Thông thường càng chơi chứng khoán, những nhà đầu tư càng ít nghiêm khắc với bản thân và với những đồng tiền mình kiếm được. Họ lao đầu vào chứng khoán như những con thiêu thân, chơi hết mình, mua vào cạn kiệt đến những đồng tiền cuối cùng để khi thị trường sụt giảm, tài khoản cháy đỏ vẫn không dám cắt lỗ, cứ chờ mong thị trường tăng lên để kiếm lời.

Trả giá trước khi kiếm được tiền

Các nhà đầu tư cứ tưởng dễ dàng kiếm tiền trên thị trường chứng khoán, giống như đánh bạc, nếu vào vận may thì có thể bội thu. Tuy nhiên, chơi chứng khoán có qui luật bất biến là buộc nhà đầu tư phải trả giá bằng thời gian, công sức tiền bạc, bằng bản lĩnh của mỗi người.

Thực tế vẫn có những cổ phiếu tăng lên từ vài trăm cho tới hàng nghìn phần trăm chỉ trong vài tháng, nhưng rất ít nhà đầu tư mua vào để nắm giữ được từ đáy chờ tăng lên tới đỉnh rồi bán.

Trên dọc đường tăng giá của mình có những lúc chúng quay đầu giảm sàn la liệt, rồi lại bật tăng trần. Ai yếu bóng vía thì sẽ sớm bán dọc đường tăng giá, nhường lại mỗi nhà đầu tư mỗi người một khúc. Ai vào cuối của con sóng thì sẽ ôm những khoản thua lỗ nặng và cháy tài khoản trong thời gian ngắn.

Trong năm qua, có những cổ phiếu tăng nhiều tháng liền như TNT, DRH, hay TTF…Đây là những cổ phiếu tí hon, giao dịch nhiều năm dưới vùng đáy vài nghìn đồng/cổ phiếu. Bỗng nhiên một ngày đẹp trời, cải tổ thành công, có những khoản tiền từ trên trời rơi xuống, hoặc thay đổi cổ đông lớn, hay lợi nhuận đột biến, và cổ phiếu cứ vậy mà tăng phi mã.

Sau khi tăng khoảng 600% trong hơn hai năm, cổ phiếu TTF của gỗ Trường Thành bắt đầu lao dốc không phanh nhưng giá vẫn nằm ở mức rất cao. Có lẽ thông tin tiêu cực mà cổ phiếu này gánh chịu là tiếp tục phát hành tăng vốn, thừa thắng xông lên.

Ai cũng muốn kiếm tiền nhanh chóng trên thị trường chứng khoán, nhưng đừng lao vào bằng mọi giá

Những bài học nóng bỏng

Tuy nhiên, nhà đầu tư giờ đã quá khôn, tránh xa những cổ phiếu in giấy lấy tiền. Họ đã quá sợ hãi với khối lượng cổ phiếu bao nhiêu cũng có. Các cổ phiếu này có thể khớp lệnh lên 10 triệu, 30 triệu, thậm chí 40 hoặc 50 triệu cổ phiếu/phiên.

Trong khi đó, lượng tiền trên thị trường thì có hạn. Hậu quả nhãn tiền là những doanh nghiệp “ham hố” phát hành thêm phải lãnh chịu là mang tiếng cổ phiếu có vốn hóa hàng nghìn tỷ, nhưng thực chất giá cổ phiếu chỉ còn vài, ba nghìn đồng/cổ phiếu.

Đó chính là bản chất của cổ phiếu phát hành thêm chỉ đem lợi, hút vốn cho chủ doanh nghiệp bành trướng, còn nhà đầu tư thì chìm ngập với cổ phiếu thua lỗ mà thôi.

Trở lại câu nói của Tổng giám đốc Vinamilk – bà Mai Kiều Liên: “Khi Vinamilk cổ phần hóa năm 2003 đã thực hiện cho người nông dân mua cổ phần, thậm chí khi đó, họ còn được ưu đãi 30% của mệnh giá, tức chỉ phải trả 7.000 đồng/cổ phiếu so với 10.000 đồng của cán bộ, công nhân. Nếu bà con giữ lại cổ phiếu đến bây giờ, chắc không cần phải nuôi bò sữa nữa cũng khỏe”.

Thực tế, cách đây 13 năm, lúc ấy chẳng người nông dân biết cổ phiếu là gì, tiền thưởng, cổ tức, cổ phiếu ra sao. Họ vẫn chỉ biết nuôi bò, bán sữa kiếm tiền mặt để nuôi sống gia đình hàng ngày.

Sau khi niêm yết, giá cổ phiếu VNM đã tăng rất cao cùng với đợt sóng của thị trường chứng khoán. Ai mà bán được vào đỉnh điểm năm 2007 thì lợi nhuận đã gấp nhiều lần so với bây giờ.

Tuy nhiên, sang năm 2008, khi chỉ số VN-Index còn 235 điểm thì cổ phiếu VNM lúc ấy cũng có giá 8.000 đồng/cổ phiếu mà chẳng ai thèm mua. Cho nên, thực tế sẽ ít có những người được hưởng theo cách tính toán: “Nếu nông dân bỏ ra 7 triệu đồng để mua 1.000 cổ phiếu Vinamilk hồi năm 2003, người nông dân đã nhận được cổ tức 61,45 triệu đồng và lượng cổ phiếu của người nông dân sẽ tăng lên thành 3.240 cổ phiếu. Quy đổi theo giá thị trường hiện tại của Vinamilk là 130.000 đồng/cổ phiếu, người nông dân sẽ có 421,2 triệu”.

Một ví dụ điển hình khác: khi đấu giá, IPO thì ế ẩm, lúc lên sàn cuối tháng 12/2015, chỉ 10.100 đồng, hiện giờ đã là trên dưới 40.000 đồng. Đó là cổ phiếu VEF của Công ty TNHH MTV Trung tâm hội chợ Triển lãm Việt Nam.

Thực tế, cổ phiếu này có vốn điều lệ rất lớn, tăng từ 166,6 tỷ đồng lên 1.666 tỷ đồng, trong đó Nhà nước sở hữu 10% cổ phần, nhà đầu tư chiến lược nắm giữ 80% cổ phần, còn lại bán đấu giá ra thị trường nhưng vẫn ế ẩm. Doanh thu và lợi nhuận thì chưa được nhiều người biết đến nhưng giá vẫn tăng từ lúc lên sàn đến nay.

Lê Thuận