Nga quyết định sẽ nhân nhượng Venezuela được tái cơ cấu khoản nợ 3,15 tỷ USD để tạo điều kiện cho Caracas tập trung thanh toán các món vay khác sắp đáo hạn, qua đó khẳng định sự ủng hộ hết lòng của Moscow với quốc gia Nam Mỹ đang chìm trong khủng hoảng. Cụ thể, với số nợ có thời hạn 10 năm, Venezuela chỉ phải trả một số tiền “tối thiểu” cho Nga trong vòng 6 năm đầu. 

Chiếc phao cứu sinh

Bên cạnh đó, trong một tuyên bố riêng, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng đưa ra ý kiến đánh giá, rằng Venezuela đủ khả năng xử lý nợ “một cách thích hợp”.

Venezuela đã vay hàng tỷ USD từ Nga và Trung Quốc trong những năm qua, chủ yếu thông qua các thỏa thuận “đổi dầu lấy khoản vay”, khiến thu ngân sách của nước này giảm mạnh vì phải đem dầu đi gán nợ.

Đầu tuần này, các tổ chức định giá tín nhiệm tuyên bố Venezuela đã “vỡ nợ”, nếu xét theo một số loại trái phiếu quốc tế với tổng giá trị hơn 60 tỷ USD. Venezuela thừa nhận nước này sẽ phải tái cơ cấu nợ, nếu không muốn trở thành một trong những trường hợp vỡ nợ lớn nhất trong lịch sử. 

Chính phủ nước này đã tổ chức cuộc họp với các chủ nợ tại thủ đô Caracas hôm 13/11. Song, trái với kỳ vọng của nhiều người, sau cuộc họp chỉ kéo dài khoảng 30 phút, các chủ nợ ra về chỉ nhận được túi quà tặng sôcôla do nước này tự sản xuất mà không có bất kỳ cam kết nào. 

Các nhà đầu tư Mỹ cũng không thể tham gia vào việc tái cấu trúc nợ của Venezuela, vì các biện pháp trừng phạt của chính phủ Mỹ cấm họ mua trái phiếu Venezuela phát hành mới.

Hành động của Moscow quả thật như chiếc phao cứu sinh ném ra kịp thời, giúp Venezuela không phải nhờ cậy tới các chủ nợ lớn ở phương Tây và điều này có thể tạo ra một “xu hướng mới”, thay vì lệ thuộc vào Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Câu lạc bộ Paris như hiện nay.

“Việc giãn nợ cho Venezuela sẽ giúp quốc gia này có cơ hội sử dụng tiền để phát triển kinh tế, cải thiện khả năng trả nợ và tăng cơ hội thu nợ cho tất cả các chủ nợ”, Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố.

Ông Wilmar Castro Soteldo, Bộ trưởng Nông nghiệp Venezuela, người đã bay tới Moscow để ký kết thỏa thuận giãn nợ, cho biết lần ân hạn này của Nga chỉ áp dụng đối với các nghĩa vụ song phương cấp chính phủ, chứ không liên quan đến khoản nợ của công ty dầu khí quốc doanh PDVSA của Venezuela với tập đoàn dầu khí Rosneft của Nga. 

Ông Soteldo đánh giá quyết định đầy cảm thông “có tầm quan trọng chiến lược cả về tài chính và chính trị” của Nga sẽ tạo điều kiện tăng cường quan hệ thương mại giữa hai nước.

Công ty dầu khí PDVSA từng được ví là “cỗ máy in tiền” của Venezuela

Rủi ro từ “cỗ máy in tiền”

PDVSA một thời từng được ví là “cỗ máy in tiền” của Venezuela, nhưng nay lại trở thành “cục nợ” lớn nhất.

Công ty này mắc nợ Rosneft khoảng 6 tỷ USD qua các khoản vay được bảo đảm bằng dầu mỏ và 49,9% cổ phần Citgo, công ty con của PDVSA tại Mỹ. Rosneft cho biết đã nhận được hàng trăm triệu USD trả nợ đúng hạn, song chưa khẳng định có thêm kế hoạch hỗ trợ nào cho Venezuela nói chung và PVSDA nói riêng.

Rosneft cũng đang đàm phán với PDVSA về việc trao đổi cổ phần của Citgo với các tài sản khác, ví dụ như quyền khai thác mỏ, để tránh bị dòm ngó từ phía Mỹ về việc tập đoàn này nắm giữ cổ phần của PDVSA.

Với tình cảnh kinh tế Venezuela hiện nay, rất khó để tìm ra lối thoát đột phá cho PDVSA - vừa trả hết nợ cho chính mình, vừa đóng góp tiền của cho ngân sách trả nợ. Tình huống xấu là PDVSA mất khả năng thanh khoản, hiệu ứng domino sẽ bùng nổ và một loạt các tập đoàn kinh tế của Venezuela cũng sẽ chịu chung số phận.

Một số chuyên gia khuyến nghị chính phủ Venezuela phải tính tới phương án rút khỏi PDVSA trước khi bị buộc phải chịu trách nhiệm cho những thua lỗ không thể cứu vãn của tập đoàn này. 

Đó sẽ là viễn cảnh vô cùng u tối và khiến ngành công nghiệp dầu mỏ - xương sống của nền kinh tế Venezuela - bị tổn hại nghiêm trọng, nhất là trong trường hợp toàn bộ tài sản của PDVSA liên quan đến hoạt động dầu khí rơi vào tay các tập đoàn nước ngoài.
 

Hải Châu