Trước đó, theo BCTC quý III/2016 của TPBank, tính đến ngày 30/9/2016, cam kết giao dịch hoán đổi của ngân hàng là 1.106 tỷ đồng, nhưng đến ngày 31/12/2016, con số này bỗng “tăng trưởng thần kỳ” thành 29.453 tỷ đồng, tăng 28.347 tỷ đồng chỉ trong… 3 tháng. 
 

Nợ xấu luôn… đẹp

Về kết quả kinh doanh, 9 tháng năm 2017, lợi nhuận trước thuế TPBank đạt hơn 806 tỷ đồng, gấp 2,3 lần cùng kỳ, vượt kế hoạch lợi nhuận năm (780 tỷ đồng). Thu nhập lãi thuần vượt mức 2.200 tỷ đồng, tăng trưởng gần 54%; lãi thuần từ dịch vụ tăng gấp đôi, lên 126 tỷ đồng; hoạt động chứng khoán đầu tư tăng mạnh lên 173 tỷ đồng, cùng kỳ chỉ đạt 27 tỷ đồng.

Theo thông báo mới nhất, lợi nhuận trước thuế 10 tháng đầu năm 2017 của TPBank đã cán mốc 950 tỷ đồng.

Ngoài kết quả kinh doanh khả quan, nợ xấu của TPBank cũng luôn được đánh giá là an toàn. Là ngân hàng yếu kém bị buộc phải tái cơ cấu, sau khi đổi tên, đổi chủ sang nhóm của ông Đỗ Minh Phú vào năm 2012, TPBank đang từng bước thay đổi. 

Sau ba năm tái cơ cấu, năm 2015, TPBank là ngân hàng đầu tiên vượt kế hoạch chỉ sau 6 tháng, hoàn tất quá trình tái cơ cấu, nợ xấu dừng ở mức… chỉ 0,96%.

Năm 2016, lợi nhuận trước thuế của TPBank đạt 707 tỷ đồng, tăng 12,93% so với năm 2015, ROE đạt 12%, tổng tài sản đạt 105.782 tỷ đồng, tăng gần 38,8% so với năm 2015, đạt 115,6% kế hoạch năm. Kết quả này đưa TPBank chính thức trở thành ngân hàng có quy mô trung bình khá.

Tổng nguồn vốn huy động năm 2016, TPBank đạt hơn 97.500 tỷ đồng, tăng trưởng 41,2%, nợ xấu tiếp tục giảm, và được kiểm soát ở mức thấp, chỉ còn 0,51%.

Tính đến ngày 30/2017, nợ nhóm 3-5 của TPBank cùng tăng, khiến nợ xấu tăng lên thành 0,91%, tuy nhiên vẫn dưới 1%. Tín dụng cán mốc 21%, dùng hết chỉ tiêu mà NHNN giao.

Trên thị trường mua bán OTC, cổ phiếu của TPBank gần đây đang được mua bán lên tới 19.000 – 21.300 đồng/ cổ phiếu, cao gấp đôi so với đầu năm.

Khi các doanh nghiệp, đối tượng được ngân hàng bảo lãnh đều là “con” của ngân hàng, và tham gia các giao dịch chỉ với mục đích “làm mới” các khoản nợ bản chất đã là nợ xấu. 

Bất thường trong cam kết ngoại bảng

Theo một nhà đầu tư, hiện rất khó để biết thực trạng một số ngân hàng nếu chỉ dựa trên báo cáo tài chính của họ. Trường hợp điển hình như Ngân hàng TMCP Đại Dương (Oceanbank), tại thời điểm phát hành BCTC bán niên năm 2014, mọi con số trên BCTC đều không cho thấy kết quả kinh doanh sa sút, nhưng sang năm 2015, ngân hàng này đã bị ngân hàng nhà nước (NHNN) mua lại với giá 0 đồng.

Trên báo cáo tài chính, không ít ngân hàng sử dụng khái niệm chẳng khác nào đánh đố người đọc, mà ngay dân tài chính, kiểm toán đôi khi cũng không “luận” nổi nghĩa là gì, hàm chứa gì trong đó: phí, lãi dự thu, cam kết ngoại bảng, tài sản có khác…

Tại BCTC của TPBank nhiều năm liên tiếp xuất hiện những bất thường trong mục nghĩa vụ nợ tiềm ẩn mà cụ thể là cam kết giao dịch hoán đổi (hay còn gọi là cam kết ngoại bảng).

Theo BCTC năm 2016 của TPBank, tính đến ngày 30/9/2016, TPBank chỉ ghi nhận 1.106 tỷ đồng cam kết giao dịch hoán đổi. Nhưng đến 31/12/2016, con số này đã lên đến 29.453 tỷ đồng, tăng 28.347 tỷ đồng, tương đương tăng ở mức bất thường, tới 266,3 lần chỉ trong… ba tháng. Trước đó, năm 2015, mục này ghi nhận chỉ là 3.675 tỷ đồng. 

Tại báo cáo tài chính quý III/2017, tính đến ngày 30/9/2017, cam kết giao dịch hoán đổi của TPBank lại giảm mạnh, ghi nhận chỉ còn 2.259 tỷ đồng. Cũng chỉ còn ba tháng nữa là kết thúc niên độ tài chính năm 2017, có điều gì chắc chắn là khoản mục này của TPBank sẽ không tăng đột biến như năm 2016?

Theo một chuyên gia ngân hàng, về lý thuyết, nghiệp vụ bảo lãnh thanh toán hay bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ khác có rủi ro là khi kinh doanh khó khăn, nhiều doanh nghiệp có thể sẽ vi phạm thỏa thuận với ngân hàng thụ hưởng. 

Lúc này, ngân hàng bảo lãnh sẽ đứng ra thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay cho doanh nghiệp mà không có tài sản đảm bảo. Khi ấy, các nghĩa vụ nợ tiềm ẩn sẽ trở thành nợ xấu thực sự (vì là bảo lãnh). 

Tuy nhiên, tại Việt Nam, cam kết ngoại bảng thường được sử dụng như một “kênh” giấu nợ xấu. Khi các doanh nghiệp, đối tượng được ngân hàng bảo lãnh đều là “con” của ngân hàng, và tham gia các giao dịch chỉ với mục đích “làm mới” các khoản nợ bản chất đã là nợ xấu. 

Thùy Linh