Những vướng mắc đã được giới doanh nghiệp (DN) Nhật Bản đưa ra trong cuộc họp “Liên lạc Về Thực Phẩm” lần thứ 3 do Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) tại Tp.HCM tổ chức ngày 23/3. Đại diện Bộ Tài Chính, Tổng cục Hải quan, Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT), Cục An Toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã tham gia cuộc họp này.

Lê thê thủ tục

Luật sư Nakagawa Motohisa, đại diện pháp lý cho một số DN Nhật Bản đầu tư vào lĩnh vực thực phẩm tại Tp.HCM, đã chỉ ra một loạt vấn đề cần tháo gỡ. Nhất là các vấn đề về thủ tục nhập khẩu thực phẩm có nguồn gốc động vật; thủ tục đăng ký khai báo sản phẩm; giấy chứng nhận kiểm dịch thực phẩm đối với thực phẩm chế biến…

Điển hình như thủ tục nhập khẩu thực phẩm có nguồn gốc động vật, theo Thông tư số 25/2010/TT-BNNPTNT và Quyết định số 15/2006/QD-BNN, khi nhập khẩu thực phẩm có nguồn gốc động vật vào Việt Nam cần các thủ tục xin phép nhập khẩu, kiểm dịch, các thủ tục thông quan.

Trên thực tế, theo luật sư Nakagawa Motohisa, từ khi xin phép rồi được cấp phép nhập khẩu, cho đến các thủ tục để nhà nhập khẩu Việt Nam nhận được thực phẩm có nguồn gốc động vật thường mất ít nhất hai tuần làm việc. Nếu so với thủ tục của Nhật và các nước khác thì thời gian này là khá dài.

Đây chính là nguyên nhân làm giá bán thực phẩm có nguồn gốc động vật tăng cao do cần thêm chi phí bảo quản. Và thời gian bảo quản lâu sẽ gây ra các vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm.

Các DN Nhật nhận xét, nếu các thủ tục được tiến hành để kiểm tra đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm có nguồn gốc động vật, thì việc thực hiện quá nhiều thủ tục, ngược lại sẽ làm mất tính an toàn của thực phẩm, do vậy khó có thể nói cách làm hiện tại là hợp lý.

Nói về vấn đề này, các thành viên của JETRO mong rằng các cơ quan chức năng sẽ áp dụng ngoại lệ đối với một số nhà nhập khẩu đáng tin tưởng đã có những thành tích nhập khẩu trong quá khứ, như miễn hoặc giản lược một số thủ tục hoặc hồ sơ đã quy định.

Trước các ý kiến này, đại diện của Cục Thú y (Bộ NN&PTNT), bên cạnh điệp khúc “tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp”, vẫn chủ yếu giải thích rõ hơn về trình tự, thủ tục kiểm dịch nhập khẩu sản phẩm động vật từ Nhật Bản vào Việt Nam chứ chưa đưa ra giải pháp gì khả dĩ hơn.

Hoặc khi trả lời khúc mắc của DN Nhật về yêu cầu giấy chứng nhận kiểm dịch thực phẩm đối với thực phẩm chế biến, đại diện Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT) cũng cam đoan sẵn sàng trao đổi, hướng dẫn, giải đáp mọi thắc mắc, nhưng các bước kiểm dịch thực vật vẫn là cần thiết.

Các doanh nghiệp Nhật Bản mong muốn các thủ tục liên quan đến nhập khẩu sản phẩm thực phẩm có nguồn gốc động vật được linh động hơn

Thiếu tin tưởng

Trao đổi với các DN Nhật, ông Nguyễn Quang Sơn (Cục Giám sát quản lý về hải quan thuộc Tổng cục Hải quan), cho biết do tốc độ thay đổi văn bản của các bộ ngành vừa nhiều vừa phức tạp nên ngay như ngành hải quan cũng không nắm hết.

Để tạo thuận lợi cho DN Nhật, ông Sơn cho rằng các bộ ngành cần có lộ trình để thay đổi cách thức quản lý và giảm bớt đầu mối kiểm tra chuyên ngành.

Một vấn đề nổi cộm cũng được DN Nhật lưu ý là vấn đề lệ phí, thời gian thẩm tra và đăng ký trực tuyến liên quan đến thủ tục đăng ký khai báo sản phẩm thực phẩm cũng còn những điểm đáng nói.

Theo phản ánh của giới DN Nhật Bản, trong cuộc họp về lĩnh vực thực phẩm vào năm ngoái đã đề xuất về vấn đề này. Thế nhưng theo kết quả điều tra gần đây của JETRO thực hiện với đối tượng là các DN Nhật Bản thì tình hình vẫn chưa được cải thiện, việc vận hành vẫn như cũ.

Các DN Nhật cho biết rất cảm ơn về việc thiết lập đường dây nóng gọi đến Cục trưởng Cục an toàn thực phẩm (Bộ Y tế) để phản ánh các hành vi vi phạm của các cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, cũng có nhiều ý kiến lo lắng rằng sẽ gặp những vấn đề rắc rối nếu thông báo đến đường dây nóng, và cách làm này sẽ khó được áp dụng.

Giới DN Nhật cho biết đã nhận được phản hồi từ cơ quan chức năng của Việt Nam “hiện tại đã có thể xin phép trực tuyến do vậy không thể phát sinh các hành vi vi phạm”. Tuy nhiên, các DN nhập khẩu lại nói rằng “Chúng tôi không biết việc có thể xin phép trực tuyến”.

Phản bác lại những bức xúc này, ông Nguyễn Hùng Long, Phó Cục trưởng, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), cho biết từ năm 2014, Cục đã triển khai cho DN khai báo sản phẩm theo phương thức đăng ký trực tuyến và cũng đã phổ biến chi tiết đến nhiều DN.

Tuy nhiên, ông Yasuzumi Hirotaka, Trưởng cơ quan đại diện JETRO tại Tp.HCM, cho rằng có những vấn đề DN rất muốn đề xuất nhưng sợ “thế này thế kia”.

Những quy định chưa thông suốt sẽ tạo thêm khoảng cách giữa việc thực thi của cơ quan quản lý và DN, nên cần rút ngắn khoảng cách này để mọi việc minh bạch hơn.

Thế Vinh