Trích xuất số liệu kể từ năm 2000, báo cáo của NCUSCR - Rhodium chỉ ra rằng, giới đầu tư Trung Quốc đã bơm hơn 15 tỷ USD vào Mỹ thông qua 171 thương vụ trong năm 2015, giúp tạo ra 13.000 việc làm cho người dân Mỹ, nâng tổng số cơ hội việc làm mới của 15 năm qua lên hơn 90.000.

Đổ bộ với tốc độ chóng mặt

Dữ liệu tổng hợp không chỉ giới hạn ở những nhà đầu tư Trung Quốc “100%”, mà mở rộng ra cả doanh nghiệp thành lập ở Mỹ có tối thiểu 10% sở hữu Trung Quốc, trừ đầu tư cá nhân nhỏ lẻ. Đối tượng thống kê là các dự án thành lập doanh nghiệp mới; xây dựng mới hoặc cải tạo sửa chữa lớn các công trình như nhà xưởng, kho tàng, văn phòng; thâu tóm tài sản và 10% cổ phần trở lên trong các công ty Mỹ.

Những khu vực nhận được sự quan tâm lớn nhất của nhà đầu tư Trung Quốc là New York, North Carolina, Virginia, Texas, Illinois và California. Mặc dù M&A vẫn là hình thức được ưa chuộng, nhưng xu hướng nổi lên trong thời gian gần đây là công ty mẹ ở Trung Quốc thành lập luôn công ty con với cơ sở hạ tầng sản xuất kinh doanh xây mới tại Mỹ, tuyển dụng lao động dài hạn. Chiến thuật này chiếm tới 1,8 tỷ USD đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ năm 2015, tăng 34% so với năm 2014.

Quý I/2016, nhà đầu tư Trung Quốc tiếp tục “ve vãn” doanh nghiệp Mỹ với tốc độ chóng mặt, như một cách để đa dạng hóa đầu tư nước ngoài, sau khi chứng kiến thị trường trong nước liên tục bất ổn kể từ tháng 8/2015 và lo ngại những biến động tiềm tàng của tỷ giá USD - Nhân dân tệ.

Kể cả khi không có những bom tấn như thương vụ Anbang Insurance mua hụt Starwood Hotels & Resorts Worldwide với giá 13,2 tỷ USD, thì năm 2016 vẫn có thể khép lại với tổng mức đầu tư ước tính 20 - 30 tỷ USD. Giờ thì đến lượt doanh nghiệp Mỹ nếm trải cảm giác bồn chồn của “chim sẻ”, khi “đại bàng” Trung Quốc luôn chầu chực xung quanh.

Mặc dù chiếm giữ hai vị trí hàng đầu của kinh tế thế giới, nhưng có một thực tế là Trung Quốc đầu tư vào Mỹ ít hơn nhiều so với các công ty đến từ Anh, Nhật Bản hay các nước phát triển khác. Chỉ có 1/8 trong tổng số 120 tỷ USD đầu tư nước ngoài năm 2015 của Trung Quốc tìm đến Mỹ, trong khi các công ty châu Âu và châu Á được săn lùng nhiều hơn.

Các công ty Trung Quốc được dự báo sẽ tiếp tục nâng tổng vốn đầu tư vào Mỹ

Mừng thì có mừng, lo vẫn cứ lo

Tuy nhiên, thực trạng này có thể thay đổi, bởi vốn từ Trung Quốc đang chảy ngày một “siết” hơn vào Mỹ, với mục tiêu chuyển hướng nền kinh tế sang công nghệ, dịch vụ và chi tiêu tiêu dùng, thay vì đầu tư vào các nước đang phát triển giàu tài nguyên như trước.

Báo cáo NCUSCR - Rhodium nhận định quá trình đổi mới liên tục mô hình tăng trưởng, tháo bỏ rào cản đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc, cộng với bản lĩnh đầu tư quốc tế được trui rèn của doanh nghiệp nước này, sẽ là nhân tố khuyến khích hàng trăm tỷ USD vươn xa ra ngoài biên giới quốc gia châu Á, trong vòng 10 năm tới. Nếu khép cửa với quan hệ thương mại tự do như những gì đã và đang tuyên bố trong quá trình tranh cử, các ứng viên tổng thống Mỹ có thể sẽ chặn đứng những cơ hội mà đầu tư nước ngoài mang tới cho cử tri của mình.

Mặc dù vậy, trước thực trạng Mỹ tiếp tục thâm hụt thương mại tới 365 tỷ USD với Trung Quốc trong năm 2015, nhiều chuyên gia không khỏi băn khoăn bởi doanh nghiệp Mỹ gặp đủ mọi khó khăn khi đầu tư vào nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Trung Quốc, trong khi thị trường Mỹ lại quá cởi mở cho các đối thủ cạnh tranh đến từ chiều ngược lại.

Quá trình đàm phán hiệp định đầu tư song phương giữa hai nước cũng đang rơi vào bế tắc, khi Trung Quốc vẫn muốn bảo hộ hàng loạt lĩnh vực trong nước.

Hùng Anh