Với địa hình phức tạp, giao thông còn nhiều khó khăn và trình độ dân trí ở một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn hạn chế, Quảng Nam từng đối diện với thách thức trong việc thu hẹp khoảng cách phát triển so với các vùng đồng bằng.

Vùng lõm" công nghệ cần được khơi thông

Thực tế cho thấy, việc ứng dụng CNTT trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của các HTX và trong đời sống hàng ngày của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Quảng Nam còn nhiều hạn chế. Cơ sở hạ tầng viễn thông ở một số khu vực chưa đồng bộ, tỷ lệ người dân tiếp cận và sử dụng internet còn thấp, và kỹ năng sử dụng CNTT của đa số người dân còn yếu. Điều này tạo ra những "điểm nghẽn" trong việc tiếp cận thông tin thị trường, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, quảng bá sản phẩm và kết nối với thế giới bên ngoài.

Tuy nhiên, ẩn sau những khó khăn đó là khát vọng vươn lên mạnh mẽ của người dân và các HTX. Họ nhận thức được tiềm năng to lớn mà CNTT có thể mang lại trong việc thay đổi cuộc sống, nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo tồn văn hóa truyền thống. Vấn đề là làm thế nào để "khơi thông" những "điểm nghẽn", đưa CNTT đến gần hơn với người dân và các HTX ở vùng cao Quảng Nam một cách hiệu quả và bền vững.

Để phá bỏ khoảng cách và và giúp mang tri thức, thị trường đến với vùng cao Quảng Nam, tỉnh và các ban ngành liên quan đã có những chương trình hỗ trợ người dân, HTX trong vấn đề này.

Cụ thể là nhằm nâng cao khả năng ứng dụng và sử dụng công nghệ thông tin hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư (Liên minh HTX Việt Nam) đã phối hợp với địa phương, Liên minh HTX tỉnh tổ chức các lớp đào tạo về ứng dụng CNTT cho người dân, HTX vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Ngoài ra, Liên minh HTX tỉnh đã phối hợp với Trung tâm KH-CN và kinh tế số (trực thuộc Viện Khoa học công nghệ và môi trường thuộc Liên minh HTX Việt Nam) tổ chức tập huấn cho giám đốc, phó giám đốc, kế toán, cán bộ HTX về chuyển đổi số.

Qua các lớp tập huấn, đào tạo này, thành viên, cán bộ HTX và cả người dân đã từng bước nắm được chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về chuyển đổi số; nhận thức đầy đủ về xu thế tất yếu, thách thức và cơ hội của chuyển đổi số; đồng thời hỗ trợ HTX xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm.

Nhiều HTX cũng được hướng dẫn các HTX phương thức bán hàng trực tuyến, bán hàng qua mạng xã hội; trang bị cách tạo nội dung tương tác, các kênh thương mại điện tử, trang bị kiến thức về xây dựng, phát triển thương hiệu, bán hàng trên các sàn thương mại điện tử… Những “trợ lực” này đã mang lại lợi ích to lớn cho các HTX ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Quảng Nam trên nhiều phương diện.

Đặc biệt, nhiều HTX tiếp cận thông tin về các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi thông qua internet giúp người dân và HTX áp dụng các phương pháp canh tác tiên tiến, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội trở thành kênh quảng bá và bán sản phẩm hiệu quả, giúp các HTX tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng ở khắp mọi nơi, giảm sự phụ thuộc vào các khâu trung gian và tăng lợi nhuận.

Trao cơ hội đổi đời cho người dân vùng cao

Không chỉ mang lại lợi ích cho các HTX, CNTT còn có vai trò quan trọng trong việc nâng cao đời sống của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Quảng Nam.

