Sau gần 10 năm triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, 14 tỉnh miền núi phía Bắc đã hoàn thành sớm mục tiêu về xây dựng nông thôn mới đến năm 2020 – sớm hơn 1 năm so với tiến độ được Chính phủ giao.

Các tỉnh miền núi phía Bắc là vùng khó khăn nhất của cả nước với hơn 60% là đồng bào dân tộc thiểu số tính cả nước là hơn 55%.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên Lò Văn Tiến cho biết năm 2010, có tới 60% tổng số xã của tỉnh đạt dưới 5 tiêu chí trong tổng số 19 tiêu chí để đạt chuẩn nông thôn mới; bình quân số tiêu chí/xã chỉ là 1,4.

Ngay cả xã Thanh Chăn (huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên) là 1 trong 11 xã điểm trên cả nước do Bộ Chính trị, Ban Bí thư trực tiếp chỉ đạo xây dựng nông thôn mới ngay từ đầu nhưng cũng gặp rất nhiều khó khăn và tới cuối giai đoạn 2011 - 2015, Thanh Chăn mới đạt xã nông thôn mới.

Khá hơn Điện Biên nhưng nhiều tỉnh khác trong vùng cũng gặp rất nhiều khó khăn khi triển khai xây dựng nông thôn mới, nhất là đầu tư vào hạ tầng giao thông, cơ sở vật chất kỹ thuật.

Tuy còn nhiều khó khăn và hạn chế nhưng với nhiều cách làm hay, nhiều mô hình sáng tạo dưới sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp ủy Đảng, chính quyền rồi sự hỗ trợ của Trung ương, đặc biệt là phát huy được vai trò chủ thể của người dân, 14 tỉnh miền núi phía Bắc đã về đích trước 1 năm so với chỉ tiêu đặt ra đến năm 2020, thu nhập của người nông dân tăng tới 3,5 lần so với thời điểm triển khai chương trình này vào năm 2009.

Đến hết tháng 6/2019, khu vực miền núi phía Bắc đã có 603/2.280 xã (26,45%) được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới (tăng 18,34% so với cuối năm 2015, mức độ tăng thấp hơn so với bình quân cả nước là 32,79%), thấp hơn so với mức đạt chuẩn của cả nước (50,26%). Dự kiến đến hết năm 2019, số xã nông thôn mới có khả năng đạt 28%.

Bình quân tiêu chí/xã đạt 12,28 tiêu chí (tăng 8,32 tiêu chí so với năm 2011 và tăng 2,9 tiêu chí so với năm 2015), không còn xã nào trong vùng có dưới 5 tiêu chí.

Đối với những tỉnh còn khó khăn như hiện nay, ngoài chỉ tiêu về xã nông thôn mới, huyện nông thôn mới và xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu nâng cao thì trọng điểm của 14 tỉnh miền núi phía Bắc cần tập trung vào xây dựng nông thôn mới cấp thôn bản, phấn đấu 80% thôn bản như trong Đề án của Chính phủ đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2025.

Để tiếp tục thúc đẩy Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới khu vực miền núi phía Bắc phát triển bền vững thời gian tới, Chính phủ sẽ tập trung chỉ đạo các Bộ ngành địa phương và dự kiến có những hỗ trợ gì về cơ chế chính sách cũng như nguồn lực để khu vực có thể phát triển đồng bộ nông nghiệp, nông thôn, tiếp tục nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của bà con nơi đây.

Theo dự kiến, về nguồn lực Chính phủ đang tổng kết riêng với các tỉnh miền núi phía Bắc việc hỗ trợ ngân sách trực tiếp khoảng 11%, qua các chương trình khác lồng ghép khoảng 25%.

Sắp tới, ngoài chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo, Chính phủ cũng trình với Quốc hội phê duyệt đề án phát triển kinh tế xã hội các xã miền núi và đồng bào dân tộc thiểu số với đề xuất phê duyệt như một Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển bền vững.

Nhật Nam