Theo báo cáo mới nhất của Bộ Công Thương, trong tháng 10/2015, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) chỉ tăng nhẹ 3,4% so với tháng trước.

 Riêng kim ngạch xuất khẩu trong tháng 10 ước đạt 14,4 tỷ USD, tăng 4,2% so với tháng 9, trong đó: Xuất khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (không kể dầu thô) ước đạt 9,9 tỷ USD, tăng 2,6% so với tháng 9.

Các chỉ số tăng nhẹ này đã phần nào ứng với báo cáo của hãng Nikkei cho thấy PMI ngành sản xuất Việt Nam tháng 10 đã lấy lại ngưỡng 50 điểm chủ yếu nhờ sản lượng đã tăng nhẹ do số lượng đơn đặt hàng mới tăng. 

PMI chỉ ở mức 50,1 điểm, ngành sản xuất Việt Nam còn nhiều việc phải làm.

Lo hàng tồn kho

Tuy nhiên, điều đáng lo hiện nay của ngành sản xuất trong nước, theo khảo sát từ chỉ số PMI tháng 10, là xét tổng thể số lượng đơn đặt hàng mới đã giảm nhẹ, ghi nhận tháng giảm thứ hai liên tiếp.

 Lượng đơn hàng mới giảm khiến công suất hoạt động của các nhà sản xuất Việt Nam dư thừa. Số lượng đơn đặt hàng mới giảm cũng làm lượng công việc tiếp tục giảm và tốc độ tạo việc làm chậm lại.

Về đơn hàng xuất khẩu, Markit Economics (một công ty dịch vụ thông tin tài chính độc

Theo đó, số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu đã liên tiếp giảm trong 5 tháng qua. Tuy nhiên, tốc độ giảm nhẹ và chậm hơn so với tháng trước. Ở những nơi có số lượng đơn đặt hàng từ nước ngoài giảm, nguyên nhân chủ yếu được cho là do nhu cầu giảm trên thị trường xuất khẩu.

Cũng theo kết quả khảo sát của Markit Economics, tồn kho hàng thành phẩm cũng tăng như trong tháng 9/2015. Sản lượng tăng, đơn đặt hàng mới giảm và sự chậm chễ trong khâu phân phối sản phẩm đến khách hàng, tất cả đã góp phần làm tăng tồn kho hàng thành phẩm. Trong khi đó, theo báo cáo của Bộ Công Thương, tại thời điểm 1/10/2015, chỉ số tồn kho của toàn ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đã tăng 9,8% so với cùng thời điểm năm 2014. Bộ Công Thương cho biết trong 10 tháng 2015, một số ngành có chỉ số tồn kho tăng cao hơn nhiều so với mức tăng chung, như: Sản xuất đồ uống tăng 97,4%; sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 41%; sản xuất da và các sản phẩm có liên quan tăng 54,5%; sản xuất sản phẩm từ kim loại đúc sẵn (trừ máy móc, thiết bị) tăng 29%…

Ngoài ra, theo công ty Markit Economics, việc giá giảm trên các thị trường hàng hóa thế giới đã làm cho các nhà cung cấp giảm giá trong tháng 10.

Có ảnh hưởng tăng trưởng?

Tương tự như vậy, Bộ Công Thương cho biết, trong tháng 10, giá nhập khẩu bình quân của đa số mặt hàng giảm như: đậu tương giảm 21,2%; than đá giảm 32,3%; dầu thô giảm 44%; thép các loại giảm 25,7%…

Còn nhớ, hồi tháng 9/2015, khi chỉ số PMI được công bố lần đầu tiên giảm sút trong 25 tháng (ở mức 49,5 điểm), công ty chứng khoán Rồng Việt (VDSC) có cho rằng dấu hiệu giảm trong chỉ số PMI chưa thể tác động tiêu cực lên tăng trưởng GDP quý cuối năm.

 Theo VDSC, tăng trưởng GDP là tổng hợp của nhiều yếu tố của nền kinh tế gồm nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ. Thông thường, GDP quý IV là quý cao nhất cả năm, so với cùng kỳ hoạt động sản xuất của Việt Nam, đã có cải thiện đáng kể.

Tuy vậy, giới phân tích lo lắng rằng đã gần hết năm 2015 nhưng chỉ số PMI chỉ ở ngưỡng 50 điểm là bất lợi lớn cho nguồn thu ngân sách, đòi hỏi cần cải cách cơ cấu nền kinh tế.

Cần nhắc lại, theo nhận xét mới đây nhất của Ngân hàng Thế giới (WB), viễn cảnh trung hạn Việt Nam nói chung là tích cực nhưng vẫn còn tiềm ẩn một số rủi ro tiêu cực. Cán cân thương mại dự kiến sẽ thâm hụt trong năm 2015 do xuất khẩu tăng trưởng chậm trong khi nhập khẩu tăng do các hoạt động kinh tế trong nước tăng.

WB cho biết, tiến bộ trong quá trình tái cơ cấu của Việt Nam không đồng đều, nhất là trong ngành ngân hàng và doanh nghiệp nhà nước. Các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia phân tích độc lập đều nhất trí rằng cần đẩy nhanh tái cơ cấu thì mới có thể đạt mức tăng trưởng gần 7%.

Ngoài ra, theo nhận định của ông Andrew Harker, chuyên gia của Markit Economics, lĩnh vực sản xuất của Việt Nam có mức tăng trưởng mạnh trong những tháng đầu năm nhưng bây giờ có vẻ đã không còn khi các thị trường nước ngoài đã trở thành nhân tố kìm hãm.

Nhất là mới đây, Chính phủ Trung Quốc cũng đã công bố báo cáo về PMI của nước này vào ngày 1/11, cho thấy PMI ngành sản xuất của Trung Quốc duy trì ở mức 49,8 điểm trong tháng 10. Mà đã dưới mức 50 điểm theo chỉ số PMI thì không lo mới là chuyện lạ!

Thế Vinh