Theo thống kê của Tổng cục Du lịch Việt Nam, năm 2016, tổng_lượt khách quốc tế đến Việt Nam đạt hơn 10 triệu lượt, trong đó Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ và Đài Loan là 5 thị trường gửi khách lớn nhất.

Khách Trung Quốc đến Việt Nam năm 2016 đạt 2,7 triệu lượt, chiếm 27% tổng lượng khách quốc tế; Hàn Quốc đạt 1,5 triệu lượt, chiếm 15%; Nhật Bản là 740 nghìn lượt, chiếm 7,4%; Mỹ_hơn 550 nghìn lượt, chiếm 5;5% và Đài Loan (Trung Quốc) hơn 500 nghìn lượt, chiếm 5%.

Khách nhiều, tiền không!

Theo đặc thù của ngành du lịch, nếu trong mùa cao điểm, nhu cầu du lịch tăng cao, các công ty lữ hành sẽ gửi lượng khách rất đông mà không cần giảm giá tour đến mức thấp nhất.

Trái lại, khi vào mùa thấp điểm, các tour du lịch giá rẻ sẽ nở rộ, góp phần bổ sung một lượng khách nhất định cho ngành du lịch, đồng thời bảo đảm tăng thêm hiệu suất khai thác và duy trì ổn định các đường bay cho ngành hàng không, giúp giảm bớt khoảng cách khác biệt giữa mùa cao và thấp điểm trong ngành này. Chính điều này đã làm xuất hiện các chuyến bay charter, một hình thức vận chuyển trọn gói giữa các nhà tour với hãng hàng không nhằm tiết kiệm chi phí cho du khách.

Do đó, đối với khách du lịch, tour giá rẻ được hiểu nôm na là du khách mua sản phẩm du lịch gồm chi phí vé máy bay (tàu, thuyền, ô tô), phí visa, dịch vụ khách sạn và chương trình du lịch với mức giá thấp hơn nhiều so với mức chi phí thực tế mà doanh nghiệp phải chi trả.

Chính vì vậy, loại hình du lịch này thu hút khá đông lượng khách có thu nhập tầm trung, đặc biệt với những quốc gia ở khu vực Đông Nam Á như Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc).

Theo thống kê, năm 2016, tổng lượng du khách đến từ ba thị trường trên chiếm gần 50% lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam, trong đó, lượng khách đến từ Trung Quốc và Hàn Quốc đã chiếm tới 42%.

Bên cạnh đó, với những điểm đến được thiên nhiên ưu đãi cả về cảnh sắc, thời tiết, văn hóa, di sản và ẩm thực, tạo nên sức hút đặc biệt như Nha Trang, Đà Nẵng, Phú Quốc, cũng khiến cho lượng khách quốc tế tới Việt Nam trong năm 2016 theo hình thức du lịch giá rẻ gia tăng đáng kể.

Tuy nhiên, việc bùng nổ về lượng khách quốc tế, trong đó xuất hiện một lượng khách không nhỏ đi theo tour giá rẻ, thậm chí tour 0 đồng, khiến cho chính quyền địa phương, các nhà quản lý, doanh nghiệp quan ngại về chất lượng dịch vụ, đồng thời ảnh hưởng không nhỏ đến hình ảnh du lịch Việt Nam.

Từ giữa năm 2016 đến nay, khách Trung Quốc đi theo “tour 0 đồng” tăng mạnh ở Đà Nẵng, Tp.HCM và mới đây là Quảng Ninh. Có điều, dù lượng khách đến ngày càng tăng nhưng ngành du lịch địa phương hầu như không được hưởng lợi, bởi toàn bộ dịch vụ phục vụ số khách này đều do doanh nghiệp Trung Quốc “bao thầu”.

Các khách Trung Quốc đi du lịch theo những tour 0 đồng này thay vì được đưa đi tham quan lại được đưa tới những điểm bán hàng lưu niệm, phục vụ ăn uống với giá cắt cổ, thanh toán bằng đồng nhân dân tệ, khiến Nhà nước không thể thu thuế.

Đó là chưa kể nhiều trường hợp hướng dẫn viên lừa du khách mua vé tham quan đắt gấp 5 – 20 lần giá trị thực, hay nửa đêm, hướng dẫn viên đi gõ cửa từng phòng để xin xỏ, dọa dẫm khách, ép khách phải dùng dịch vụ để thu tiền chênh lệch. Luôn xảy ra tình trạng nhồi nhét khách trên xe, giảm suất ăn chính, ăn bớt tiền của du khách hay một số hướng dẫn viên còn tổ chức bán hàng lưu niệm ngay trên xe đã xảy ra.

Tuy nhiên, đi liền với đó là ý thức rất kém của các du khách. Hầu hết, khách du lịch đi theo tour giá rẻ hoặc 0 đồng đều không có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, họ thường vứt rác bừa bãi, đi vệ sinh không đúng theo quy định, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cảnh quan khu du lịch nói riêng và môi trường xung quanh nói chung.

Du lịch giá rẻ hay tour 0 đồng chính là sự cạnh tranh giữa các quốc gia, thành phố, công ty gom khách, công ty đón khách, hãng hàng không, sản phẩm tương đồng.

Giải pháp nào?

Theo các chuyên gia, trong thời đại cạnh tranh du lịch ngày càng khốc liệt như hiện nay, du lịch giá rẻ hay tour 0 đồng chính là sự cạnh tranh giữa các quốc gia, thành phố, công ty gom khách, công ty đón khách, hãng hàng không, sản phẩm tương đồng.

Theo PGs.Ts. Phạm Trung Lương, Nguyên Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu và phát triển Du lịch, để tour 0 đồng không làm méo mó hình ảnh du lịch Việt Nam, trước hết, phải quản lý tốt các công ty lữ hành, nghiêm cấm hành vi “mua đoàn” hoặc bán lại đầu khách cho hướng dẫn viên, nếu bị phát hiện sẽ tước giấy phép hành nghề hướng dẫn và giấy phép lữ hành quốc tế.

Đối với điểm mua sắm, cần được gắn biển đạt chuẩn, đảm bảo khách không mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng. Qua đó, nên thanh, kiểm tra thường xuyên, kết hợp với những đánh giá và khiếu nại của du khách để đảm bảo khách quan đối với việc thẩm định chất lượng dịch vụ định kỳ, làm căn cứ cho việc xếp hạng thường niên.

Cùng với đó, thành lập đội phản ứng nhanh với số điện thoại đường dây nóng bằng các ngôn ngữ Trung, Hàn, Anh, Nhật, Nga; số điện thoại đường dây nóng nên công khai ở khắp nơi từ khách sạn, sân bay tới các khu tuyến điểm du lịch, xe vận chuyển nhằm đảm bảo cho du khách dễ dàng phản ánh, khiếu kiện.

Theo Tổng Cục Du lịch Việt Nam, ngành du lịch Việt Nam so với các nước trong khu vực tuy giàu tài nguyên nhưng điều kiện cứng và mềm như cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch, chính sách visa… không có ưu thế cạnh tranh nổi bật. Vì vậy, ngành du lịch nước ta cần điều chỉnh và xây dựng các biện pháp quản lý để mang lại lợi ích tốt nhất cho người dân, cho quốc gia.

Như Yến