Tiêu biểu như HTX Nông nghiệp Ái Nghĩa (huyện Đại Lộc) đã nỗ lực số hóa dữ liệu, sử dụng internet để tra cứu thông tin về mùa vụ, thời tiết, sâu bệnh, giống cây trồng, vật nuôi. Sản phẩm “Gạo an toàn Ái Nghĩa”, "Bánh tráng Đại Lộc"của HTX cũng đã được trang bị tem, mã vạch truy xuất nguồn gốc. Ngoài ra, HTX đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến thương mại và tiêu thụ qua Facebook, Zalo, các sàn thương mại điện tử (Voso, Lazada, Shopee) cũng như sử dụng các ứng dụng giao hàng để tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Tại HTX nông nghiệp kinh doanh dịch vụ Cát Trắng (xã Tam Thanh, TP. Tam Kỳ), các thành viên đã xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu cho Làng nước mắm Bích Họa, tạo mã QR-code, mã Viettelpay phục vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Các thành viên cũng chú trọng thiết kế logo, nhãn hiệu và đăng ký nhãn hiệu. Nhờ đó, sản phẩm của HTX đã có mặt trên các sàn thương mại điện tử như Voso, Postmart, Lazada, Shopee và rộng đầu ra hơn.

Đối với HTX Best One Tam Kỳ, các thành viên sử dụng phương thức livestream để giới thiệu và bán các sản phẩm từ cây nhàu trên các nền tảng online, từ đó mở rộng thị trường và quảng bá sản phẩm hiệu quả.

Ngoài ra, nhiều HTX khác trong tỉnh cũng đang từng bước ứng dụng công nghệ thông tin vào các khâu quản lý, sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp và các sản phẩm OCOP. Việc sử dụng các nền tảng trực tuyến, mạng xã hội và sàn thương mại điện tử ngày càng trở nên phổ biến để quảng bá và mở rộng thị trường.

Vượt thách thức

Có thể thấy, khoa học công nghệ, đặc biệt là internet đã mở ra cánh cửa tiếp cận nguồn thông tin phong phú, giúp người dân, thành viên HTX nâng cao hiểu biết và đưa ra những quyết định đúng đắn trong sản xuất kinh doanh.

Để hiện thực hóa tiềm năng to lớn của CNTT trong việc phát triển kinh tế HTX và nâng cao đời sống người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Quảng Nam, nhiều HTX mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành của các ban ngành, đoàn thể để nâng cao năng lực cho HTX.

Như tại HTX Nông nghiệp Dịch vụ Đại Thạnh Phát, hiện HTX ứng dụng mã vạch, mã QR để truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm chè Bancha An Bằng. Nhưng để tiêu thụ thuận lợi hơn nữa, HTX mong muốn được hỗ trợ đào tạo về bán hàng online nhằm mở rộng đầu ra hơn nữa.

Hay HTX Nông nghiệp và Thương mại ứng dụng Công nghệ cao Tây Quảng Nam huyện Nam Giang, ngay ở tên gọi đã thể hiện sự chú trọng ứng dụng công nghệ cao trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Nhưng các thành viên vẫn mong muốn được hỗ trợ về mặt tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi để đầu tư công nghệ được toàn diện hơn, hiện đại hơn. Bởi theo các thành viên, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số là rất tốt nhưng đi đôi với đó là cần nguồn vốn tương xứng.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần có chính sách ưu tiên đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng viễn thông, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa, đảm bảo phủ sóng internet rộng khắp và chất lượng ổn định.

Theo các chuyên gia, để HTX và người dân tộc thiểu số, miền núi ở Quảng Nam ứng dụng khoa học công nghệ hiệu quả, cần xây dựng các trang web, ứng dụng, tài liệu hướng dẫn bằng tiếng địa phương, phù hợp với trình độ và nhu cầu của người dân. Ưu tiên các nội dung liên quan đến nông nghiệp, văn hóa.

Đi liền với đó là tỉnh cần tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp viễn thông, công nghệ thông tin đầu tư vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cung cấp các dịch vụ với chi phí hợp lý.

Việc ứng dụng CNTT không chỉ là một giải pháp kỹ thuật mà còn là một hành trình thay đổi nhận thức và tạo ra những cơ hội phát triển mới cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Quảng Nam. Đặc biệt, từ nền tảng của một số HTX đi đầu sẽ là cầu nối số góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, bảo tồn văn hóa và kiến tạo một tương lai tươi sáng hơn cho vùng đất giàu tiềm năng này.

Quang Am