Mới đây, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã có chuyến thăm chính thức tới Singapore. Đây là chuyến thăm đầu tiên của Chủ tịch nước, cũng như của lãnh đạo cấp cao Việt Nam ra nước ngoài trong năm 2022. Chuyến thăm đánh dấu sự hợp tác của doanh nghiệp hai nước về kinh tế số, chuyển giao công nghệ, phát triển xanh.

Dòng vốn FDI toàn cầu tiếp tục dịch chuyển

Theo đó, Chủ tịch nước đã chứng kiến các doanh nghiệp hai nước ký kết và trao đổi các văn kiện hợp tác với tổng số vốn cam kết đầu tư lên đến gần 11 tỷ USD. Singapore là một trong 3 nước đầu tư lớn ở Việt Nam, kim ngạch thương mại giữa hai nước đã tăng lên đáng kể, đặc biệt là các khu công nghiệp VSIP tại Việt Nam rất hiệu quả.

Đáng chú ý, trong 2 tháng đầu năm 2022, Singapore là quốc gia dẫn đầu về tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam với con số hơn 1,7 tỷ USD. Số liệu từ Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ KH&ĐT), cho thấy trong 2 tháng đầu năm nay, dự án Đầu tư xây dựng hạ tầng khu đô thị và dịch vụ VSIP Bắc Ninh (Singapore) điều chỉnh tăng vốn đầu tư thêm gần 941 triệu USD nằm trong top một số dự án đầu tư lớn trong 2 tháng đầu năm.

Cũng theo Cục Đầu tư nước ngoài, tính đến 20/02/2022, tổng vốn đăng ký cấp mới, điều chỉnh và góp vốn mua cổ phần, mua phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài đạt gần 5 tỷ USD, bằng 91,5% so với cùng kỳ năm 2021. Vốn thực hiện của dự án đầu tư nước ngoài ước đạt 2,68 tỷ USD, tăng 7,2% so với cùng kỳ năm 2021.

Cục Đầu tư nước ngoài đánh giá vốn đầu tư đăng ký mới tuy giảm mạnh do không có nhiều dự án quy mô lớn song số lượng dự án đầu tư mới lại tăng (45,2%), cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài vào kết quả phòng chống dịch COVID-19 của Chính phủ, cũng như môi trường đầu tư tại Việt Nam trong bối cảnh bình thường mới.

Đáng chú ý, căng thẳng chính trị giữa Nga - Ukraine mới đây được đánh giá sẽ tiếp tục là chất xúc tác khiến dòng vốn đầu tư nước ngoài dịch chuyển mạnh trong năm 2022. Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc phân tích của Yuanta Việt Nam, nhận định các xung đột về địa chính trị bản chất cuối cùng cũng sẽ quay về các cuộc chiến tranh thương mại.

Làn sóng dịch chuyển của các công ty đa quốc gia ra khỏi Trung Quốc đã xảy ra bắt đầu từ 2-3 năm gần đây. Như vậy, nếu cuộc chiến thương mại này diễn ra căng thẳng và kéo dài thì rất có khả năng sẽ trở thành động lực thúc đẩy rất nhanh chóng tới việc các doanh nghiệp FDI buộc phải rút ra khỏi Trung Quốc và dịch chuyển vào các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam.

Như vậy, thuận lợi về dài hạn đối với nền kinh tế Việt Nam có thể thấy rõ đây sẽ là động lực cho các doanh nghiệp FDI thúc đẩy dịch chuyển ra khỏi Trung Quốc và vào Việt Nam.

"Qua câu chuyện căng thẳng chính trị này, rất có thể các doanh nghiệp sẽ thúc đẩy việc rút ra khỏi Trung Quốc nhanh hơn, sớm hơn thay vì như dự kiến trước đó có thể là mất một thời gian. Như vậy, nếu điều này xảy ra, trong dài hạn, rất có khả năng Việt Nam sẽ có phần lợi trong câu chuyện này", ông Minh nhấn mạnh.

Vẫn băn khoăn về chính sách thuế

Đồng quan điểm, PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh, Giảng viên cao cấp Học viện Tài chính, đánh giá các doanh nghiệp trên thế giới đang có động thái ngại đầu tư vào một số khu vực, lãnh địa trên thế giới, song nếu chúng ta vẫn giữ được niềm tin về ổn định kinh tế vĩ mô thì Việt Nam có thể thu hút đầu tư nhiều hơn và điều này cũng chính là cơ hội giúp Việt Nam có được dòng vốn FDI nhiều hơn.

Ở góc nhìn nhà đầu tư, ông Alain Cany, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), đánh giá khi COVID-19 đã dần được kiểm soát, với EVFTA đã có hiệu lực và EVIPA sẽ sớm được thực hiện, Việt Nam có cơ hội thu hút một làn sóng FDI mới từ các nhà đầu tư châu Âu đang tìm kiếm một môi trường đầu tư đầy tiềm năng, an toàn và cạnh tranh.

