Thông tin từ Hội thảo về phát triển kinh tế sáng tạo do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức sáng 12/3 cho thấy, top 10 nền kinh tế phát triển xuất khẩu hàng hóa sáng tạo hàng đầu bao gồm: Mỹ, Italia, Đức, Pháp, Anh, Hàn Quốc, Ba Lan, Thụy Sỹ, Hà Lan, Nhật Bản với tổng 176.704 triệu USD, chiếm 33,7% tổng xuất khẩu hàng hóa sáng tạo trên thế giới.

Trong khi đó, top 10 nền kinh tế đang phát triển xuất khẩu hàng hóa sáng tạo hàng đầu thế giới bao gồm: Trung Quốc, Hồng Kông, Việt Nam, Ấn Độ, Đài Loan, Malaysia, Thổ Nhĩ Kỳ, Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất, Thái Lan.

Xuất khẩu hàng hóa sáng tạo thế giới tăng từ 208 tỷ USD vào năm 2002 lên 524 tỷ USD vào năm 2020, trong đó châu Á là khu vực xuất khẩu lớn nhất từ năm 2007.

Đặc biệt, tỷ trọng hàng hóa sáng tạo có sự thay đổi đáng kể từ năm 2006 đến nay. Xuất khẩu đĩa CD, DVD, băng, báo và tài liệu in khác giảm đáng kể, trong khi xuất khẩu các phương tiện truyền thông và ghi âm trò chơi điện tử tăng mạnh. Tỷ trọng hàng hóa sáng tạo trong tổng hàng hóa xuất khẩu ở khu vực châu Á ngày một tăng lên, trong khi ở các khu vực khác như châu Âu, Bắc Mỹ, Mỹ Latinh có xu hướng giảm.

Các ngành kinh tế sáng tạo gồm có: thủ công mỹ nghệ, thời trang và thiết kế; nghệ thuật ẩm thực; nghệ thuật biểu diễn; nghệ thuật tạo hình; phim và truyền thông; công nghệ thông tin và kỹ thuật phần mềm; du lịch và di sản văn hóa; âm nhạc và giải trí; xuất bản và văn học; sáng tạo nội dung số; tiếp thị và quảng cáo số.

Trong đó, nhân tố hỗ trợ kinh tế sáng tạo tại Việt Nam là dân số trẻ, hiểu biết công nghệ; chính sách của Nhà nước tạo thuận lợi; các di sản văn hóa phong phú; quá trình số hóa diễn ra nhanh chóng và tăng cường hội nhập với kinh tế toàn cầu.

Để tạo đà cho sự phát triển kinh tế sáng tạo, Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách ưu đãi, cơ chế cấp vốn… Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Anh Dương - Trưởng ban Nghiên cứu tổng hợp của CIEM, vẫn còn nhiều vướng mắc trong thực hiện các dự án kinh tế sáng tạo tại Việt Nam.

Cụ thể, khảo sát tại một số địa phương như Phú Thọ, Sơn La, Phú Yên cho thấy, kinh tế sáng tạo còn là một nội dung rất mới và chưa được hiểu một cách nhất quán.

Để tận dụng được cơ hội, thúc đẩy kinh tế sáng tạo tại Việt Nam phát triển, các chuyên gia kinh tế cho rằng cần tham khảo kinh nghiệm các quốc gia phát triển. Ví dụ, tại Hàn Quốc – Top 10 nền kinh tế phát triển xuất khẩu hàng hóa sáng tạo hàng đầu thế giới, kinh tế sáng tạo được đặt làm chương trình Nghị sự chính sách lớn từ năm 2013. Chính phủ Hàn Quốc coi nền kinh tế sáng tạo là một chiến lược kinh tế mới, tạo ra các ngành công nghiệp và thị trường mới bằng cách tích hợp, điều chỉnh trí tưởng tượng và tính sáng tạo khoa học, công nghệ thông tin và truyền thông, tạo việc làm bền vững thông qua đẩy mạnh các ngành công nghiệp truyền thông. Nhờ đó, một số ngành công nghiệp sáng tạo tại Hàn Quốc có mức xuất khẩu cao, điển hình như Trò chơi có mức xuất khẩu 2,9 tỷ USD vào năm 2014.

Nguyễn Thảo