Tính đến hết tháng 7/2019, Sơn La thành lập mới được 33 HTX (trong đó 20 HTX cây ăn quả, 2 HTX thương mại dịch vụ - du lịch, 2 HTX xây dựng; 9 HTX nông nghiệp khác; 74/85 HTX chuyển đổi theo Luật HTX 2012. Các HTX đều hoạt động tốt theo Luật HTX 2012, trong đó bảo toàn ổn định về vốn, tăng thu nhập cho thành viên và người lao động bảo đảm năm sau cao hơn năm trước.

Bà đỡ cho thành viên

Sơn La hiện có 588 HTX (480 HTX nông nghiệp, chiếm 81,6% tổng số HTX trên địa bàn), tăng 486 HTX so với năm 2002, 4 Liên hiệp HTX, tất cả đều hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Tổng số thành viên HTX là 29.089 thành viên.

Nhờ phát triển HTX, Liên hiệp HTX nông nghiệp đã góp phần khai thác được tiềm năng, lợi thế về điều kiện tự nhiên của tỉnh trong phát triển nông nghiệp. Đến nay, trên địa bàn tỉnh Sơn La có 5.154 ha chè; 17.749 ha cà phê; 9.039 ha cao su; 62.734 ha cây ăn quả, đã đưa tỉnh từ có không nhiều về diện tích cây ăn quả, lên tỉnh có diện tích cây ăn quả lớn nhất các tỉnh miền Bắc.

Chủ tịch Liên minh HTX Sơn La - ông Nguyễn Thế Phương, cho biết HTX, Liên hiệp HTX của tỉnh phát triển mạnh về số lượng, nhất là giai đoạn 2016 - 2018 là do Đảng bộ, chính quyền tỉnh, Liên minh HTX Việt Nam cũng như Liên minh HTX tỉnh Sơn La đã tạo điều kiện thuận lợi để giúp các HTX giữ vai trò quan trọng trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Các HTX cũng làm tốt dịch vụ phục vụ thành viên, là đầu mối liên kết các hộ gia đình, tạo điều kiện cho các hộ thành viên HTX được sử dụng sản phẩm và dịch vụ chung một cách tốt nhất; giải quyết việc làm, ổn định đời sống cho người dân nông thôn, góp phần xây dựng nông thôn mới. Hỗ trợ kinh tế hộ phát triển, giúp các hộ những việc mà kinh tế hộ riêng lẻ không làm được; tạo điều kiện cho kinh tế hộ trong tổ chức sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, sử dụng dịch vụ, tiếp cận thị trường...

Hoạt động của các HTX ngày càng khẳng định được vai trò, vị thế và sự đóng góp vào kết cấu hạ tầng nông thôn, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ trong sản xuất; tạo cầu nối cho sự trao đổi hàng hóa giữa công nghiệp và nông nghiệp, giữa thành thị và nông thôn, thúc đẩy quá trình chuyển đổi cơ cấu lao động.

Các HTX nông nghiệp đã tiếp cận được nhiều chính sách của Trung ương, của tỉnh hỗ trợ để phát triển từ kinh tế nhỏ lẻ, hiệu quả thấp chuyển sang kinh tế tập thể, HTX; giúp và kiểm soát các hộ thành viên thực hiện quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, là nhân tố hết sức quan trọng để hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm.

Nhiều đóng góp cho địa phương

Theo Phó chủ tịch UBND tỉnh Sơn La - ông Lò Minh Hùng, số lượng HTX tăng mạnh trong những năm qua trên địa bàn tỉnh đã góp phần đa dạng ngành nghề, quy mô, trình độ sản xuất. Hiệu quả hoạt động được nâng lên, tạo việc làm và nâng cao thu nhập, phát huy được tiềm năng và thế mạnh ở địa phương, có đóng góp cho ngân sách nhà nước.

Mặc dù hoạt động của các HTX trên địa bàn tỉnh thời gian qua đạt được nhiều kết quả khả quan, xong lãnh đạo tỉnh Sơn La cũng xác định một số HTX hoạt động còn chưa đạt hiệu quả như mong đợi. Các HTX chưa thật chủ động thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình mới. Cấp uỷ đảng, chính quyền một số địa phương và ngành liên quan chưa quan tâm đúng mức trong việc lãnh đạo, chỉ đạo, đề ra định hướng, cơ chế chính sách và tập trung chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh tổ chức lại, đăng ký lại, chuyển đổi mô hình HTX. Công tác phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước chưa chặt chẽ, cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện cơ chế, chính sách đối với HTX chưa được chú trọng...

Điều này đã dẫn đến hệ quả là quy mô diện tích của một số HTX nông nghiệp tuy tăng mạnh, nhưng vẫn còn nhỏ bé. Việc liên kết với các doanh nghiệp, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm cho các HTX còn nhiều lúng túng. Nguồn vốn để hoạt động kinh doanh còn thiếu; việc tiếp cận các nguồn vốn còn nhiều khó khăn trong thủ tục hành chính.

Trước thực trạng này, ông Lò Minh Hùng kiến nghị: “Liên minh HTX Việt Nam tiếp tục hỗ trợ các tỉnh về xây dựng mô hình HTX theo chuỗi giá trị; tổ chức hội thảo, hội chợ giúp các HTX mở rộng liên kết và thị trường tiêu thụ sản phẩm. Bố trí ngân sách, cấp bổ sung vốn điều lệ cho Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX bảo đảm hoạt động tự chủ, độc lập và hiệu quả. Chính phủ quan tâm kiện toàn bộ máy tổ chức cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế tập thể từ Trung ương đến địa phương; tiếp tục củng cố hệ thống Liên minh HTX nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động”.

Phạm Duy