Ngày 18/4, chính quyền Tp.HCM đã có bước đi tiên phong khi cùng với một ngân hàng triển khai gói vay 10.000 tỷ đồng cho chương trình đầu tư phát triển sản xuất lĩnh vực công nghiệp và công nghiệp hỗ trợ (CN&CNHT) trên địa bàn thành phố.

Vừa mừng vừa lo

Đối tượng vay vốn là chủ đầu tư của các dự án thuộc Danh mục những dự án lĩnh vực CN&CNHT được hỗ trợ lãi suất với mục đích khuyến khích các doanh nghiệp (DN) nội địa đầu tư đổi mới trang thiết bị hiện đại, sản xuất thay thế hàng nhập khẩu, tạo ra giá trị sản phẩm gia tăng, thúc đẩy phát triển mạnh các ngành CN&CNHT.

Chương trình này có sự hỗ trợ lãi suất từ ngân sách Tp.HCM áp dụng cho các dự án đáp ứng đủ điều kiện và được UBND Tp.HCM phê duyệt hỗ trợ lãi suất. Cụ thể, mức vốn vay được hỗ trợ lãi suất tối đa 70% vốn đầu tư xây dựng cơ bản và 85% vốn công nghệ và thiết bị, đồng thời không quá 200 tỷ đồng cho một dự án.

Như vậy, cánh cửa về vốn vay từng là nỗi ám ảnh của các DN nội địa trong lĩnh vực CNHT nay đã được mở ra tuy vẫn còn những băn khoăn của DN trong việc tiếp cận nguồn vốn vay và nhiều nỗi lo khác.

Như chia sẻ của ông Nguyễn Viết Toàn, Chủ tịch một Hội DN quận Tân Phú ở Tp.HCM, tài sản thế chấp của các DN nhỏ và vừa (DNNVV) trong lĩnh vực CNHT sẽ là những tài sản nào? Ngoài nhà xưởng, máy móc, công cụ được hình thành từ vốn vay, các DN cần có các loại tài sản nào phải thế chấp nữa hay không? Và nếu có, tỷ lệ thế chấp là bao nhiêu phần trăm trong tổng vốn vay?

Mặt khác, các DNNVV trong lĩnh vực CNHT hiện nay không chỉ khó khăn về việc tiếp cận nguồn vốn mà còn đối mặt với thách thức từ nguồn nhân lực. Ngay trong Quyết định số 15/2017/QĐ-UBND ngày 16/3/2017 của UBND Tp.HCM quy định về hỗ trợ DN đầu tư phát triển sản xuất lĩnh vực công nghiệp và CNHT, tuy đã mở ra cánh cửa về vốn nhưng nguồn lực về “chất xám” của DNNVV lại đang rất thiếu.

Theo lưu ý của ông Nguyễn Viết Toàn, hiện tại đang có xu hướng dịch chuyển lao động, nhất là các lao động công nghệ cao, có tay nghề, có kinh nghiệm quản lý từ nhóm DNNVV sang các DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Vì vậy, các DNNVV trong lĩnh vực CNHT đang rất khó khăn trong chuyện này.

Còn theo bày tỏ của một nữ chủ doanh nghiệp về đúc gang thép ở Tp.HCM, đúc là ngành hàng phụ trợ khá vất vả, muốn sản xuất hàng có chất lượng đòi hỏi rất nhiều thời gian chuẩn bị cho khâu sản xuất. Do đó, để thử thách ngành đúc nhằm sản xuất cho xuất khẩu rất là khó nên khi vay vốn để đầu tư, thời gian ân hạn cần dài hơn vì thiết bị ngành đúc hiện giờ muốn làm được hàng chất lượng cao đòi hỏi chi phí rất cao.

Trong vấn đề vốn vay, các DN trong lĩnh vực CNHT cũng phải tự nâng cao năng lực cạnh tranh

Tự nâng cao năng lực

Cũng theo vị chủ DN này, đầu tư một dây chuyền đúc tự động của Đan Mạch tốn khoảng 3 triệu Euro. Tuy nhiên, phía nhà sản xuất Đan Mạch có giải pháp khác cho DN, đó là họ sẽ sản xuất dây chuyền tại Trung Quốc nhưng vẫn mang “mác” Đan Mạch, như vậy giá thành sẽ giảm đi 1/3.

Song có giảm 1/3 giá thành như vậy và chỉ cần qua Trung Quốc nhập về, theo chủ DN này chi phí vẫn rất cao. Với một DN nhỏ, nếu có vay vốn đầu tư dây chuyền máy móc kiểu đó cũng phải mất khá nhiều năm mới hoàn nổi vốn, đây cũng là khó khăn chung của các DNNVV trong lĩnh vực CNHT hiện nay. Đặc biệt trong bối cảnh DN nội phải đối mặt với làn sóng dịch chuyển của DN FDI vào Việt Nam trong ngành CNHT.

Ngoài ra, còn có nhiều nguyên nhân khác khiến các tổ chức tín dụng vẫn ngại cho vay vốn đối với DNNVV nói chung và các DNNVV trong lĩnh vực CNHT. Trước hết là năng lực công nghệ thấp, số nhà khoa học, chuyên gia làm việc chỉ chiếm 0,025% trong tổng số lao động trong các DNNVV, 76% máy móc và trang thiết bị sử dụng từ những thập niên 1980 – 1990, trong đó 75% đã hết khấu hao.

Chưa hết, nguyên nhân còn nằm ở hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp, hàng tồn kho lớn, nguyên liệu đầu vào của các ngành đều tăng trong khi giá bán sản phẩm không tăng, đồng thời trình độ quản lý và chất lượng nguồn lao động không cao. Trong khi đó, năng lực tiếp cận với các văn bản và hệ thống chính sách pháp luật, thông lệ quốc tế về kinh doanh còn hạn chế.

Ông Nguyễn Hoàng Dũng, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng VietinBank, nhận định, vốn tín dụng ngân hàng chỉ là một trong những yếu tố để các DNNVV trong ngành CNHT phát triển. Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cần phải giúp các DN này về hạ tầng, đầu tư nguồn nhân lực, làm thế nào để nâng cao năng lực quản trị và hỗ trợ các DN xây dựng những dự án cho đúng và cho thật.

Trong vấn đề vốn vay, theo giới chuyên gia, trước tiên các DNNVV trong lĩnh vực CNHT cũng phải tự nâng cao năng lực cạnh tranh, quản trị, hiệu quả hoạt động và minh bạch trong sản xuất, kinh doanh, trong báo cáo tài chính…

Đây là những yếu tố giúp DN CNHT tăng sức cạnh tranh trong điều kiện hội nhập, là niềm tin để các ngân hàng thương mại mở rộng tăng trưởng tín dụng hiệu quả, mở rộng các hình thức tín dụng tín chấp.

Hơn nữa, các ngân hàng thương mại có thể cho DN vay theo hình thức chuỗi DN (cung ứng nguyên liệu – sản xuất sản phẩm – tiêu thụ hàng hóa – quảng bá sản phẩm) bởi cách làm này sẽ giúp phát triển CNHT đồng thời giảm thiểu rủi ro cho các ngân hàng.

Thế Vinh