Trên Twitter của mình, ông Trump cho rằng mức thuế 25% đối với dòng xe bán tải và xe tải thương mại nhập khẩu từ các thị trường bên ngoài Bắc Mỹ trong những năm 1960 đã thúc đẩy hoạt động sản xuất xe hơi của Mỹ suốt một thời gian dài.

Đó là cơ sở để Tổng thống Mỹ tin rằng nếu tiếp tục mở rộng chính sách này, sẽ ngày càng nhiều ôtô được sản xuất trong nước và “GM sẽ không đóng cửa nhà máy ở Ohio, Michigan và Maryland nữa”.

Học tập kinh nghiệm quá khứ

Mỹ hiện đang áp thuế 2,5% đối với xe nhập khẩu và xe thể thao đa dụng (SUV) từ các thị trường bên ngoài Bắc Mỹ và Hàn Quốc. Hiệp định thương mại Bắc Mỹ mới (trước kia là NAFTA) cũng miễn thuế cho 2,6 triệu chiếc SUV và xe chở khách đầu tiên xuất xưởng ở Mexico và Canada.

GM không đưa ra bình luận trực tiếp nào về phát ngôn của ông Trump, song khẳng định cam kết vẫn đầu tư vào Mỹ. Trước đó, vào hôm 26/11, tập đoàn này bất ngờ công bố kế hoạch đóng cửa 5 nhà máy ở Bắc Mỹ, cắt giảm 14.000 việc làm và ngừng sản xuất 6 loại xe chở khách ế ẩm ở Bắc Mỹ (nhưng không chuyển dây chuyển sản xuất sang các thị trường khác).

Quyết định đóng cửa nhà máy và thu gọn cơ cấu nhân sự của GM không chỉ khiến giới kinh doanh ngỡ ngàng, mà nhiều chính trị gia còn phải lên tiếng. Thủ tướng Canada Justin Trudeau tuyên bố “sẽ làm tất cả những gì có thể để giúp đỡ các gia đình bị ảnh hưởng. Hôm qua, tôi đã nói chuyện với Mary Barra của GM để bày tỏ sự thất vọng sâu sắc đối với kế hoạch đóng cửa nhà máy”.

Việc đóng cửa nhà máy và cắt giảm nhân sự của GM diễn ra chủ yếu ở những dây chuyền sản xuất ôtô truyền thống. Song song với đó, tập đoàn này vẫn tích cực thuê tuyển những người có chuyên môn thiết kế xe điện, hoặc kỹ sư phần mềm cho GM Cruise LLC - công ty con tại San Francisco chuyên phát triển dòng xe tự lái.

Thực ra, ý định tăng thuế ôtô nhập khẩu đã được chính quyền Mỹ cân nhắc từ vài tháng qua. Bộ Thương mại Mỹ đã báo cáo Nhà Trắng về kết quả nghiên cứu liệu có nên đánh thuế 25% đối với ôtô và linh kiện nhập khẩu vì lý do an ninh quốc gia hay không. Một số nhà sản xuất ôtô lo ngại quyết định của GM có thể khiến ông Trump có thêm động lực để triển khai việc tăng thuế nhanh hơn dự kiến.

Thị trường lại dậy sóng

Viễn cảnh bị đánh thuế 25%, dù chưa biết có trở thành sự thật hay không, đã gây hoang mang cho ngành sản xuất ôtô, buộc các hãng sản xuất trong và ngoài nước Mỹ phải tích cực vận động hành lang để ngăn chặn chính sách này từ trong trứng nước, kèm theo cảnh báo rằng nếu áp thuế mới với cả xe nhập khẩu từ EU và Nhật Bản nữa thì sẽ làm tăng đáng kể giá bán của nhiều loại xe trên thị trường.

Trước đây Nhà Trắng từng cam kết sẽ tạm thời không đánh thuế ôtô của EU hoặc Nhật Bản với lý do an ninh quốc gia chừng nào vẫn còn đạt được tiến bộ trong các cuộc đàm phán thương mại. Ông Trump muốn EU và Nhật Bản mua thêm xe hơi sản xuất tại Mỹ và nhượng bộ thêm một số vấn đề khác, như yêu cầu EU giảm thuế so với thuế suất 10% hiện nay đối với xe nhập khẩu và cắt bớt các hàng rào phi thuế quan.

Ngoài việc dọa đánh thuế, ông Trump cũng chỉ trích gay gắt GM vì vẫn duy trì hoạt động sản xuất ôtô tại Trung Quốc. Hồi đầu năm nay, Mỹ đã tăng thuế 25% đối với xe “Made in China” và Trung Quốc ngay lập tức trả đũa.

Trung Quốc đang áp thuế 40% đối với ôtô Mỹ, trong khi chiều ngược lại là Mỹ đánh thuế 27,5%. Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer tuyên bố “sẽ sử dụng tất cả các công cụ hiện có để bảo đảm cân bằng thuế suất đối với xe hơi”.

Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, việc Mỹ tiếp tục tăng thuế ôtô và phụ tùng do Trung Quốc sản xuất sẽ không phát huy nhiều hiệu quả, bởi mỗi năm số lượng xe hơi xuất khẩu trực tiếp từ Trung Quốc sang Mỹ là tương đối nhỏ.

Hải Châu