Tại thị trường Hà Nội, dự tính từ ngày 30/11/2015 sẽ có thêm 59 cửa hàng kinh doanh xăng sinh học E5, tăng gần gấp đôi số cửa hàng so với con số 64 cửa hàng đang kinh doanh xăng E5 trên toàn thành phố hiện nay.

Tại Tp.HCM, ghi nhận mới nhất cho thấy số lượng cửa hàng bán xăng E5 lại giảm từ 50% xuống còn 30%. Do đó, để thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, đến cuối tháng 11/2015, phải có tối thiểu 50% cửa hàng phân phối xăng sinh học, Tp.HCM đang có chủ trương kêu gọi, khuyến khích 100% cửa hàng xăng dầu trên địa bàn thành phố bán xăng E5.

“Giờ G” đến muộn…

Còn tại Đà Nẵng, từ ngày 01/11, Tp.Đà Nẵng đồng loạt triển khai phân phối xăng sinh học E5 thay thế hoàn toàn xăng khoáng Mogas 92. Chính quyền thành phố cho biết sẽ tước giấy phép kinh doanh nếu doanh nghiệp không chấp hành. Thế nhưng, trên địa bàn Đà Nẵng mới chỉ có 7 trên tổng số 24 cửa hàng xăng dầu thuộc mạng lưới phân phối của Petrolimex triển khai bán xăng E5.

Riêng ở Cần Thơ, đến nay, các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu đã ngừng cung cấp xăng khoáng Ron 92 theo quyết định của UBND Tp.Cần Thơ. Thế nhưng tỷ lệ nơi bán xăng E5 chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng. Phần lớn người tiêu dùng vẫn còn e ngại sử dụng xăng E5 do chưa có đủ thông tin về chất lượng sản phẩm cũng như các lợi ích về môi trường của loại xăng này.

Có một điểm chung ở các địa phương hiện giờ là chính quyền tỏ ra quyết liệt nhưng người dân và doanh nghiệp xăng dầu vẫn chưa thực sự mặn mà với xăng E5. Duy chỉ có Quảng Ngãi, thủ phủ của xăng E5, từ 1/9/2015 đến nay đã có 150 cửa hàng, đại lý (đạt 100%) tham gia phân phối xăng E5 RON 92. Quảng Ngãi là tỉnh đầu tiên trong cả nước hoàn tất lộ trình phân phối xăng E5 RON 92 trên toàn hệ thống xăng dầu.

Nhận định sơ bộ của giới kinh doanh đầu mối xăng dầu cho rằng việc triển khai sản xuất, kinh doanh xăng E5 không hiệu quả do chi phí đầu tư hệ thống phối trộn xăng E5 lớn, các đại lý phải tốn thêm chi phí vệ sinh bồn bể.

Thực tế, trong kết luận tại cuộc họp kiểm điểm Lộ trình sản xuất, kinh doanh xăng E5 vào tháng 10/2015, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải thực hiện triển khai xăng E5 chưa được như mong đợi.

Đó là việc mở rộng mạng lưới phân phối và sản lượng tiêu thụ xăng E5 tại một số địa phương triển khai thí điểm còn thấp. Các trạm trộn, phối chế xăng E5 mặc dù đã được tăng cường đầu tư nhưng chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Để người dân tự giác dùng xăng E5 thì không thể chỉ chăm chăm chạy theo tuyên truyền khẩu hiệu.

Buộc xe công dùng xăng E5?

Không những vậy, dù nguồn cung xăng E5 có đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng nhưng sự kết nối, hợp tác giữa các đơn vị cung ứng, phối trộn và phân phối xăng E5 còn lỏng lẻo, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn cung.

Ngoài ra, cơ chế, chính sách về giá, tài chính, thuế để tạo thuận lợi cho sản xuất, phân phối xăng E5 chưa thật sự phù hợp. Các trạm trộn, phối chế xăng E5 mặc dù đã được tăng cường đầu tư nhưng chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Thực ra, các điểm tồn tại mấu chốt kể trên đã có từ khá lâu, được dư luận chỉ rõ rất nhiều lần nhưng việc tháo các nút thắt dường như rất chậm, thậm chí dậm chân tại chỗ ở nhiều địa phương. Còn bản thân các bộ, ngành, doanh nghiệp liên quan, dù chỉ đạo rất nhiều nhưng việc triển khai lại chưa như ý.

Đó là lý do vì sao các nhà máy sản xuất xăng E5 ở trong nước được đầu tư hàng nghìn tỷ đồng nhưng không hoạt động hết công sức hoặc “đắp chiếu” chờ thời, sản xuất cầm chừng.

Mặc dù có những chính sách ưu đãi nhưng ngay như các đơn vị kinh doanh xăng dầu cũng nói rằng nếu biện pháp thực hiện phân phối xăng sinh học chỉ dừng ở giải pháp khuyến khích thì chưa thể nói trước được điều gì.

Trong nhiều giải pháp để người tiêu dùng thực sự quan tâm đến xăng E5, đa phần các địa phương hiện nay thường làm là tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền để người dân hiểu rõ lợi ích, chất lượng của xăng E5. Đồng thời, đưa ra các biện pháp chế tài đối với các trường hợp không tham gia kinh doanh xăng E5…

Những giải pháp như vậy liệu đã thực sự hiệu quả, thay đổi nhận thức của người tiêu dùng? Và việc sử dụng xăng E5 ở bộ phận xe công của các cơ quan quản lý Nhà nước đã thực sự làm gương hay chưa?

Không thể không lưu ý một số đề xuất nên làm ngay, chẳng hạn như ý kiến mới đây của ông Lê Văn Khoa, Giám đốc Sở Công thương, kiến nghị UBND Tp.HCM bắt buộc các đơn vị sử dụng vốn ngân sách nhà nước phải sử dụng xăng E5 cho các phương tiện vận tải đường bộ thuộc cơ quan quản lý.

Hoặc vừa qua, có nhiều ý kiến đề xuất cần có cơ chế khuyến khích, thậm chí bắt buộc, các cơ quan nhà nước từ Trung ương đến địa phương có dùng vốn ngân sách phải sử dụng xăng E5 cho xe công vụ. Cùng đó, cần tạo quỹ khen thưởng từ nhà phân phối để khuyến khích các doanh nghiệp cũng như người lao động ở các cửa hàng xăng dầu đẩy mạnh bán xăng E5.

Những kiến nghị này có vẻ khả thi nhưng tại sao đến “giờ G” vẫn chưa có động thái gì mạnh hơn từ các địa phương ngoài việc kiến nghị hoặc dự kiến? Các địa phương thời gian qua thường nói đã sẵn sàng, tích cực cho tiêu thụ xăng E5, nhưng rốt cuộc thì người tiêu dùng vẫn chưa sẵn sàng.

Thế Vinh