Tại hội thảo “Cơ hội và thách thức phát triển thị trường Nam Mỹ” diễn ra sáng 28/5, các chuyên gia và đại diện thương vụ cho rằng Nam Mỹ đang mở ra nhiều cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt Nam.

Nam Mỹ được đánh giá là một trong những thị trường còn nhiều dư địa phát triển đối với hàng hóa Việt Nam trong trung và dài hạn, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Thị trường lớn nhưng thị phần nhỏ

Theo bà Nguyễn Thị Thu Thuỷ, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xúc tiến thương mại và đầu tư, Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương, những năm gần đây, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và khu vực Nam Mỹ có xu hướng tăng trưởng tích cực, dù quy mô vẫn còn khiêm tốn so với các thị trường lớn như Hoa Kỳ, EU hay Đông Bắc Á.

Kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và các nước Nam Mỹ liên tục tăng, dao động ở mức hàng chục tỷ USD mỗi năm, được thúc đẩy bởi nhu cầu tiêu dùng phục hồi, cùng xu hướng đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu của cả hai phía.

Các thị trường trọng điểm của Việt Nam tại Nam Mỹ hiện gồm Brazil, Argentina, Chile, Peru, Colombia. Trong đó, Brazil là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại khu vực Mỹ Latinh và Nam Mỹ.

Việt Nam hiện xuất khẩu sang Nam Mỹ chủ yếu điện thoại và linh kiện, máy vi tính, điện tử, dệt may, giày dép, thủy sản, gạo, cà phê, hàng tiêu dùng và vật liệu xây dựng.

Quy mô xuất khẩu của Việt Nam vào khu vực vẫn còn dư địa lớn để mở rộng. Một trong những động lực quan trọng là các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, cùng các cơ chế hợp tác giữa Việt Nam với khối MERCOSUR. Đặc biệt, Chile và Peru đều là thành viên CPTPP, tạo lợi thế thuế quan đáng kể cho hàng hóa Việt Nam khi thâm nhập các thị trường này.

Tuy nhiên, lợi thế thuế quan chưa đồng nghĩa với khả năng chiếm lĩnh thị trường. Đơn cử, thực tế tại Chile cho thấy, thị phần hàng Việt vẫn còn khá khiêm tốn so với tổng nhu cầu nhập khẩu của nước này.

Theo bà Ngô Thu Hương, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Chile, Chile là quốc gia Nam Mỹ đầu tiên và cũng là quốc gia duy nhất trong khu vực mà Việt Nam đã ký hiệp định thương mại tự do song phương. Đây là đối tác lớn thứ tư của Việt Nam tại Mỹ Latinh, đồng thời là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba của Việt Nam trong khu vực, sau Brazil và Mexico.

Năm 2025, thương mại song phương Việt Nam - Chile đạt hơn 2 tỷ USD, tăng hơn 40% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Chile đạt hơn 1,7 tỷ USD, tăng gần 50% so với cùng kỳ. Việt Nam hiện đứng thứ 9 trong số các quốc gia cung cấp hàng hóa cho Chile. Tuy nhiên, hàng hóa Việt Nam mới chiếm khoảng 2% thị phần nhập khẩu của Chile.

Tham tán thương mại cho hay, Chile là thị trường nhập khẩu lớn hàng dệt may và giày dép. Đây cũng là những mặt hàng thế mạnh của Việt Nam. Nhưng với dệt may, sản phẩm Việt Nam mới chiếm khoảng 3,8% thị phần. Với giày dép, vị thế có phần tốt hơn, chiếm khoảng 23,7% thị phần, tuy nhiên vẫn còn khiêm tốn với tiềm năng.

Vì sao thị trường chưa bứt phá?

Ông Ngô Mạnh Khôi, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Argentina, Nam Mỹ vốn là khu vực mà luôn nhạy cảm với các biến động vĩ mô. Những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông từ đầu năm 2026 đã khiến giá năng lượng tăng vọt và tạo ra hiệu ứng domino lên lạm phát toàn cầu.

