Theo Tổng cục Thống kê, trong 11 tháng năm 2016, thị trường ôtô Việt Nam đã nhập khẩu 97.000 xe với giá trị 2,083 tỷ USD (chỉ bằng khoảng 80% so với cùng kì năm ngoái). Với số liệu này, dự kiến trong năm 2016, số lượng ôtô nhập khẩu nguyên chiếc vào Việt Nam sẽ vào khoảng 110.000 xe.

Như những nhận định gần đây, xu hướng giảm nhập khẩu ô tô diễn ra dường như là một bước đi thận trọng của các nhà nhập khẩu trước tình hình chính sách đang diễn ra với nhiều biến động với những sự điều chỉnh về chính sách thuế của Chính phủ như Thuế xuất nhập khẩu, Thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng với ô tô.

Siết kiểm tra xuất xứ

Đồng thuận với ý kiến này, nhưng ông Trần Tấn Trung, Tổng giám đốc công ty phân phối Audi Việt Nam, nêu quan điểm rằng những thay đổi về chính sách thuế ảnh hưởng rất nhiều đến quyết định mua hàng của người tiêu dùng, qua đó điều chỉnh quy luật cung cầu, các hãng ô tô phải đưa ra các quyết định nhập khẩu phù hợp với nhu cầu thị trường.

Cùng với đó là việc quyết định đối với Thông tư 20/2011/TT-BCT của Bộ Công Thương cũng tác động không ít tới thị trường ô tô nhập khẩu, dẫn tới việc các nhà nhập khẩu phải quan sát và thận trọng hơn.

Trong động thái mới nhất tại Công văn số 168755/BTC-PC gửi Tổng cục Hải quan, Tổng cục Thuế, Cục Hải quan và Cục Thuế các tỉnh thành phố, Bộ Tài chính đã yêu cầu tăng cường quản lý, kiểm tra xuất xứ đối với ô tô nhập khẩu.

Đối với xe ô tô nhập khẩu (trừ xe ô tô nhập khẩu của đối tượng ưu đãi, miễn trừ ngoại giao), Bộ Tài chính yêu cầu phải nộp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) tại thời điểm làm thủ tục hải quan theo quy định.

Với ô tô nhập khẩu, Bộ Tài chính yêu cầu phải nộp giấy chứng nhận
xuất xứ hàng hóa tại thời điểm làm thủ tục hải quan theo quy định.

Ngoài việc kiểm tra C/O, cơ quan hải quan cần kiểm tra mã số VIN (là số nhận dạng xe) và tham khảo trang thông tin điện tử của các hãng xe ô tô để nắm thông tin phục vụ công tác quản lý. Trường hợp mã số VIN có dấu hiệu tẩy xóa, mài mòn đóng mã số mới thì trưng cầu giám định để xác minh.

Ông Trần Tấn Trung cho rằng việc yêu cầu cung cấp tài liệu Vehicle Data (Thông số kỹ thuật xe) cho mỗi chiếc xe nhập khẩu là hoàn toàn dễ dàng và minh bạch, trong đó liệt kê rất chi tiết mọi linh kiện và phụ tùng đã được nhà máy lắp ráp, đi cùng mỗi số VIN tương ứng. Cơ quan hải quan hoàn toàn có cơ sở giám sát nhà nhập khẩu và áp thuế chính xác, theo các đơn giá đã công bố của nhà sản xuất.

Ngăn cạnh tranh

Theo giới chuyên gia, cần áp dụng các giải pháp giám sát công bố của các nhà nhập khẩu về phụ tùng và linh kiện xe nhập khẩu, từ đó có thể áp giá tính thuế nhập khẩu một cách công bằng và chính xác.

Trả lời vấn đề này, ông Nguyễn Quang Sơn, Trưởng phòng Giám quản hàng hóa Xuất nhập khẩu thương mại (Tổng cục Hải quan), cho biết cơ quan hải quan đã áp dụng giải pháp này và đề nghị các hãng ô tô cập nhật thường xuyên, thậm chí là hàng tháng, biểu giá mọi linh kiện, phụ tùng chính hãng, để đưa vào cơ sở dữ liệu tính thuế.

Ông Nguyễn Tô An, Trưởng phòng Chất lượng xe cơ giới (Cục Đăng kiểm Việt Nam), cũng đề nghị các hãng ô tô công khai tài liệu Vehicle Data và chủ động cung cấp cho cơ quan nhà nước, loại tài liệu mà theo vị lãnh đạo của Audi Việt Nam, có thể truy xuất từ bất cứ một đại lý chính thức nào của các hãng ô tô trên toàn thế giới.

Được biết, theo chỉ đạo của Bộ Tài chính, trong quá trình làm thủ tục thông quan đối với xe ô tô nhập khẩu, cơ quan hải quan có trách nhiệm kiểm tra chặt chẽ về trị giá khai báo và phải được tham vấn giá ngay trong quá trình làm thủ tục hải quan. Cơ quan hải quan cũng phải có trách nhiệm xây dựng cơ sở dữ liệu toàn quốc và cung cấp trị giá khai báo hải quan cho cơ quan thuế nội địa và cơ quan thuế nội địa có trách nhiệm xây dựng cơ sở dữ liệu toàn quốc.

Đồng thời, cần cung cấp giá bán xe ô tô trong nước của doanh nghiệp nhập khẩu, giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt và giá tính lệ phí trước bạ của xe ô tô nhập khẩu cho cơ quan hải quan để đối chiếu, phục vụ công tác quản lý thuế.

Giới chuyên gia lưu ý rằng trong các con đường đưa xe ô tô đến với người tiêu dùng, con đường nhập khẩu chính hãng hoặc mở nhà máy lắp ráp tại Việt Nam là những con đường ngắn nhất, mà các nhà nhập khẩu song song không có được, trừ phi phải có những giải pháp hạ thấp giá trị nhập khẩu.

Vì vậy, các cơ quan quản lý cần phải có các biện pháp thực thi hiệu quả, chống vi phạm sở hữu trí tuệ, nhãn mác đang diễn ra hết sức tràn lan, không thể kiểm soát.

Đây cũng là một trong những vấn đề cạnh tranh bất bình đẳng, gây bất lợi cho các nhà sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và phân phối ô tô chính hãng, bởi vì họ đang bỏ rất nhiều chi phí xây dựng thị trường và thương hiệu, trong khi người kinh doanh nhỏ lẻ hưởng lợi.

Thế Vinh