Theo Sở Công Thương Tp.HCM, sau hơn 3 tuần thực hiện (từ ngày 31/7), dù có nhiều biện pháp siết chặt nguồn thịt lợn bằng việc triển khai chương trình kiểm tra cao điểm để kiểm soát và truy xuất nguồn gốc (từ 12/8 đến 22/8), nhưng mới chỉ dừng lại ở hình thức lập biên bản nhắc nhở, khiến nhiều chủ kinh doanh thịt lợn “chây ỳ” trong việc thực hiện.

Không gắn vòng cấm kinh doanh

Thống kê cho thấy, tỷ lệ thịt lợn đeo vòng nhận diện khi về Tp.HCM vẫn khá thấp. Đến nay, chỉ có nguồn thịt lợn từ Đồng Nai được kiểm soát tốt, với khoảng 70 - 80% lợn có đeo vòng nhận diện và có thông tin. Hiện mỗi ngày có trên dưới 8.500 con lợn được đưa vào hai chợ đầu mối Bình Điền và Hóc Môn.

Tại Long An, mỗi ngày số lượng lợn từ các lò mổ chuyển về Tp.HCM tiêu thụ khoảng 2.000 - 2.500 con. Theo ghi nhận, phần lớn số lượng lợn được chuyển vào chợ đầu mối Bình Điền và tỷ lệ lợn có đeo vòng nhận diện truy xuất rất thấp.

Bà Đinh Thị Phương Khanh - Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Long An, lý giải: “Do chế tài chưa đủ mạnh, lợn chưa đeo vòng nhận diện vào Tp.HCM khi bị phát hiện chỉ bị lập biên bản, nhắc nhở nên chưa đủ sức răn đe. Một số ít người thực hiện tốt đang chịu thiệt với phần lớn đối tượng chưa thực hiện nghiêm”.

Chưa kể, “số lượng lợn từ Long An đi Tp.HCM không hẳn là chỉ nuôi ở Long An mà còn nuôi ở Đồng Nai, rồi chuyển tới các lò mổ ở Long An để giết mổ. Vì vậy, cần phải có sự thực hiện nghiêm túc từ các trang trại chăn nuôi ở Đồng Nai”, bà Khanh cho hay.

Trước thực trạng trên, ông Nguyễn Ngọc Hòa - Phó Giám đốc Sở Công Thương Tp.HCM, cho biết Sở đã kiến nghị UBND thành phố thực hiện chế tài mạnh để kiểm soát nguồn thịt lợn. Cụ thể, thịt lợn không gắn vòng nhận diện sẽ không được kinh doanh tại các chợ đầu mối ở Tp.HCM.

“Quy định, quy chế, cơ sở pháp lý cho việc cấm thịt lợn không nguồn gốc vào chợ đầu mối đã đầy đủ. Thời gian tới, các chế tài mạnh sẽ được áp dụng để xử lý nghiêm thịt lợn không được gắn vòng nhận diện, nhằm tạo sự công bằng cho những người thực hiện nghiêm túc”, ông Hòa nhấn mạnh.

Tỷ lệ thịt lợn được đeo vòng truy xuất nguồn gốc vào Tp.HCM vẫn khá thấp

Bên cạnh việc siết mạnh chế tài, để giải quyết tình trạng “chây ỳ” hiện tại, theo các chuyên gia, các tỉnh (có thịt lợn vào Tp.HCM) cần đẩy mạnh vận động các hộ chăn nuôi tự giác gắn vòng nhận diện truy xuất nguồn gốc cho lợn. Đồng thời, tăng cường sự phối hợp đồng bộ giữa Tp.HCM và các tỉnh trong lộ trình thực hiện.

Bản thân người tiêu dùng cũng cần tự nâng cao ý thức, thực hiện quyền của mình khi mua hàng. Bởi theo ông Đào Hà Trung - Chủ tịch Hội Công nghệ cao Tp.HCM, qua một thời gian áp dụng ở kênh hiện đại, cho thấy tỷ lệ người tiêu dùng truy xuất qua tem dán trên miếng thịt còn rất thấp.

30% thịt lợn vào chuỗi

Tại hội thảo “Đổi mới quản lý chuỗi sản xuất thịt lợn theo định hướng quốc tế”, do Bộ NN&PTNT phối hợp với Bộ Kinh tế Hà Lan vừa diễn ra tại Tp.HCM, các cơ quan quản lý và chuyên gia nhấn mạnh cần nhanh chóng xây dựng và hình thành chuỗi sản xuất thịt lợn để khắc phục những “điểm nghẽn” trong ngành chăn nuôi lợn hiện nay.

Số liệu thống kê của Bộ NN&PTNT cho biết, tính đến tháng 7/2017, cả nước có hơn 330 chuỗi sản xuất nông sản và 90 chuỗi sản phẩm chăn nuôi được cấp giấy xác nhận “Chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn”.

Riêng tại Tp.HCM, từ năm 2013 đến nay, thành phố đã triển khai mô hình chuỗi liên kết tiêu thụ được kiểm soát an toàn thực phẩm từ trang trại, cơ sở giết mổ, cửa hàng tiêu thụ UBND Tp.HCM cũng dự kiến xây dựng chuỗi liên kết sản xuất và cung ứng tiêu thụ thịt lợn (chuỗi thịt lợn) với mục tiêu đến năm 2020, phấn đấu cung cấp thịt lợn an toàn được kiểm soát theo chuỗi bình quân khoảng 3.000 con/ngày, chiếm khoảng 30% nhu cầu của người dân thành phố.

Theo Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT), bức tranh xám xịt của ngành chăn nuôi lợn kể từ giữa năm 2016 tới nay chỉ ra nhiều vấn đề từ công tác dự báo, cảnh báo cung cầu đến việc thiếu hụt nghiêm trọng cơ sở chế biến, cấp đông thịt lợn và hậu quả của việc phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc…

Ông Nguyễn Văn Trọng - Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi, thừa nhận khâu tổ chức liên kết sản xuất ngành theo chuỗi còn yếu, phụ thuộc nhiều vào khâu trung gian và khó kiểm soát, chưa truy xuất được nguồn gốc; đa số các hộ, trang trại chăn nuôi chưa chủ động được nguồn thức ăn chăn nuôi, con giống để giảm giá thành sản phẩm.

Vì vậy, “cần có chính sách khuyến khích DN, HTX triển khai liên kết chuỗi, đồng thời hỗ trợ xây dựng, phát triển khung thể chế mới về liên kết chuỗi giá trị hàng hóa cũng như các sản phẩm chủ lực của địa phương. Đồng thời, xây dựng thương hiệu sản phẩm theo chuỗi giá trị gắn với mô hình hợp tác mới”, ông Trọng phân tích.

Văn Nguyễn