Số liệu công bố tại hội thảo về giải pháp vốn vay cho doanh nghiệp vừa và nhỏ do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ở Tp.HCM ngày 13/1 cho thấy việc tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ sẽ còn những “nút thắt” nếu thiếu sự hỗ trợ thực chất.

Cần linh hoạt vốn vay

Cụ thể, dù đã đến gần thời điểm hội nhập sâu rộng, nhưng trong hơn 800.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa (tính đến cuối năm 2015) thì chỉ có khoảng 30% doanh nghiệp tiếp cận được với nguồn vốn qua kênh ngân hàng, còn 70% không tiếp cận được ngân hàng.

Thực ra, các dữ liệu khảo sát phản ánh việc khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn vay cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đã được “nhắc đi nhắc lại” rất nhiều lần tại các hội thảo bàn về doanh nghiệp nhỏ trước hội nhập. Vậy nhưng tình hình vẫn chưa được cải thiện.

Theo các chuyên gia kinh tế, nguyên nhân chính làm cho DNNVV khó tiếp cận nguồn vốn ngân hàng cũng không có gì mới. Đó là do không có đủ tài sản đảm bảo thích hợp, do thiếu kinh nghiệm điều hành, quản lý các nguồn tài chính không đảm bảo.

Mặt khác, các DNNVV quá tập trung vào tăng trưởng, lợi nhuận mà không kiểm soát dòng tiền, lại sử dụng đòn bẩy tài chính cao, trong khi báo cáo tài chính chưa phản ánh được tình hình thực tế của doanh nghiệp. Cho nên cuối cùng khi có ý định nhờ cậy đồng vốn vay từ ngân hàng thì “trớt quớt”.

Ông Trần Ngọc Liêm, Phó Giám đốc VCCI chi nhánh Tp.HCM, cho rằng tác động của các FTA là rất rõ và rất lớn đối với DNNVV. Vì vậy, Nhà nước cần nhiều chính sách hỗ trợ hiệu quả hơn, nhất là vấn đề vốn vay.

Theo ông Trần Ngọc Liêm, các DNNVV và các ngân hàng cần ngồi lại với nhau thường xuyên thì mới có thể đưa ra các giải pháp vay vốn linh hoạt, hiệu quả. Theo đại diện một ngân hàng lớn tại Tp.HCM, dòng vốn sản phẩm tín chấp sẽ đáp ứng được nhu cầu tiếp cận vốn kinh doanh cho các doanh nghiệp nhỏ.

Điển hình như VPBank, phía ngân hàng này cho biết điểm quyết định để hỗ trợ vốn vay cho doanh nghiệp nhỏ một cách hiệu quả là không yêu cầu tài sản đảm bảo, thủ tục nhanh, giá trị vay lớn đến 3 tỷ và thời gian dài đến 36 tháng. Việc hỗ trợ này nhằm mục đích chính là tiếp thêm sức mạnh cho các doanh nghiệp nhỏ trước ảnh hưởng lớn từ AEC hay các FTA.

Chính sách hỗ trợ nhằm thoả mãn mục đích của các DNNVV. Chẳng hạn như: Bổ sung vốn kinh doanh, thanh toán L/C, mua sắm tài sản cố định, đầu tư xây dựng và sửa chữa nhà xưởng, văn phòng…

Từ năm 2011 đến nay, lượng khách hàng DNNVV của ngân hàng này đã tăng trưởng trung bình 17%/năm và mục tiêu đến năm 2018 sẽ phục vụ 50.000 khách hàng DNNVV trên toàn quốc.

Một số doanh nghiệp nhỏ phản ánh rằng mong mỏi trong lúc này là được hỗ trợ vốn, lãi suất để dễ dàng tiếp cận nguồn vốn và lãi suất thấp. Đơn cử như DNNVV muốn đổi mới công nghệ và mua sắm máy móc thiết bị, nhưng nỗi lo thường trực vẫn là lãi suất cao, lo ngại lạm phát quay trở lại thì lãi suất tăng.

Trong khi doanh nghiệp đầu tư trung dài hạn, nếu lãi suất đảo chiều thì sẽ gặp nhiều rủi ro. Do đó, một chính sách ổn định về lãi suất là điều cần làm cho DNNVV trong lúc này.

Trước áp lực cạnh tranh lớn, các DNNVV cần được các ngân hàng hỗ trợ vốn vay linh hoạt

Đối mặt nhiều thách thức

Ngoài câu chuyện vốn vay, tại hội thảo lần này, theo ông Nguyễn Đức Bình, Trưởng Phòng hỗ trợ DNNVV thuộc VCCI chi nhánh Tp.HCM, một vấn đề đang được các DNNVV quan tâm lớn là làm thế nào để tăng sức cạnh tranh trước tác động của AEC và các FTA.

Bên cạnh một số yếu tố tích cực từ nền kinh tế, theo ông Nguyễn Đức Bình, vẫn còn nhiều điều đáng quan ngại mà các DNNVV sẽ phải đối mặt trong năm 2016. Cụ thể như đồng USD tăng mạnh trong khi nhập siêu tăng sẽ gây sức ép lên tỷ giá. Mặt khác, nền kinh tế nước láng giềng Trung Quốc khó khăn sẽ giảm nhập khẩu từ Việt Nam nhưng vẫn tăng xuất khẩu sang nước ta, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các DNNVV.

Cũng theo ông Bình, hệ thống ngân hàng đang tiếp tục đẩy mạnh xử lý nợ. Trong khi đó, DNNVV vẫn gặp khó khăn khi tỷ lệ giải thể, phá sản còn nhiều.

Nhận định của giới chuyên gia kinh tế tại hội thảo cho thấy trong năm 2016, các ngành sản xuất dịch vụ nội địa sẽ đạt mức trung bình. Tuy nhiên, sức ép sẽ gia tăng cho các DNNVV do yếu nguồn lực. Trong xuất khẩu hàng hoá cơ bản, các doanh nghiệp nhỏ sẽ gặp thách thức lớn về tỷ giá, nhất là mặt hàng nông, lâm, thuỷ hải sản.

Riêng các doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực thương mại dịch vụ, giới chuyên gia cho rằng, cùng với tín dụng tăng cho khu vực tiêu dùng và lãi suất giảm, sẽ giúp nhóm ngành này từng bước phục hồi và tiếp tục khởi sắc trong năm 2016.

Tuy nhiên, các chuyên gia dự báo vẫn có sự cạnh tranh rất mạnh. Các doanh nghiệp có mô hình cung ứng và dịch vụ tốt sẽ phát triển. Điều đáng nói là các DNNVV sẽ đối đầu với loại hình thương mại dịch vụ online.

Thế Vinh