Vì vậy, ông Alain Cany bày tỏ vui mừng với quyết định giảm thời gian cách ly bắt buộc khi nhập cảnh xuống còn 3 ngày cũng như bãi bỏ các thủ tục phê duyệt áp dụng đối với người nước ngoài có thẻ cư trú, thị thực và giấy miễn thị thực hợp lý. Điều này được cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài tại Việt nam đánh giá cao.

"Việc quay trở lại các quy định về thị thực trước đại dịch là điều cần thiết để mang dòng vốn FDI trở lại Việt Nam và để đảm bảo rằng, hàng chục nghìn doanh nghiệp quốc tế đã có mặt tại Việt Nam có thể đóng góp vào tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong những năm tới.

Thực tế cho thấy, những lĩnh vực tiềm năng như logistics, phát triển xanh, công nghệ cao... đang rất hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy vậy, việc tạo điều kiện về môi trường đầu tư của Việt Nam thì chắc chắn cần phải cải thiện thêm.

Theo đó, ông Alain Cany phản ánh về việc thi hành thuế doanh nghiệp tối thiểu toàn cầu. Cụ thể vào tháng 10/2021, G7, G20 và 136 quốc gia và vùng lãnh thổ đã nhất trí áp thuế thu nhập doanh nghiệp tối thiểu 15%. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn đa quốc gia đầu tư vào Việt nam cũng như các tập đoàn lớn của Việt Nam đầu tư ra nước ngoài rất quan tâm đến tác động của cuộc cách mạng thuế toàn cầu này.

"Liệu việc áp dụng thuế suất tối thiểu toàn cầu có dẫn đến việc giảm hoặc vô hiệu hóa các ưu đãi thuế mà các doanh nghiệp này đang hoặc sẽ được hưởng theo luật hiện hành hay không. Điều này cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp FDI tại Việt Nam vì ưu đãi thuế là một trong những yếu tố quan trọng để thu hút đầu tư", Chủ tịch EuroCham kiến nghị Chính phủ Việt Nam cần có giải pháp để bù đắp cho doanh nghiệp trong trường hợp các ưu đãi bị cắt giảm hoặc hết hiệu lực.

Đồng thời, ông Rohn Rockhold, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam, cho rằng yếu tố quan trọng nhất để tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi và để duy trì và phát triển chuỗi cung ứng sản xuất là môi trường pháp lý công bằng, minh bạch. Từ đó, có thể dự đoán và hợp lý hóa, coi trọng sự đổi mới, không chỉ để thu hút đầu tư mới mà còn để duy trì và tăng trưởng đầu tư đã có.

"Tính minh bạch và khả năng dự đoán cao hơn trong hệ thống thuế của Việt Nam sẽ củng cố môi trường đầu tư của Việt Nam, đặc biệt là tránh các phán quyết và đánh giá có hiệu lực hồi tố", ông Rohn Rockhold, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam nhấn mạnh.

Ngay sau khi Chính phủ đối thoại, ban hành Nghị quyết 128 NQ-CP quy định tạm thời "thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19" thì đơn hàng lại trở về Việt Nam, nhà đầu tư tin tưởng vào triển vọng phát triển. Nhiều nhà đầu tư chọn Việt Nam là điều đáng mừng. Để tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư, Bộ KH&ĐT đã có công văn gửi Bộ Y tế, Bộ Công an đề xuất cho phép chuyên gia nước ngoài tới Việt Nam một cách thuận lợi.

Ông Trần Quốc Phương

Chuyến thăm Nhật Bản của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam và cuộc gặp thượng đỉnh với Thủ tướng Nhật Bản Kishida đã diễn ra thành công với kết quả nổi bật nhất là hợp tác phục hồi kinh tế sau COVID-19 cũng như hợp tác trong phòng chống COVID-19. Điều này khẳng định sự nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư của Chính phủ Việt Nam để thu hút các công ty Nhật Bản. Đồng thời, phát triển các ngành công nghiệp, hợp tác chuyển đổi số, đa dạng chuỗi cung ứng và phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ của Việt Nam. Cải thiện môi trường liên quan đến đào tạo thực tập sinh kỹ thuật của Việt Nam.

Ông Inoue Soichi

Việt Nam cần có các chương trình đào tạo kỹ năng cụ thể cho từng ngành nghề, lĩnh vực công nghiệp kỹ thuật phụ trợ cụ thể thuộc các chuỗi giá trị trọng điểm và nằm trong chiến lược cụ thể thu hút các chuỗi FDI dịch chuyển. Cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, dựa trên các đánh giá khoa học và dự báo được về những thay đổi của thị trường lao động việc làm trong 5-10 năm tới.

Ông Phạm Tấn Công

Nhật Linh