Ngày 06/11/2017, Diễn đàn Thanh toán điện tử Việt Nam 2017 (VEPF) chính thức diễn ra tại Hà Nội với chủ đề bao trùm là “Mobile Payment – nhân tố thúc đẩy nền kinh tế không tiền mặt”. 

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Kim Anh cho biết, trong khoảng 10 năm trở lại đây, sự xuất hiện của điện thoại thông minh (smart phone) đã thay đổi cách con người giao tiếp và tương tác, kéo theo sự thay đổi trong kênh phân phối, mạng lưới bán hàng và cách thiết kế sản phẩm dịch vụ của các ngân hàng.
Thị trường đầy tiềm năng

Thống kê cho thấy, hiện nay Việt Nam có 140 thuê bao di động/100 dân, gần 60 triệu thuê bao 3G, 4G với 99% số quận huyện trên toàn quốc đã được phủ sóng 4G. Số thuê bao di động băng rộng SmartPhone dự kiến sẽ tiếp tục tăng lên 80 triệu vào năm 2020. 

Các chuyên gia khẳng định đây là điều kiện lý tưởng để thúc đẩy thanh toán di động, cũng như các dịch vụ tài chính và thương mại điện tử khác đến tất cả các vùng miền, đem lại lợi ích cho doanh nghiệp và tất cả các nhóm dân cư ở Việt Nam, thay đổi triệt để thói quen dùng tiền mặt như hiện tại.

Số liệu từ NHNN cho biết, hiện Việt Nam có 41 ngân hàng thương mại triển khai cung ứng dịch vụ thanh toán qua điện thoại di động với số lượng, giá trị giao dịch tăng trưởng nhanh. 

Trong 9 tháng đầu năm 2017, số lượng giao dịch thanh toán qua điện thoại di động đạt trên 90 triệu giao dịch, với giá trị giao dịch đạt trên 423.000 tỷ đồng. Tỷ lệ tiền mặt trong tổng phương tiện thanh toán tiếp tục có xu hướng giảm, từ 14,02% năm 2010 xuống còn 11,45% vào tháng 8/2017.

Đối thoại tại diễn đàn, tỉ phú Jack Ma- ông chủ Alibaba – chia sẻ kinh nghiệm phát triển thương mại điện tử, thanh toán điện tử trên thiết bị di động ở Trung Quốc (qua ứng dụng Alipay) và câu chuyện toàn cầu hoá của Alibaba.

Ông cho hay, trước đây người Trung Quốc cũng thích tiền mặt. Tuy nhiên, thói quen này đã thay đổi, hiện nay có 600 triệu người Trung Quốc sử dụng thanh toán điện tử. Riêng Alibaba có giá trị thị trường lên tới hơn 470 tỷ USD và lọt vào top những công ty thương mại điện tử lớn nhất thế giới trong lĩnh vực bán lẻ nói chung và thương mại điện tử nói riêng.

Với câu chuyện thanh toán điện tử ở Việt Nam, ông Chủ tịch Alibaba đánh giá, Việt Nam là miền đất còn nhiều cơ hội. Mục tiêu phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2016-2020, 30% dân số tham gia mua sắm trực tuyến, giá trị mua hàng trực tuyến đạt trung bình 350 USD/người/năm là đầy thách thức. 

Do vậy để đạt được cần có chính sách đẩy mạnh các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. “Điều này cũng góp phần giảm chi phí giao dịch cho doanh nghiệp, giảm tham nhũng”, ông Jack Ma khẳng định.

Hiện ở Việt Nam có 50% dân số sử dụng điện thoại thông minh, tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử đạt 25-35%, chỉ tính riêng trong năm 2016, thương mại điện tử của Việt Nam đạt 5 tỷ USD.

Hoàn thiện hành lang pháp lý 

Phát biểu tại diễn đàn, hầu hết các đại biểu đều tin rằng thanh toán di động sẽ nhanh chóng bùng nổ và phổ cập ở Việt Nam như đã làm được với điện thoại di động hơn 10 năm trước. 

Đây cũng là mục tiêu quan trọng của Chính phủ, mong muốn làm bùng nổ và phổ cập thanh toán di động, góp phần đưa tỷ trọng tiền mặt trên tổng phương diện thanh toán ở mức thấp hơn 10% vào năm 2020.

Tuy nhiên, ông Cấn Văn Lực, Giám đốc Trường Đào tạo BIDV, khẳng định, ở Việt Nam, hình thức thanh toán di động đang trong giai đoạn sơ khai với rất nhiều tiềm năng do vậy vẫn cần được định hướng, để phát triển thay thế thói quen sử dụng tiền mặt lâu nay.

Bên cạnh đó, theo các chuyên gia, còn nhiều vấn đề về bảo mật khiến người tiêu dùng chưa thật sự tin tưởng để thay đổi từ dùng tiền mặt sang thanh toán điện tử. 

Ông Eric Jing – CEO Ant Financial Services cho rằng tính bảo mật là yếu tố quan trong nhất trong việc xây dựng, phát triển hệ thống, dịch vụ, kể cả khi dịch vụ đã phát triển ở mức cao hơn thì bảo mật, an toàn vẫn là nhân tố hàng đầu. Trong bối cảnh mới với sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo thì cũng cần ứng dụng ngay vào nền tảng phát triển dịch vụ để người tiêu dùng được hưởng lợi.

Theo ông Eric, môi trường chính sách hỗ trợ từ cơ quan quản lý là điều rất cần thiết. Hiện ở Việt Nam có 50% dân số sử dụng điện thoại thông minh, tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử đạt 25-35%, chỉ tính riêng trong năm 2016, thương mại điện tử của Việt Nam đạt 5 tỷ USD. “Mức tăng này tương đương với khu vực”, ông Eric nhận định.

Chia sẻ kinh nghiệm làm thế nào để tăng niềm tin của người dùng đối với thanh toán điện tử, tỉ phú Jack Ma nói: “Alibaba cam kết nếu các bạn mất tiền, tôi sẽ đền. Nếu bạn mất 1 USD, tôi sẽ đền 1 USD, mất 1 triệu USD, tôi sẽ đền 1 triệu USD. Nếu thanh toán điện tử thì là 1 USD nhưng nếu COD thì là 50 USD. Ở Việt Nam, chúng tôi nghĩ mọi việc đều đang rất khả quan, hứa hẹn, nên cần động viên để các doanh nghiệp làm được”.
 

Huyền Anh