Hàng hóa từ nước ngoài trong đó là bao gồm hàng hóa từ Việt Nam đã trở nên đắt đỏ hơn so với người tiêu dùng Nam Mỹ. Thiếu các tuyến vận tải trực tiếp, chi phí logistics và thời gian vận chuyển cao đã làm giảm tính cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam so với các đối thủ nội khối hoặc có lợi thế gần thị trường hơn.

Hệ quả của những thách thức này đã phản ánh rõ trong số liệu thương mại song phương hai nước 4 tháng đầu năm. Theo Viện Thống kê và Điều tra dân số quốc gia Argentina, xuất khẩu từ Việt Nam sang Argentina đạt là 325,15 triệu USD, giảm mạnh 31,33% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó các mặt hàng chủ lực đều ghi nhận mức giảm mạnh, ví dụ như linh kiện, phụ tùng cho máy tính và điện thoại di động giảm tới 50%.

Ngoài ra, doanh nghiệp Việt Nam còn gặp trở ngại từ khác biệt ngôn ngữ, văn hóa kinh doanh, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định kiểm dịch và thủ tục hải quan phức tạp. Việc thiếu thông tin thị trường, thiếu mạng lưới phân phối và đối tác bản địa cũng là những điểm nghẽn lớn.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, cùng các yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần nâng cao năng lực tuân thủ nếu muốn phát triển bền vững tại khu vực này.

HTX chè bước qua “cửa hẹp” xuất khẩu nhờ sở hữu trí tuệ

Một nhóm ngành xuất khẩu bất ngờ vượt điện tử tại thị trường Mỹ

Cần chiến lược tiếp cận dài hạn

Bà Ngô Thu Hương cho biết, xu hướng tiêu dùng tại Chile đang chuyển mạnh sang tiêu dùng xanh và tiêu dùng có trách nhiệm. Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên sản phẩm có chất lượng tốt, thiết kế hiện đại, tiện lợi, thân thiện với môi trường, đồng thời quan tâm nhiều hơn đến bao bì xanh, chứng nhận hữu cơ và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Do đó, doanh nghiệp Việt Nam nên tập trung vào phân khúc trung và cao cấp, giá trị gia tăng cao, nâng cao chất lượng thiết kế, phát triển sản phẩm xanh, thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng giá.

Ông Ngô Mạnh Khôi khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam cần điều chỉnh trọng tâm sản phẩm trong ngắn hạn. Thay vì tập trung quá nhiều vào hàng tiêu dùng nhanh, vốn nhạy cảm với biến động sức mua, doanh nghiệp nên đẩy mạnh tiếp cận các nhóm hàng vật tư công nghiệp, nguyên phụ liệu sản xuất và linh kiện công nghệ.

Bên cạnh việc duy trì kênh phân phối và đối tác tại các thị trường lớn như Argentina, Brazil, doanh nghiệp cũng nên chủ động khảo sát, tham gia hội chợ, xây dựng mạng lưới đối tác tại các thị trường ngách nhưng ổn định như Paraguay và Uruguay.

"Đây có thể là bước đi chuẩn bị cho giai đoạn hợp tác sâu hơn khi các cơ chế thương mại ưu đãi trong khu vực được thúc đẩy", ông Khôi lưu ý.

Một hướng đi khác được đề xuất là sử dụng các khu phi thuế quan hoặc trung tâm logistics tại Uruguay và Paraguay làm điểm trung chuyển, lưu kho và phân phối hàng hóa Việt Nam sang Argentina, Brazil và các thị trường lân cận. Cách tiếp cận này có thể giúp tối ưu hóa thời gian giao hàng, giảm chi phí vận chuyển đường dài, nhất là trong bối cảnh các tuyến hàng hải quốc tế bị ảnh hưởng bởi xung đột tại Trung Đông.

Các chuyên gia đồng quan điểm , với quy mô dân số lớn, nhu cầu nhập khẩu đa dạng và xu hướng mở rộng hợp tác với châu Á, Nam Mỹ đang mở ra không gian tăng trưởng mới cho hàng hóa Việt Nam. Tuy nhiên, để chinh phục thị trường hơn 600 triệu dân này, doanh nghiệp cần có chiến lược dài hạn, đầu tư nghiêm túc vào chất lượng, tiêu chuẩn, logistics, quản trị rủi ro và xây dựng mạng lưới đối tác bản địa.

Đỗ Kiều