Theo chị Đáng, chủ một cơ sở chăn nuôi lợn (Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc), từ đầu năm tới nay, chị đã phải ngừng toàn bộ hoạt động chăn nuôi của cơ sở vì không đủ kinh phí để duy trì đàn.

“Như đàn lợn trước, tiền đầu tư thức ăn chăn nuôi và con giống tốn rất nhiều nhưng sản phẩm bán ra không đủ bù lại chi phí đầu tư. Riêng tiền thức ăn chăn nuôi, đến nay tôi vẫn nợ người ta gần 100 triệu đồng. Trước tình hình này, tôi nghĩ tạm dừng không chăn nuôi sẽ tốt hơn”, chị Đáng tâm sự.

Bán thịt thu “tiền triệu”

Theo khảo sát hiện nay, giá lợn hơi bán ra ở mức rất thấp, từ 35.000 – 40.000 đồng/kg, thịt gà công nghiệp ở mức 40.000 – 50.000 đồng/kg, với giá bán này, người chăn nuôi sẽ không có lãi, thậm chí bị lỗ.

Được bán với giá thấp như vậy nhưng thịt nội cũng không thể cạnh tranh về giá so với thịt nhập khẩu. Theo số liệu thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan, tính đến giữa tháng Ba, cả nước đã nhập khẩu gần 7.800 tấn thịt lợn các loại, trị giá hơn 9,4 triệu USD, tăng 15,8% về lượng và 21,2% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái.

Đặc biệt, theo tính toán của Tổng cục Hải quan, tính bình quân, thịt lợn nhập khẩu vào Việt Nam có giá 1,2 USD/kg, tức khoảng 27.000 đồng/kg, trong đó phụ phẩm sau giết mổ là 0,89 USD/kg, tức khoảng 20.000 đồng/kg, thịt lợn tươi giá 1,87 USD/kg, tương đương 42.500 đồng/kg.

Từ đầu năm 2017 đến hết ngày 15/3, cả nước cũng đã nhập khẩu 22.500 tấn thịt gà các loại, trị giá 19,8 triệu USD. Như vậy, thịt gà nhập bình quân có giá khoảng 0,88 USD/kg, tương đương 20.000 đồng/kg, rẻ hơn gấp 2 – 3 lần thịt gà Việt Nam.

Trước thực trạng này, một số cơ sở chăn nuôi cho biết, dù họ đã chấp nhận ít lợi nhuận để hạ giá nhưng vẫn không thể cạnh tranh nổi. Nhiều hộ chăn nuôi đã lâm vào tình trạng thua lỗ do trước đó bỏ ra rất nhiều tiền để đầu tư vào con giống, thức ăn nhưng thành phẩm bán ra không đủ bù chi phí đầu tư.

Từ thực tế này, một câu hỏi đặt ra là tại sao thịt nhập khẩu lại rẻ hơn thịt trong nước. Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long nhận định, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng giá thực phẩm nhập thấp hơn giá nội địa là do chúng ta “dựa dẫm” quá nhiều vào thị trường không chắc chắn như Trung Quốc.

Có một thời gian, khi Trung Quốc đột ngột ngưng nhập thịt lợn từ Việt Nam khiến thịt lợn trong nước ế ẩm, mất giá, người nuôi treo chuồng. Được một thời gian, thị trường lại rơi vào tình trạng khan hiếm, trùng thời điểm thực phẩm ngoại tận dụng cơ hội tràn sang ồ ạt.

Thịt bán ra không đủ tiền trả nợ mua thức ăn chăn nuôi

“Tiền tỷ” mua thức ăn chăn nuôi

Dòng thực phẩm này được vận chuyển vào nước ta qua đường biển, lại không phải sản phẩm đắt tiền nên mức giá trên thị trường hiện nay rất thấp. Ông Long cho rằng cần phải thắt chặt kiểm tra qua hải quan đối với các thực phẩm nhập khẩu.

Cũng theo khuyến cáo của các chuyên gia, việc chủ động về nguồn thức ăn chăn nuôi góp phần làm giảm giá thành sản xuất, nâng cao sức cạnh tranh. Nhưng hiện nay, câu chuyện phụ thuộc thức ăn nhập khẩu của ngành chăn nuôi diễn ra nhiều năm chưa cho thấy dấu hiệu suy giảm.

Mới đây, Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương) dẫn số liệu thống kê từ Tổng cục Hải Quan Việt Nam cho biết, nhập khẩu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu trong tháng 3/2017 đạt 288 triệu USD, giảm 18,65% so với tháng trước nhưng tăng 10,11% so với cùng tháng năm 2016.

Tính chung, trong quý I/2017, Việt Nam đã chi gần 900 triệu USD nhập khẩu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu, tăng 33,36% so với cùng quý năm 2016.

Trong quý I/2017, so với cùng kỳ năm trước, nhập khẩu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu của Việt Nam từ một số thị trường có kim ngạch tăng trưởng mạnh, đứng đầu là Italia với hơn 21 triệu USD, tăng 572,06%; đứng thứ hai là Philippines với hơn 6 triệu USD, tăng 218,04%; Canada với hơn 6 triệu USD, tăng 164,74%; sau cùng là Chilê với gần 3 triệu USD, tăng 110,65%.

Trước đó, Báo cáo xuất nhập khẩu Việt Nam 2016 của Bộ Công Thương nhận định, hàng năm, Việt Nam phải nhập khẩu một lượng lớn thức ăn chăn nuôi do sản xuất trong nước chưa đáp ứng đủ nhu cầu.

Trong nhóm này, thức ăn gia súc và nguyên liệu có kim ngạch lớn nhất, khoảng 3,46 tỷ USD trong năm 2016, tăng 2,1% so với cùng kỳ. Nhập khẩu ngô đạt khoảng 1,67 tỷ USD, tăng 1,2%; đậu tương khoảng 661 triệu USD, giảm 13,6%.

Ông Nguyễn Trí Công, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai, cho rằng thời gian tới, Nhà nước cần quy hoạch, hình thành nên các cánh đồng mẫu lớn sản xuất cây bắp, có như vậy mới mở đường cho cơ giới hóa vào sản xuất.

Ngoài ra, chúng ta cần mạnh dạn áp dụng tiến bộ trồng cây biến đổi gen vào sản xuất. Bắp thường của ta hiện đạt năng suất cao lắm là 6 tấn/ha, nhưng bắp biến đổi gen có thể dễ dàng đạt năng suất hơn tám tấn.

“Nếu chúng ta làm chuyện này một cách đồng bộ, chắc chắn sẽ hạn chế tình trạng phụ thuộc quá nhiều vào nhập khẩu nguyên liệu như hiện nay”, ông Công cho biết.

Nhật Linh