được xu hướng tiêu dùng thế giới.

Sản phẩm nào sẽ được ưa chuộng?

Với quan điểm cá nhân, ông Trường dự báo các mặt hàng cơ bản (basic) giá rẻ như quần áo denim, áo dệt kim, áo jacket 2-3 lớp thay cho suite, sơ mi, quần âu sẽ được người tiêu dùng ưa chuộng. Các mặt hàng basic, giá rẻ sẽ phục hồi trước và chiếm tỷ lệ bán chính trong quý II, quý IV/2020.

Trong khi đó, khả năng phục hồi các mặt hàng cao cấp phụ thuộc vào tiến trình tạo việc làm mới tại EU và Mỹ, nếu tiến trình này diễn biến tốt có thể hy vọng sự hồi phục mặt hàng cấp trung trở lên vào lễ Giáng sinh 2020.

Đồng thời, Tổng giám đốc Vinatex cho rằng thái độ tiêu dùng của người dùng thế giới cũng sẽ hướng tới gần hơn các sản phẩm bảo vệ môi trường, nhất là sau khi giãn cách xã hội, người ta thấy rõ sự cải thiện về chất lượng không khí và sự lành lại của lỗ thủng tầng Ozone. Xu thế thay thế rất nhanh các sản phẩm không tái chế được, sản xuất bằng công nghệ không sạch trong thời gian khoảng 5 năm tới.

"Xu thế tiêu dùng sản phẩm xanh sẽ là chủ đạo, dẫn hướng thị trường dệt may thế giới", ông Trường nói.

Ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), cũng nhận định trong bối cảnh hậu Covid-19, các thị trường, đặc biệt là thị trường EU sẽ có những điều chỉnh đáng kể.

Với ngành dệt may, còn rất khó để đưa ra những dự báo về thị trường trong ngắn hạn và dài hạn, cơ hội chia sẻ thị trường cho Việt Nam. Tuy nhiên, các chuyên gia thuộc Chương trình xúc tiến nhập khẩu Thụy Sĩ (SIPPO) mới đây đã nhận định dự kiến khả năng khôi phục vào mùa Thu Đông 2020 và nhóm sản phẩm có khả năng duy trì, phục hồi gồm vải kỹ thuật (technical textiles), đồ trẻ em, nội thất (home textiles)…

Với các mặt hàng nông sản, ông Phú cho biết, EU là thị trường cao cấp rất chú trọng đến các sản phẩm hữu cơ với một số tiêu chuẩn riêng cho các mặt hàng nông sản chất lượng cao như chứng nhận Organic, Rainforest, Fairtrade… Một dự báo hậu Covid-19 từ thị trường EU cho tất cả các nhóm hàng sẽ là xu hướng chuyển dịch mạnh hơn về nhu cầu đối với các sản phẩm bền vững, sống xanh, hữu cơ.

Tuy nhiên, một số loại sản phẩm nông sản của Việt Nam trên thực tế chưa có sức cạnh tranh với các sản phẩm hữu cơ các nước khác cùng khu vực, nguyên nhân chính là do khâu chế biến, đa dạng hóa sản phẩm còn nhiều hạn chế làm giảm giá trị gia tăng của sản phẩm. Hầu hết phải xuất khẩu (XK) dưới dạng sản phẩm sơ chế đóng trong bao bì lớn, không có thương hiệu nên giá rất thấp, người sản xuất kinh doanh chịu rất nhiều thua thiệt.

Cùng với đó, các doanh nghiệp (DN) Việt Nam chưa xây dựng được thương hiệu nổi tiếng nên chưa xuất khẩu được thành phẩm đóng trong bao bì nhỏ phân phối tới tận tay người tiêu dùng. Vì vậy, để DN chuyển dịch theo hướng này cũng là câu chuyện không hề đơn giản.

Doanh nghiệp cần giúp sức 

Tương tự với sản phẩm gỗ, ông Đỗ Xuân Lập - Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, cho biết khi mà thế giới sống chung với đại dịch, bộ sản phẩm dùng cho sân vườn gia đình, sản phẩm dùng cho nhà bếp, phòng tắm, phòng ngủ (chiếm 60% đồ gỗ cho gia đình người Mỹ) được ưu tiên số 1 và cũng là sản phẩm có nhu cầu cực lớn trên thế giới. Thực tế, hiện các nhà máy sản xuất và xuất hàng ổn định, làm không kịp hàng để giao, đơn hàng liên tục đổ về chính là đi theo những dòng sản phẩm này.

Ngoài ra, viên nén và ván dán cũng là những sản phẩm thế giới có nhu cầu cao. 4 tháng đầu năm nay, XK viên nén đạt 108,2 triệu USD, tăng 31% so với cùng kỳ năm trước.

Đây đều là những sản phẩm được dự báo sẽ tăng trưởng trong thời gian tới. Tuy nhiên, ông Lập cho biết, hiện tại chỉ một số ít DN trong ngành gỗ sản xuất các mặt hàng này.

Vì vậy, DN ngành gỗ kiến nghị Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước, ngân hàng thương mại khuyến khích và có chính sách tài chính với lãi vay hợp lý hỗ trợ các DN cấu trúc lại nhà máy, thay đổi công nghệ, để đầu tư sản xuất những sản phẩm (viên nén, ván ép, gỗ dán, ván ghép, tủ bếp, tủ trang điểm, tủ phòng tắm, các bộ sản phẩm outdoor dùng trong sân vườn nhà) có tính chiến lược nhu cầu cao của thế giới.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại Vũ Bá Phú cho biết đơn vị này sẽ tiếp tục tiến hành thực hiện một số hoạt động hỗ trợ các DN nâng cao năng lực phát triển sản phẩm, đáp ứng được các tiêu chí để đạt chứng nhận quốc tế cho sản phẩm.

Đồng thời, kết nối chuyên gia thiết kế và marketing trong và ngoài nước để cùng DN nghiên cứu, cải tiến mẫu mã, bao bì sản phẩm, nhận diện thương hiệu, thông điệp truyền thông thương hiệu giúp gia tăng giá trị sản phẩm XK.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh khẳng định Bộ Công Thương sẽ tăng cường kết nối, phối hợp giữa các hiệp hội ngành hàng, trung tâm xúc tiến thương mại địa phương và các DN trên cả nước với hệ thống Thương vụ và trung tâm xúc tiến thương mại Việt Nam ở nước ngoài để thiết lập cơ chế tiếp nhận, phản hồi các nhu cầu xuất nhập khẩu của DN Việt Nam và các nước.

Mặt khác, do đại dịch Covid-19, người tiêu dùng đang thay đổi cách thức mua sắm, việc hạn chế di chuyển sẽ khiến các cửa hàng truyền thống gặp nhiều khó khăn, buộc phải chuyển đổi phương thức bán hàng trên những kênh bán hàng trực tuyến hoặc tương tự. Thói quen này sẽ là cú hích chuyển dịch hình thức mua sắm trong thời gian tới.

Để thúc đẩy XK qua thương mại điện tử, Bộ Công Thương cho biết đã cùng Amazon triển khai các chuỗi sự kiện, hội nghị, hội thảo, đào tạo tập huấn… hỗ trợ DN Việt Nam XK thông qua trang thương mại điện tử của Amazon.com, theo hướng phát triển và xây dựng thương hiệu riêng cho sản phẩm, ngành hàng Việt Nam.

Lê Thúy