Tính đến năm 2014, có 63 DN/16 ngành hàng, dịch vụ đến từ các lĩnh vực: Cơ khí-máy móc- thiết bị; Dệt may- Da giầy; Đồ trang sức- Kim hoàn- Đá quý; Dược phẩm- Hóa mỹ phẩm; Năng lượng- Khoáng sản; Nhựa- Cao su- Hóa chất… đủ tiêu chuẩn gắn mác THQG.Trung bình, mỗi ngành hàng chỉ có khoảng 4 DN đủ sức đại diện.

Chưa đến 0,1% DN gắn mác THQG

Từ năm 2008 đến năm 2014, số doanh nghiệp đạt dủ các tiêu chuẩn tăng qua từng lần bình xét hai năm một. Năm 2008: 30 DN; năm 2010: 43 DN, tăng 143%; năm 2012: 54 DN, tăng 180%; năm 2014: 63 DN, tăng 210%. Và đến lần bình chọn chuẩn bị diễn ra trong năm 2016, chắc chắn số lượng các DN được vinh danh sẽ còn tăng lên nữa. Tuy vậy, đây vẫn là những kết quả cần suy ngẫm thêm.

Trước trăn trở của Thời báo Kinh Doanh liệu có hay không trường hợp THQG chỉ được “chơi” loanh quanh giữa một nhóm DN ở đây là những “học sinh giỏi” hàng năm cứ được trao đi trao lại mà không có thêm những DN tiềm năng nào khác, không được phát hiện và tôn vinh kịp thời hay khuyến khích mở rộng phạm vi tìm kiếm ngoài những tên tuổi, tập đoàn đã có thương hiệu và sản phẩm chất lượng, ông Đỗ Thắng Hải, Thứ trưởng Bộ Công Thương, Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng THQG Việt Nam khẳng định rõ ràng không có chuyện đó.

“Chương trình chọn những doanh nghiệp có sản phẩm đạt được các tiêu chí rất khắt khe, phải thể hiện được các yếu tố: Chất lượng- Đổi mới, Sáng tạo- Năng lực tiên phong. Bản thân Chương trình cũng phải tham khảo chặt chẽ các ý kiến chuyên gia quốc tế, từng thành viên Hội đồng thương hiệu quốc gia để thống nhất hệ thống tiêu chí và chấm điểm cẩn thận từng yếu tố một. Mỗi ngành hàng ngoài các tiêu chí chung thì đều có các tiêu chí riêng được xây dựng bởi đội ngũ chuyên gia, tư vấn của từng ngành hàng cụ thể”, ông nói.

Ngoài ra, ông Hải khẳng định tiêu chí của chương trình là hướng tới các sản phẩm chứ không phải chỉ là vấn đề doanh nghiệp. Số lượng các DN có thể tăng không nhiều, nhưng số lượng hàng hóa và dịch vụ thuộc các doanh nghiệp cung ứng ra thị trường đạt tiêu chuẩn cao thì tăng lên rất nhiều.

Tuy vậy, do tổng kết của Chương trình không chỉ rõ cụ thể số lượng sản phẩm hàng hóa và dịch vụ nên số lượng DN vẫn là một chỉ số mà độc giả “bám víu” vào. Và cứ với tốc độ tăng như trên, cảm giác “sốt ruột” là không thể tránh khỏi.

Chưa kể Việt Nam hiện nay có tới hơn 600.000 DN, mà chỉ có 63/600.000 DN, chiếm tỷ lệ 0,000105% đạt tiêu chuẩn THQG thì đây là điều đáng để xem xét.

Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp khó khăn khi tham gia vào “cuộc chơi” thương hiệu quốc gia

Cơ hội nào cho các DN nhỏ?

Ông Đỗ Kim Lang- Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại – lý giải: Tuy có hơn nửa triệu DN nhưng chiếm tới hơn 90% số đó là những DNVVN. Và đa phần các DN vẫn chưa có ý thức đúng đắn cũng như quyết tâm để xây dựng, bảo vệ và phát triển thương hiệu. Hơn nữa, Chương trình THQG là chương trình tình nguyện tham gia, không ép buộc nên có thể nhiều DN có sản phẩm tốt, thương hiệu mạnh nhưng không tham gia thì cũng không được gắn mác THQG.

Chia sẻ ý kiến với ông Lang, ông Hải bổ sung rằng sự nhận thức trong phát triển thương hiệu, sản phẩm của từng DN là yếu tố cực kì quan trọng, các DN không thể cái gì cũng muốn nhưng không chịu đầu tư. Ngoài ra, Chương trình THQG không phải là một giải thưởng, và mọi chuyện “không chỉ đến đây là hết”.

Cũng có những DN đến lần thứ hai, lần thứ ba được bình xét thì không còn đảm bảo được những tiêu chí của chương trình nữa nên sẽ phải “dừng cuộc chơi”. Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải khẳng định: “Được gắn mác THQG chỉ là bước đầu. Chính phủ không thể làm thay cho DN”.

PGs.Ts Nguyễn Quốc Thịnh, Trường Đại học Thương mại, thành viên Ban cố vấn Chương trình THQG, cho rằng đối với các DN nhỏ muốn xây dựng thương hiệu sản phẩm thì tiền tuy quan trọng nhưng không phải là tất cả.

“Yếu tố quyết định là nhận thức và quyết tâm của đội ngũ lãnh đạo doanh nghiệp. Chỉ khi nào doanh nghiệp thấy đây là giải pháp sống còn thì mới triển khai những bước tiếp theo như hoạch định chiến lược, khách hàng mục tiêu, thị trường mục tiêu”, ông Thịnh khẳng định.

Tuy vậy, ông Đỗ Kim Lang cũng thừa nhận là hiện nay, các DN nhỏ đang gặp rất nhiều khó khăn trong xây dựng và phát triển thương hiệu DN và sản phẩm. Ông cho rằng với những DN nhận được sự hỗ trợ của Chương trình thì cũng mất từ 5-7 năm mới có thể tạm ổn.

Câu hỏi đặt ra là với những DN này thì có thể làm được gì, hưởng lợi gì từ Chương trình hay tham gia vào chuỗi cung ứng như thế nào?

Ông Đỗ Thắng Hải nhận định những DN đã được gắn mác THQG sẽ được coi như là lực lượng nòng cốt trong xuất khẩu hàng hóa mang thương hiệu Việt Nam, quảng bá cho các giá trị sản phẩm hàng hóa Việt Nam. Các DN nhỏ có thể phát triển xoay quanh những “hành tinh lớn” này bằng cách tăng cường cung ứng hàng hóa sản phẩm hỗ trợ, phụ trợ, dịch vụ theo kèm...

Phương Nguyên