Số liệu mới công bố từ Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch & Đầu tư), cho thấy trong 6 tháng đầu năm 2017, Nhật Bản đã đứng vị trí thứ nhất với tổng vốn đầu tư là 5,08 tỷ USD, chiếm 26,45% tổng vốn đầu tư.

Sự trở lại vị trí quán quân nhà đầu tư lớn nhất Việt Nam của Nhật đã đẩy Hàn Quốc xuống thứ hai với tổng vốn đầu tư đăng ký trong 6 tháng qua là 4,95 tỷ USD, chiếm 25,79% tổng vốn đầu tư vào Việt Nam.

Tín hiệu lạc quan

Trong số các dự án lớn được cấp phép trong 6 tháng đầu năm nay, Nhật Bản cũng dẫn đầu, điển hình là Dự án đầu tư xây dựng nhà máy nhiệt điện BOT Nghi Sơn 2, tổng vốn đầu tư 2,793 tỷ USD do nhà đầu tư Nhật Bản đầu tư tại Thanh Hoá với mục tiêu thiết kế, xây dựng, vận hành và chuyển giao một nhà máy nhiệt điện đốt than, công suất (thuần) khoảng 1.200 MW.

Hoặc mới đây, vào giữa tháng 6 này, hệ thống bán lẻ lớn nhất của Nhật và hàng đầu thế giới (đã có hơn 61.500 cửa hàng trên toàn thế giới) là 7-Eleven thuộc sở hữu của Seven & I Holdings Group (Nhật Bản) đã chính thức rót vốn vào Việt Nam khi khai trương cửa hàng đầu tiên tại Trung tâm thương mại Sài Gòn, Tp.HCM. Theo kế hoạch 3 năm tới, 100 cửa hàng 7-Eleven sẽ được mở tại Việt Nam và 10 năm tới con số sẽ lên tới 1.000.

Cũng nên nhắc lại, tại Hội nghị xúc tiến đầu tư Việt Nam diễn ra tại Nhật hồi đầu tháng 6/2017, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã chứng kiến lễ trao hàng loạt hợp đồng, giấy chứng nhận, thỏa thuận hợp tác đầu tư trị giá 22 tỷ USD giữa các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp (DN) Việt Nam với các DN Nhật Bản.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc bày tỏ rằng sẽ có “làn sóng đầu tư mới” từ Nhật, đây là thời điểm “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” đối với đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam. Chính phủ Việt Nam sẽ xem xét thỏa đáng, kịp thời đối với nhiều kiến nghị khách quan của các nhà đầu tư Nhật trong quá trình xây dựng chính sách thời gian tới.

Việc trở lại của Nhật Bản với ngôi quán quân nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam sau quãng thời gian được Hàn Quốc nắm giữ, đã cho thấy những nội dung trong báo cáo kết quả thăm dò các DN Nhật của Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) là khá chuẩn xác.

JETRO có cho rằng môi trường đầu tư ở Việt Nam đã nhận được đánh giá tích cực của cộng đồng DN Nhật. Có đến 90% DN Nhật tin rằng mở rộng kinh doanh tại Việt Nam giúp họ tăng doanh thu. Cuộc khảo sát của JETRO cũng nhấn mạnh rằng xếp hạng của Việt Nam về rủi ro kinh doanh đang giảm, cho thấy điều kiện đầu tư cải thiện.

Chờ mua hàng ở 7-Eleven, hệ thống bán lẻ lớn nhất Nhật Bản vừa vào Việt Nam

Nâng hiệu quả xúc tiến

Sự trở lại của các nhà đầu Nhật cũng phần nào đánh tan những lo ngại trước đó về vấn đề đầu tư của các tập đoàn, DN lớn của Nhật Bản tại Việt Nam có dấu hiệu chững lại khi vốn Nhật vào Việt Nam sụt giảm mạnh từ năm 2014 và nhường vị trí quán quân cho Hàn Quốc.

Theo Cục Đầu tư nước ngoài, các dự án của Nhật Bản được triển khai tại Việt Nam trên 19 ngành, lĩnh vực, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực Nhật Bản có thế mạnh và đang tăng cường tìm kiếm cơ hội đầu tư ra nước ngoài như công nghiệp chế biến, chế tạo; kinh doanh bất động sản; sản xuất, phân phối điện, khí, nước.

Các dự án của Nhật Bản tại Việt Nam chủ yếu theo hình thức 100% vốn nước ngoài (chiếm khoảng 82% tổng số dự án và hơn 57% tổng vốn đầu tư). Đứng thứ hai là hình thức liên doanh. Còn lại là các dự án đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT, BT, BTO và hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh.

Để tiếp tục thu hút hiệu quả dòng vốn Nhật, giới chuyên gia nhấn mạnh cần tập trung vào 6 ngành: điện tử, máy nông nghiệp, chế biến nông, thủy sản, đóng tàu, môi trường và tiết kiệm năng lượng, xản xuất ô tô và phụ tùng ô tô.

Điều mà các cơ quan quản lý và một số địa phương cần làm là nên tăng cường hơn nữa các hoạt động xúc tiến đầu tư với Nhật Bản dưới nhiều hình thức. Chẳng hạn như thành lập các bộ phận hỗ trợ chuyên biệt cho các nhà đầu tư Nhật Bản nói chung (giống như Japan Desk tại Cục Đầu tư nước ngoài – Bộ Kế hoạch & Đầu tư) và nhà đầu tư của một số tỉnh của Nhật Bản nói riêng (chẳng hạn các tỉnh Aichi, Saitama, Kansai…).

Hơn nữa, như khuyến nghị, cần đẩy mạnh hợp tác với các Liên đoàn kinh tế (như Keidanren, Kankeiren, Chukeiren…), Hiệp hội DN (Phòng Thương mại DN Nhật JCCI…), ngân hàng, công ty tư vấn, quỹ đầu tư của Nhật Bản.

Đây là các kênh quan trọng giúp Việt Nam tiếp cận được với cộng đồng các DN Nhật Bản là thành viên, khách hàng của các tổ chức này, sàng lọc được đúng đối tượng DN mà Việt Nam cần tiếp cận và truyền tải thông tin về chính sách, chủ trương của Chính phủ một cách kịp thời nhất tới các DN Nhật Bản.

Mặt khác, cũng nên đẩy mạnh kết nối các địa phương của Việt Nam với các địa phương của Nhật Bản có thế mạnh có thể bổ sung cho nhau để cùng thúc đẩy hợp tác đầu tư từ DN của hai bên.

Ngoài việc xúc tiến đầu tư từ các tập đoàn lớn của Nhật, cần chú trọng xúc tiến đầu tư đối với các DN nhỏ và vừa (SME) của Nhật, nhất là các DN trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ và nông nghiệp.

Được biết, các DN SME (4,7 triệu DN) chiếm 99,7% tổng số DN tại Nhật, có công nghệ kỹ thuật hiện đại và đang có xu hướng đầu tư ra nước ngoài, trong đó có Việt Nam.

Thế Vinh