Chúng ta tham gia TPP với vô số cái nhất từ dưới tính lên so với các quốc gia thành viên, từ năng lực cạnh tranh cho đến các chỉ số kinh tế, đó là sức ép gián tiếp để các doanh nghiệp (DN) nhỏ Việt Nam phải tự vượt lên chứ không thể ung dung, đủng đỉnh.

Chuyên gia kinh tế Bùi Văn nhận định như vậy tại Hội thảo “TPP – nội dung cốt lõi doanh nhân DN nhỏ cần chuẩn bị” do CLB Doanh nhân 2030 Tp.HCM tổ chức ngày 26/4.

Cuộc chơi của “chuyên nghiệp”

Có một cách nhìn riêng, ông Bùi Văn cho rằng lâu nay chúng ta vốn quan tâm đến “phần cứng” trong TPP như vấn đề xuất khẩu, thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) nhưng lại chưa quan tâm nhiều đến “phần mềm” là thể chế đã được nâng lên đến đâu để giúp cho DN nhỏ chuẩn bị sẵn sàng trước khi TPP có hiệu lực.

“TPP là cuộc chơi của người kinh doanh chuyên nghiệp, nếu DN không hiểu thì phải dựa vào bàn tay của những luật sư, tư vấn chuyên nghiệp. Nhưng với các DN nhỏ, việc này rất tốn kém nên họ cần phải kết nối với các hiệp hội. Tôi hy vọng sự thay đổi đến từ “phần mềm” hơn là “phần cứng” thì các DN nhỏ mới có cơ hội phát triển” – ông Bùi Văn chia sẻ.

Theo luật sư Phạm Ngọc Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Tp.HCM, các chủ DN nhỏ cần xây dựng lại chiến lược sản xuất kinh doanh của công ty. Điều quan trọng là phải so sánh trong TPP thì mình đang có những lợi thế nào với những DN khác đang phát triển.

Theo luật sư Hưng, nếu không tính đến lợi thế so sánh thì DN nhỏ chỉ có đường “chết” và phải tính đến chất lượng sản phẩm để cạnh tranh được. Điều đó đòi hỏi các DN nhỏ phải tái cấu trúc.

Dẫn điển hình từ mảng ngành thức ăn nhanh, ông Hưng cho biết khi các thương hiệu toàn cầu từ Mỹ như KFC, McDonald’s… tràn ngập thị trường Việt Nam thì nhiều DN Việt lo lắng làm sao để cạnh tranh.

Tuy nhiên, hãy xem trường hợp gặt hái thành công của doanh nhân Kao Siêu Lực – ông chủ hãng bánh ABC Bakery, khi sớm chủ động nhập khẩu máy móc để cung cấp bánh mì đạt chất lượng cao cho chính các thương hiệu trên và cho thị trường xuất khẩu.

Vấn đề ở đây, theo ông Phạm Ngọc Hưng, là các DN nhỏ nên quan tâm đến chất lượng sản phẩm để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu trong TPP.

Các DN nên định vị lại công ty của mình và xác định cạnh tranh bằng cái gì? Nhà nước không thể chỉ ra cụ thể từng ly từng tý mà chính các DN phải biết bắt tay vào hành động.

Doanh nghiệp nhỏ cần chú trọng lợi thế so sánh

Cần hành động với mục tiêu lớn

Riêng về vấn đề nguồn vốn vay để tăng sức cạnh tranh, một trong những khó khăn lâu nay của các DN nhỏ, Ts Lê Thị Kim Xuân, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, lưu ý các DN phải minh bạch tài chính và quản trị rủi ro tốt thì các ngân hàng sẽ không hà cơ gì tránh né.

Hơn nữa, theo bà Xuân, khi vào TPP, phương thức thanh toán quốc tế là điều các DN nhỏ cần phải nắm được. Thời gian tới, phía Hiệp hội Ngân hàng sẽ phối hợp với Tập đoàn Tài chính Quốc tế (IFC, thành viên Ngân hàng Thế giới) để hỗ trợ các công ty xuất khẩu của Việt Nam trong việc nắm bắt về Bao thanh toán quốc tế (nếu sử dụng sẽ có lợi cho DN nhỏ trong xuất khẩu, kể cả nhập khẩu) và tiếp cận các cơ hội trong chương trình hợp tác thương mại của TPP.

Dành lời khuyên cho các DN nhỏ trước TPP, chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng, Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển (R&D) thuộc Viện Kinh tế và Quản lý Tp.HCM, lưu ý điểm mấu chốt là các DN phải cố gắng nằm trong mạng sản xuất và chuỗi cung ứng được 12 quốc gia thành viên TPP chấp nhận nhằm mang lại doanh thu. Điều đó đòi hỏi các DN phải định vị lại mình trong hiện tại và trong tương lai.

Ông Dũng cũng đặc biệt lưu ý đã vào TPP, các DN đừng mơ giở trò gian dối. Những DN làm ăn chân chính, với TPP không có gì phải sợ mà hãy xem tất cả là cơ hội, cơ hội để làm lại, cơ hội để làm mới dù cho có không ít DN có thể phải đi đến… giải thể.

Và theo ông Nguyễn Hoàng Dũng, DN nên có sự chuẩn bị theo quy tắc “5C”. Đó là: cảm xúc (hiểu và trăn trở về TPP), chiến lược (giúp DN phát triển bền vững, hình thành bức tranh của mình trong TPP), chuẩn bị (mạng sản xuất – chuỗi giá trị cung ứng, về tài chính, nhân lực và những giá trị vô hình), chiến đấu (bằng sự quyết tâm của DN trước các đối thủ cạnh tranh) và chia sẻ (DN phải biết cho thì sẽ nhận những điều tốt đẹp hơn).

Còn nói như Ts Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý Tp.HCM, lâu nay các DN nhỏ vẫn yếu đầu ra và yếu cả về công nghệ lẫn tính kết nối. Vì vậy, các DN nhỏ phải thay đổi tư duy, cần hành động thực tế với mục tiêu lớn hơn.

Thế Vinh