Là một thành viên Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) – một thị trường rộng lớn hơn 600 triệu dân, tổng GDP năm 2014 đạt 2.505 tỉ USD… hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cơ hội vàng cho doanh nghiệp Việt và tiềm năng trở thành trung tâm sản xuất của Asean.

Phát huy thế mạnh

Về bản chất, AEC được hiểu như một khuôn khổ hội nhập kinh tế với mức độ sâu sắc hơn giữa các thành viên nên khi tham gia vào cộng đồng này, các doanh nghiệp sẽ có cơ hội tiếp cận thuận lợi hơn với các thị trường rộng lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Australia, Ấn Độ….

Tự do hóa dịch vụ trong AEC là cơ hội để các ngành dịch vụ của Việt Nam phát huy tiềm năng và lợi thế như kết cấu dân số trẻ và chi phí tiền lương thấp hơn. Đây chính là cơ hội để_Việt Nam_nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị thông qua việc trở thành một trung tâm toàn cầu về sản xuất các ngành hàng giá trị thấp.

Báo cáo mới nhất của Ngân hàng Thế giới phân tích: Việt Nam được đánh giá là vượt trội so với các nước trong khu vực nhờ lương lao động thấp, môi trường kinh doanh và hạ tầng cơ sở tốt. Bản báo cáo cũng khẳng định, chi phí lao động ở Việt Nam thấp hơn Trung Quốc và cơ sở hạ tầng được phát triển khá tốt, thuận lợi cho các nhà đầu tư… Thêm vào đó, thuế doanh nghiệp đã giảm xuống còn 22% và sẽ xuống còn 0-5% vào năm 2016, trong khi ở Trung Quốc vẫn duy trì ở mức 25%. Vì thế, sản xuất ở Việt Nam có thể mở rộng nhanh hơn đặc biệt là lĩnh vực sử dụng nhiều lao động.

Hiện nay, Trung Quốc không còn là lựa chọn hàng đầu của giới đầu tư bởi chi phí nhân công ở Trung Quốc đang gia tăng, hơn nữa, tiền lương cho các kỹ sư và đóng góp xã hội bắt buộc của giới chủ doanh nghiệp ở phía đông và phía tây Trung Quốc cao hơn so với các nước ASEAN.

Ngân hàng Thế giới nhận định, giới đầu tư có xu hướng chuyển sang ASEAN, trong đó Việt Nam là ứng cử viên sáng giá nhất.

Hiện, Việt Nam đã là một trung tâm gia công, sản xuất và chỉ đứng sau Singapore.Với tiềm năng tăng trưởng lớn, dân số trẻ và mức lương thấp hơn, Việt Nam sẽ được hưởng lợi từ quá trình phát triển cơ sở hạ tầng đi kèm với sự cạnh tranh giành vị thế ảnh hưởng tại khu vực.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của chuyên gia kinh tế, theo bà Phạm Chi Lan, để trở thành nước sản xuất trong khu vực, Việt Nam phải cạnh tranh với Thái Lan.

“Trong khi các ngành Việt Nam rất có thể chỉ làm được ở tầng tương đối thấp, thì các doanh nghiệp của các nước khác như Thái Lan chẳng hạn, sẽ bước hẳn lên. Với AEC, Thái Lan sẽ bước lên một tầng cao hơn trong chuỗi sản xuất của khu vực” bà Lan đánh giá.

Trước cảnh báo của chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú đưa ra một góc nhìn khác: “Ngày hôm nay, chúng ta không thua kém Thái Lan bao nhiêu, chúng ta cũng không thua kém Phillippines, Indonesia bao nhiêu. Nhìn vào những việc Việt Nam đã làm được, chúng ta tin tưởng với sự cố gắng của Đảng, của Nhà nước, của nhân dân, của doanh nghiệp, Việt Nam dứt khoát thành công và sẽ thành công trong công cuộc hội nhập AEC”.

Việt Nam cần tạo được môi trường đầu tư kinh doanh nuôi dưỡng doanh nghiệp, để doanh nghiệp có thể phát triển, cạnh tranh lớn mạnh.

Việt Nam đủ sức để bứt phá?

Việt Nam hiện đã là một trung tâm gia công, sản xuất và chỉ đứng sau Singapore.Với tiềm năng tăng trưởng lớn, dân số trẻ và mức lương thấp hơn, Việt Nam sẽ được hưởng lợi từ quá trình phát triển cơ sở hạ tầng đi kèm với sự cạnh tranh giành vị thế ảnh hưởng tại khu vực.

Tuy nhiên, để phát triển thế mạnh trong sản xuất của mình, Việt Nam sẽ cần đầu tư đáng kể để nâng cao năng lực của lĩnh vực công nghiệp phụ trợ quan trọng

Nhìn nhận vấn đề này, nhiều doanh nghiệp chia sẻ rằng hướng tới mục tiêu là nước sản xuất hàng đầu Asean, Việt Nam cần tạo được môi trường đầu tư kinh doanh nuôi dưỡng doanh nghiệp để doanh nghiệp có thể phát triển, cạnh tranh lớn mạnh, chứ không phải èo uột như hiện nay.

Để làm được điều này, doanh nghiệp cần có chính sách trong nước nuôi dưỡng để họ có thể cạnh tranh được, người làm chính sách là Nhà nước chứ không phải doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia kinh tế, để tăng cường tiếp cận nguồn vốn đầu tư, trở thành một trung tâm sản xuất, gia công toàn cầu và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị, về lâu về dài, Việt Nam cần tích cực sàng lọc danh mục các dự án FDI theo chiến lược, định hướng phát triển của chính phủ.

Ông Scott Corfe, Cố vấn kinh tế của ICAEW kiêm Phó Giám đốc Cebr, chia sẻ:“ASEAN đang chứng minh rằng thay vì tự làm hại mình bằng cách cạnh tranh lẫn nhau, các nền kinh tế có cơ cấu tương đồng có thể bù đắp lẫn nhau, hình thành nên các mạng lưới xuyên quốc gia. Mỗi nước có thể tập trung chuyên môn hóa đến mức tối đa, xây dựng các chuỗi cung ứng có phạm vi rộng khắp toàn khu vực Đông Á – và như vậy, các hoạt động khai thác, chế biến nguyên vật liệu, sản xuất phụ tùng, lắp ráp đều sẽ diễn ra ở những địa điểm khác nhau. Điều đó đồng nghĩa với việc các lợi ích tối đa từ thương mại sẽ được hiện thực hóa”.

Thanh Hoa